Sống với nghệ thuật
Đá sinh ra cái đẹp
|
|
| Một hình vẽ ở hang Lascaux. |
 |
|
Tượng Vệ nữ Willendorf.
|
SGTT.VN - Từ thời kỳ đồ đá giữa cách nay 200.000 đến 50.000 năm, những người Neanderthal và Homo sapiens – người có trí khôn mà ngày nay chúng ta nhận là thuỷ tổ đích thực của mình, đã sản sinh ra những tác phẩm nghệ thuật đầu tiên.
Cùng với việc chế tác công cụ từ đá và các vật liệu khác là cảm thức về cái đẹp. Năm 2002, khai quật ở Blombos – Nam Phi, người ta đã thấy trên các phiến đá có niên đại 70.000 năm các nét trang trí hình lưới, kỷ hà. Tư duy trừu tượng – thị giác đã xuất hiện.
Đến thời kỳ đá giữa 40.000 đến 10.000 năm trước đây, nghệ thuật đồ đá đã phát triển rực rỡ ở khắp các châu lục Phi-Mỹ-Á-Âu-Úc, từ trong đất liền tới những hòn đảo chơi vơi giữa đại dương. Con người đã không thể sống không có nghệ thuật và nghệ thuật mài sắc cảm thức, nâng cao trí tuệ làm một con đường tiến hoá văn minh cho mọi tộc người. Nước sinh ra sự sống, còn đá sinh ra cái đẹp!
Con người sống bằng săn bắn, hái lượm và cư ngụ trong các hang đá. Không gian nghệ thuật này sinh ra nghệ thuật hang động với nhiều tác phẩm bất hủ. Nhiều bức tranh vẽ trên vách hang tinh xảo sinh động tới mức thoạt đầu người ta phải ngờ rằng ai đó thời nay nguỵ tạo ra chúng. Thí dụ như những hình bò ở hang Lascaux – Pháp. Phối màu vàng đỏ hài hoà, phong phú, hình con vật được tái hiện chuẩn xác còn hơn một sinh viên mỹ thuật học vẽ động vật. Toàn cảnh săn bắn được đồng hiện rất linh hoạt. Tất nhiên châu Phi là nơi đậm đặc nhất về nghệ thuật đồ đá. Những hình thú Tadart Acacus ở Libya có vẻ đẹp tao nhã mà 17.000 năm sau ta còn phải ghen tỵ. Ở Bradshaw – Tây Úc, nghệ thuật đá tảng cho thấy quan sát giải phẫu cơ thể rất tinh và chuẩn.
Con người nguyên thuỷ cũng rất say mê sùng kính chính cơ thể mình. Vô số các tượng đàn bà đáng gọi là Vệ nữ được phát hiện khắp nơi. Có lẽ đã manh nha tín ngưỡng thờ mẫu. Thân thể mẹ ta – người đàn bà của ta cũng là biểu tượng của cái đẹp, sự sống và thế lực siêu nhiên mà ta tôn thờ, nương tựa. Nổi tiếng nhất là Vệ nữ Willendorf (nước Áo) phồn thực uy nghi, đã trở thành một icon nghệ thuật – bức khoả thân số một.
Nguyễn Quân