Sống với nghệ thuật

Những bảo tàng tiền sử

Hình ảnh tìm thấy trong hang động ở Gua Tewet – Borneo.

SGTT.VN - Cùng với săn bắn theo bầy đàn, người nguyên thuỷ trên khắp thế giới đã đồng loạt tạo ra các bảo tàng mỹ thuật đầu tiên.

Đó là các hang động đá đến nay còn lưu giữ một số lượng lớn các tác phẩm nghệ thuật nguyên thuỷ, có niên đại cách đây 40.000 – 15.000 năm, chủ yếu là tranh vẽ bằng các loại bột màu khác nhau trên vách đá cùng các chạm khắc trên xương, trên đá và các tượng venus nhỏ (thờ sự sinh sản). Riêng Pháp và Tây Ban Nha đã có tới 350 “lâu đài nghệ thuật” được phát hiện. Tranh trên tường và nóc các hang nổi tiếng nhất như Lascaux, Altamira, Magdalenia mô tả rất sinh động các loài thú lớn như bò rừng, hươu nai, ngựa… không thấy hình người. Các hang này cũng không có dấu vết người ở, nên người ta đoán rằng chúng là các đền thờ để cầu thần săn bắn, là nơi các bầy người giao tiếp với nhau. Các hình người khắc trên xương, đá thường ở dạng sơ đồ, trừu tượng hoá vì mô tả người là cấm kỵ (?)

Ngược lại, ở châu Phi, trong các hang động rải rác khắp Ai Cập, Algeria, Namibia, Somalia, Libya hoặc ở châu Úc (hang Kakadu) thì hình người lại khá phổ biến, trong đó có hình ảnh người đàn ông đi săn uy nghi như một chiến binh, một vị anh hùng cổ đại thần bí. Việc mô tả cơ thể người phát triển theo hai hướng tả thực và kỷ hà hoá. Ở châu Á, các hang động mỹ thuật trải dài từ Ấn Độ (Bhimbetka) tới Myanmar, Thái Lan hay Gua Tewet ở Borneo (với các dấu in bàn tay rất giống với hình ở hang Santa Cruz ở Argentina – Nam Mỹ). Các nghệ sĩ nguyên thuỷ cũng đã chứng tỏ khả năng trừu tượng hoá tuyệt vời, mê hoặc cả các nghệ sĩ đương đại. Ở hang Sata Barbara thuộc California (Mỹ), ta thấy các biểu tượng trừu tượng được thể hiện trên một bảng màu phong phú vàng – đỏ – lục – lam và đen – trắng, tức các màu cơ bản mà ngày nay công nghệ in chụp vẫn tuân theo.

Nghệ thuật hang động khắp năm châu có những nét rất giống nhau, như một phong cách thống nhất – một sự “toàn cầu hoá” bí ẩn!

Nguyễn Quân