Phát sinh mục mới: tiếp dân

Chúng tôi không giải quyết khiếu nại. Chỉ tiếp nhận đơn, phản ánh của dân, vị cán bộ đoàn kiểm tra của Bộ Tài nguyên - môi trường ra sức giải thích trước đám đông hỗn độn…

Phía người dân cũng hết sức ồn ào. “Tui đã gặp chủ tịch quận hai lần. Tưởng gì, chủ tịch chỉ lên cấp trên…”. Khung cảnh hết sức lộn xộn, bởi ai cũng muốn tiếp xúc cho được cán bộ của Trung ương.

Đó là quang cảnh ngày làm việc thứ hai của đoàn kiểm tra tình hình thực hiện Luật đất đai 2003 tại Quận 12, TP.HCM. Rút kinh nghiệm ngày làm việc thứ nhất tại Sở Tài nguyên - môi trường nên khoảng hơn 200 người dân được mời vào hội trường của UBND quận. Phân nửa số cán bộ của đoàn lo tiếp dân, phân nửa họp.

 Tiếp dân ngoài kế hoạch

Khác với bữa đầu tại Sở Tài nguyên - môi trường, đích thân ông Nguyễn Khải, trưởng đoàn kiểm tra số 1 của Bộ Tài nguyên - môi trường cùng ông Trần Thế Ngọc, giám đốc Sở Tài nguyên - môi trường phải ra sức “gào thét”, giảng giải cho những người dân ùn ùn kéo tới trụ sở. Phải đến gần 11 giờ trưa, ông Nguyễn Khải mới có thể thoát khỏi đám đông, vào phòng họp. Lịch làm việc của đoàn gần như bị phá vỡ, đi đến đâu là phải thêm mục tiếp dân vào đến đó.

Ông Mai Ái Trực, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên - môi trường, nói: “Nhiệm vụ của đoàn là kiểm tra toàn diện tình hình thực hiện Luật đất đai mới, chứ không phải đi giải quyết khiếu nại. Nhưng do người dân có nhu cầu, chúng tôi sẵn sàng gặp và tiếp nhận. Cái nào thuộc trách nhiệm của chúng tôi, chúng tôi sẽ xử lý. Cái nào thuộc trách nhiệm địa phương, chúng tôi chuyển cho địa phương theo dõi, đôn đốc xử lý”.

Theo phân loại sơ bộ của cán bộ tiếp nhận khiếu nại, đa số khiếu nại là các vụ việc cũ trước khi thi hành Luật đất đai. Người dân đã khiếu nại nhiều lần chưa được giải quyết, nên khi họ đọc báo thấy có đoàn kiểm tra của trung ương, thì ùn ùn kéo tới. Số người kéo đến Sở Tài nguyên - môi trường thì đa số vụ việc không thuộc trách nhiệm giải quyết của sở. Số người kéo tới trụ sở UBND Q.12 chỉ có khỏang 80 trường hợp trên địa bàn quận, số còn lại hơn trăm người thuộc các địa phương khác kéo tới.

 Phải thoả thuận với dân

Có lẽ do ảnh hưởng áp lực lớn của người dân, nên Bộ trưởng Mai Ái Trực đã thẳng thừng bác bỏ đề nghị của thành phố về việc cho phép cưỡng chế thu hồi đất đối với những dự án đã thoả thuận đền bù giải toả được 80% diện tích trở lên.

Lý lẽ của thành phố là trong các dự án đầu tư, có khi đã thỏa thuận đền bù đạt tới 80 - 90% số hộ dân, chỉ còn vài hộ chây ì đòi đền bù giá cao ngất. Và việc này làm công trình ngưng trệ, nản lòng nhà đầu tư. Ông Trực nói: “Cái nào thuộc diện phải thỏa thuận với dân thì phải thoả thuận với dân”. Ông Trực lặp đi lặp lại: “Thu hồi đất càng nhiều, mà làm không tốt, thì dân càng khiếu kiện nhiều”.

Còn ông Nguyễn Khải lại nhắc nhở chuyện quy hoạch treo: “Kế hoạch sử dụng đất đã thông báo công khai với người dân thì sau ba năm phải rà soát lại, xem cái nào tiếp tục làm, cái nào huỷ, để người dân yên tâm”.

Ông Mai Ái Trực cho rằng tình hình đất đai ở Việt Nam rất phức tạp vì không có quốc gia nào đất đai có nhiều xáo trộn như ở Việt Nam. Do vậy cần phải xử lý thật khéo léo.

 Chính quyền chưa hiểu luật

Ngay giám đốc Sở Tài nguyên - môi trường Trần Thế Ngọc cũng chưa hiểu quy định giá đất “sát giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất trên thị trường trong điều kiện bình thường” là thế nào.  Ông Ngọc cho rằng: “Thành phố đang gặp khó khăn trong việc xây dựng khung giá đất sao cho hợp lý. Để thị trường bất động sản khởi động trở lại, cần điều chỉnh giá đất”. Vì với khung giá đất và mức thu như hiện nay, người dân xem như phải trả tiền mua đất hai lần.

Sở Tài nguyên và môi trường cũng đề nghị nên điều chỉnh Nghị định 181 theo hướng thừa nhận việc thoả thuận (mua trả chậm) khi dự án đang xây nhà, nhằm giúp nhà đầu tư có vốn làm hạ tầng. Thực tế này đã xảy ra, nếu luật không có quy định thì khi tranh chấp sẽ khó xử lý. Ông Mai Ái Trực trả lời ngay: “Luật chỉ cấm phân lô bán nền, đâu có cấm mua trả chậm”!

Quận 12 đề nghị xem xét cho phép người sử dụng đất được ghi nợ tiền sử dụng đất khi cấp giấy chứng nhận đất ở và khi chuyển mục đích sử dụng đất ở. Vì ở quận này, hầu hết đất có nguồn gốc đất nông nghiệp, nay chuyển mục đích sử dụng, người dân gặp khó khăn khi đóng khoản tiền này. Ông Mai Ái Trực cho biết: “Chúng tôi đã thống nhất với Bộ Tài chính là thu 50% tiền chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở, nhưng cho ghi nợ”.