Sống với nghệ thuật

Nghệ thuật thời đồ đồng

Vạc đồng thời nhà Thương (Trung Quốc) 1.600 năm trước CN.

Vũ khí và trang sức La Mã.

SGTT.VN - Sau thời kỳ đồ đá còn mang tính chất bán khai, nhân loại bước vào thời đại đầu tiên của văn minh thực thụ. Đây cũng là cuộc cách mạng toàn cầu thứ hai trong tiến hoá loài người, sau thời đồ đá và trước thời đồ sắt.

Từ đó đến nay còn hai cuộc cách mạng nữa là cách mạng công nghiệp mấy thế kỷ trước và cách mạng số – digital chúng ta đang sống đây.

Thời đồ đồng, trồng trọt và chăn nuôi phát triển thay cho săn bắt hái lượm, thời xuất hiện các nền văn minh cổ đại ở các châu lục với các vương quốc khổng lồ và đô thị cổ đại đầu tiên. Người ta cho rằng văn hoá đồ đồng xuất hiện sớm nhất ở Hy Lạp, Cận Đông và Trung Hoa kéo dài từ khoảng 3.200 năm tới 1.200 năm trước CN. Văn minh đồ đồng sụp đổ cùng với sự huỷ diệt thành Troy trong thần thoại Hy Lạp. Ở Viễn Đông, vua Vũ nước Trung Hoa, 2.200 năm trước CN, đã cho đúc cửu đỉnh tượng trưng chín châu quy về một mối. Về mặt hiện vật, người ta đã tìm thấy đồ đồng có niên đại tới 4.500 năm trước CN ở Thái Lan. Có thể nói văn hoá đồ đồng phát triển ở mọi nơi, mọi dân tộc khi con người từ hang đá đi ra đồng bằng và phát hiện kim loại kỳ diệu này. Việt Nam và nhiều nước lân cận tự hào về văn hoá Đông Sơn rực rỡ.

Đồng chiếm vị trí chế ngự trong toàn bộ cuộc sống vật chất: nó dùng để chế nông cụ, công cụ tạo tác các đồ vật khác, khai khẩn và canh tác đất đai. Nó là các loại vũ khí hữu hiệu từ rìu, dao găm, kiếm, giáo, cung tên tới áo giáp, mũ trụ… Nó là đồ thờ cúng, tang chế và đồ trang sức đồ sộ, tinh xảo, sang quý nhất. Nó cũng làm ra những kiệt tác mỹ thuật của toàn nhân loại. Tới nay, đồng vẫn là vật liệu số một của điêu khắc hiện đại.

Tất nhiên nghệ thuật thời đồ đồng cũng bao gồm nghệ thuật dùng các vật liệu khác như nghệ thuật gốm, dệt – đan, vàng, bạc, đá, gỗ… Và các nền nghệ thuật đồ đồng không còn tương đối đồng nhất toàn cầu như thời đồ đá nữa mà đã sinh ra các nền văn hoá – nghệ thuật hết sức phồn hoa, đặc sắc riêng biệt, đến mức nền mỹ thuật đồ đồng có thể trở thành một môn học, một ngành nghiên cứu chuyên biệt.

Nguyễn Quân