Đồ đồng Hy Lạp: cảm hứng của mỹ thuật hiện đại
SGTT.VN - Thời đồ đồng Hy Lạp (3500 – 1100 tr.CN) được gọi là thời của các vị thần và các anh hùng bởi nhân vật thần thoại và anh hùng ca nổi tiếng đã đi vào tâm hồn mọi người và sách giáo khoa trên toàn thế giới đều khai sinh trong buổi bình minh của văn hoá phương Tây này.
Mỹ thuật phát triển đột phá, phong phú và độc đáo hơn bất cứ vùng miền nào khác cùng thời. Các thành tựu mỹ thuật thời đồ đồng trên đảo Crete, quần đảo Cyclade và bán đảo Hy Lạp tạo nên bộ rễ chùm vững chắc cho cây văn hoá Tây phương mấy ngàn năm sau. Ba nền văn hoá chủ chốt dần tan hoà vào nhau tạo nên văn minh Hy Lạp là văn hoá Minoan ở đảo Crete và lân cận, văn hoá Cyclade quanh các đảo này và văn hoá Helladic trên đất liền. Ba đỉnh cao của mỹ thuật là điêu khắc, tranh tường và đồ gốm. Nét bao quát là ngôn ngữ tạo hình hết sức tự do, hồn nhiên, tinh tế mà khoáng đạt; sự kiều diễm của màu và đường viền cũng như sự chắt lọc trừu tượng hoá cao của khối tượng, hình dáng đồ gốm tạo được sức hấp dẫn trường tồn. Matisse và phái dã thú hẳn đã mê mẩn những nét viền tung tẩy và những màu nguyên tươi rói của những bức tranh tường – Fresco trong các lâu đài. Picasso đã hồi sinh cả một trường phái gốm Tây Ban Nha khi học hỏi gốm tiền cổ điển Hy Lạp. Những tượng đầu người và tượng Venus 3.000 năm trước từng được tái hiện làm biểu trưng cho thế vận hội Athens 2004, và ảnh hưởng trực tiếp tới điêu khắc của những Modigliani hay H. Moore. Chủ nghĩa hiện đại (modernism) trở nên thực sự hiện đại nhờ noi theo nghệ thuật thời đồ đồng. Liên hệ ngược về quá khứ càng xa, càng dài thì ngôn ngữ nghệ thuật càng hiện đại. Nghịch lý này có vẻ như đã là một quy luật của nghệ thuật. Ở đâu cũng vậy và với từng tác giả cũng vậy!
Nguyễn Quân