Đối thoại của nữ tính

SGTT.VN - Trong tháng 12 ở L’Espace (trung tâm Văn hoá Pháp) tại Hà Nội diễn ra triển lãm của hai nữ hoạ sĩ Vũ Kim Thư và Nguyễn Oanh Phi Phi. Triển lãm là một cuộc đối thoại về những mảnh vỡ của không gian tồn tại trong ý niệm và ký ức của họ, được trình bày với một hình thức nghệ thuật đầy nữ tính.

Không gian phòng triển lãm tại L’Espace.

Một người gốc Việt (Nguyễn Oanh Phi Phi) được đào tạo bài bản ở Mỹ, lập gia đình và sống ở nước ngoài nhưng quay về Việt Nam làm nghệ thuật vài năm gần đây. Một người Hà Nội gốc (Vũ Kim Thư), từng tu nghiệp tại học viện Mỹ thuật Chicago, quen thuộc với nhiều chương trình nghệ thuật quốc tế và là một tay du ngoạn trời Tây đáng nể. Nghệ thuật, đối với họ, có lẽ không còn ranh giới của quốc gia và dân tộc, nguồn gốc hay giới tính, cũng không còn băn khoăn giữa các vấn đề kỹ thuật, thủ pháp, ngôn ngữ hay chất liệu. Đây là một cuộc chơi của chất liệu và cảm hứng, ở đó tác phẩm không cần có hình thức cụ thể, không cần tuân theo một ngôn ngữ thị giác nhất định nhưng khi bày ra đứng cạnh nhau, chúng tự truyền đạt nội dung, xuất hiện sự đối thoại và tự cho ta cảm giác về một thứ siêu hình nhưng đẹp đẽ.

Sắp đặt của Vũ Kim Thư treo cùng với tranh của Phi Phi.

Sáng tác của Vũ Kim Thư có tên Không gian phân mảnh, gồm nhiều bản vẽ là những đường nét, vạch, điểm và ký hiệu bằng mực nho trên nền giấy xuyến chỉ phối hợp thành những cấu trúc đồ hoạ phức tạp có dạng bình đồ hoặc bản đồ nhìn từ trên cao. Những bản vẽ nhỏ sau đó được bồi lên khung mica lập thể và gắn lên tường, hoặc đặt trong những hộp nhựa vuông trong suốt treo lơ lửng trong không gian phòng triển lãm. Ý tưởng của tác phẩm là sự tái hiện ký ức về những vùng miền và đô thị nơi chị từng đi qua.

Nguyễn Oanh Phi Phi đem đến những tìm tòi mới là các bức tranh vuông khổ 30 x 30cm, vẽ bằng sơn ta trên giấy, sau đó được ép lên khung nhựa trong khổ lớn, có thể xem được cả hai mặt và được treo xen kẽ với các khối hộp vuông lửng lơ của Vũ Kim Thư. Những bức tranh nhỏ vẽ nhiều hình ảnh vụn vặt của một khung cửa gỗ, một căn phòng, chậu cây cảnh bên cửa sổ... như những mảnh vỡ trong ý niệm hoạ sĩ, thứ hình ảnh của ký ức và hoài niệm, vô danh mà lẩn khuất trong trí nhớ của nghệ sĩ. Từ khi quay về làm việc tại Việt Nam, cô đầu tư nhiều vào chất liệu sơn mài, từng làm những triển lãm tranh sơn kết hợp sắp đặt ở quy mô lớn. Sáng tác lần này dựa trên ý tưởng “bóc tách” bề mặt bức tranh từ tấm vóc sơn mài to dày và nặng nề của truyền thống để tạo một lối vẽ sơn ta mới trên mặt phẳng mỏng và nhẹ như giấy mà cô gọi là “sơn mài da”.

Khó có thể đánh giá chất lượng nghệ thuật từ một triển lãm tự do và tung tăng như triển lãm này, nhất là khi bản thân tác giả cũng không có ý đồ mô tả ý tưởng lớn lao gì. Vũ Kim Thư chưa bao giờ đặt vấn đề làm nghệ thuật một cách nghiêm túc, đối với cô đó như một cuộc chơi nghịch ngợm, một hành trình vô định của bản thân mà mỗi bước đi là một lý thú ngẫu nhiên. Nguyễn Oanh Phi Phi ngược lại, bắt đầu nghệ thuật một cách nghiêm túc và chuyên nghiệp. Triển lãm này là một cuộc chơi vừa ngẫu nhiên vừa có chủ đích, một cuộc gặp gỡ thú vị để làm nên một trưng bày nghệ thuật thú vị. Nó cho thấy một diện mạo khác của nghệ thuật hiện đại, không cần những tư tưởng hay ý đồ lớn lao về xã hội và nhân sinh, thứ nghệ thuật của sự vi tế, mong manh, của những xúc cảm bâng quơ, khó nắm bắt tồn tại quanh quẩn trong góc tâm hồn mỗi người mà thiếu chúng, cuộc sống kém thi vị nhiều lắm.

“Không gian phân mảnh” của Vũ Kim Thư.

bài và ảnh: Nguyễn Anh Tuấn