Triển lãm Nguyễn Linh 3: Ta trong kẻ khác

Chân dung hoạ sĩ Nguyễn Quân.

SGTT.VN - Tôn giáo và nghệ thuật luôn đóng vai trò lớn lao trong đời sống mỗi cá nhân, gợi mở con đường để trả lời câu hỏi của mỗi người về thân phận mình là gì giữa vũ trụ và nhân gian.

Riêng với hội hoạ, nghệ sĩ lấy đối tượng bên ngoài mà mô tả lại, để từ đó nhận ra cá nhân mình qua từng bức hoạ, từng sự vật tưởng chừng ít liên quan đến họ. Nguyễn Linh (ảnh) dường như đã đi một con đường vòng vèo như thế để quay về với bản thể.

Là hoạ sĩ giỏi từ khi ra trường, bỏ nghề làm kinh tế nhiều năm rồi quay lại hội hoạ, quá trình từ bỏ và tìm lại đó ắt hẳn không hề dễ dàng, điều có thể thấy qua hai triển lãm trước đây của ông. Triển lãm đầu tiên (năm 2006) bày một loạt phong cảnh khổ lớn vẽ theo lối ấn tượng và điểm hoạ, đầy nỗ lực nhưng hiệu quả bức tranh tương đối gượng gạo khô khan. Triển lãm lần hai (năm 2010) là những hình thể khoả thân vặn vẹo nhục cảm, đơn sắc, đen trắng hoặc ít màu, bộc lộ sự khai mở nhất định trong nội tâm nghệ sĩ và một bút pháp cá tính hơn. Nguyễn Linh 3 lần này tại Viet Art Center (Hà Nội, ngày 3.12) là một bước ngoặt với tập hợp các chân dung khổ lớn của các nghệ sĩ, bạn bè, những người ông ngưỡng mộ hay gần gũi với hoạ sĩ. Ông chụp ảnh hoặc vẽ lại họ theo trí nhớ, ban đầu là những phác thảo chì, sau đó chuyển sang màu dầu trên những tấm toan vuông. Chân dung là những cắt cảnh cận mặt nhân vật trên một nền màu đơn hoặc tương phản, ở đó gương mặt mỗi người hiện ra dưới những tổ hợp nét xoắn xuýt, đảo chiều, đa hướng và rối loạn như sự phức tạp, đa tính cách, không chấp nhận bình yên tồn tại trong mỗi cá nhân nghệ sĩ luôn ẩn giấu dưới vẻ ngoài tương đối hài hoà.

Ý nghĩa của hội hoạ chân dung không nằm ở việc mô tả đơn thuần gương mặt của một ai đó, mà là sự lột tả cá tính, thân phận và số phận của đối tượng trong tranh – bức chân dung của cuộc đời nhân vật. Môn tinh tướng hoạ của phương Đông càng coi trọng điều này, dùng nhân tướng mà vẽ nhân vật với quan điểm tính cách quyết định số phận, do đó ít phụ thuộc vào hình tướng bên ngoài mà ở Việt Nam nổi danh là cố hoạ sĩ Hoàng Lập Ngôn. Nguyễn Sáng và Bùi Xuân Phái cũng có những bức tự hoạ hay chân dung bè bạn hết sức “nhân tướng” và “thân phận”, đặc biệt là loạt chân dung ông Nguyễn Bá Đạm nổi danh của Phái. Loạt sáng tác chân dung này của Nguyễn Linh dường như là một “ngả rẽ” trong con đường nghệ thuật của ông, ngẫu nhiên mà phát hiện thấy thú vị để hoạ sĩ đi sâu vào đó, khám phá con người cả tính cách và tâm hồn, rồi trong họ nhận ra cái bản thể đang tìm kiếm của mình.

Nguyễn Anh Tuấn