Kỳ 3: Cuộc chiến ngoại giao
SGTT.VN - Năm 1975, Bộ Chính trị và Quân uỷ Trung ương quyết định mở chiến dịch Hồ Chí Minh giải phóng Sài Gòn, thống nhất đất nước. Trung ương đã lên kế hoạch rút người, giải cứu các cán bộ, chiến sĩ trong đoàn đại biểu quân sự Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam tại trại Davis trước khi chiến dịch mở màn. Nhưng, toàn đoàn đã hạ quyết tâm ở lại, lên kế hoạch tác chiến…
|
Nữ chiến sĩ quân Giải phóng vừa xuống sân bay Tân Sơn Nhất ngày 1.2.1973 (ảnh thu được tại cục An ninh quân đội nguỵ Sài Gòn). Ảnh: TL
|
Những ngày cuối tháng 3.1975, tình hình chiến trường ngày càng khẩn trương. Lãnh đạo đoàn đại biểu Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam tại trại Davis nhận được điện báo từ Bộ Tư lệnh Chiến dịch Hồ Chí Minh sẽ có một lực lượng đặc công xâm nhập vào trại để đưa đoàn ra. Nhận định tình huống trên là cực kỳ mạo hiểm, toàn đoàn họp khẩn cấp và xin ý kiến cấp trên được ở lại tại chỗ để chiến đấu. Kế hoạch được thông qua.
Đào hầm chuẩn bị chiến đấu
Việc đầu tiên là đào hầm trú ẩn và giao thông hào. Ngay đêm đầu thực hiện (18.4.1975), tất cả dụng cụ bằng sắt có thể tìm được như cọc màn, chân giường, tuốcnơvít… đều được huy động vào việc đào hầm. Đất thừa đem đổ gầm giường, nâng cao sàn nhà…
Trắng đêm đào hầm nhưng sáng ra, trại Davis vẫn đều đặn nhịp sinh hoạt thường ngày. Dù ai nấy đều mệt rã rời, thiếu ngủ nhưng các sân bóng không lúc nào vắng tiếng reo hò cổ vũ và những “vận động viên” thi đấu hết mình. Vậy nên, giữa lớp lớp lính canh, tai mắt khắp nơi, hàng ngàn mét giao thông hào, có nơi sâu đến 1,5m nối liên hoàn từ nhà này đến nhà khác, có cả hầm quân y, hầm hậu cần đã được hình thành ngay trong trại Davis sau mười ngày mà địch không hề hay biết.
Vấn đề khó khăn nhất là vũ khí chiến đấu. Trong trại chỉ có vài chục khẩu tiểu liên, súng trường, nếu xe tăng đối phương tràn vào thì không thể đối phó. Đoàn đề nghị bộ Chỉ huy miền hỗ trợ vũ khí chiến đấu. Nhưng vận chuyển bằng cách nào để không bị phát hiện, ảnh hưởng đến bí mật toàn cuộc. Bất ngờ, trong lúc giải phóng Buôn Ma Thuột, quân giải phóng tạm giữ hai thành viên trong uỷ ban quốc tế. Đại sứ hai nước Indonesia và Iran trong uỷ ban quốc tế liền đến trại Davis nhờ can thiệp. Ngày 15.4.1975 và 17.4.1975, hai chuyến bay cất cánh từ Tân Sơn Nhất đi Lộc Ninh làm nhiệm vụ nhận trao trả hai thành viên của uỷ ban quốc tế. Trong hai chuyến đi này, một số cán bộ Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam được điều ra vùng giải phóng nhận nhiệm vụ mới. Hai chiếc vali chứa đầy vũ khí chống tăng cũng được bí mật chuyên chở về trại Davis. Tất cả đã sẵn sàng cho chiến dịch. Hơn 300 thành viên trong trại Davis đã cùng hạ quyết tâm “Cảm tử cho tổ quốc quyết sinh!”...
|
Chăm sóc rau và hoa trong trại Davis. Ảnh: TL
|
Giờ G
Ngày 26.4.1975, chiến dịch Hồ Chí Minh chính thức mở màn. Các thành viên trong trại Davis hồi hộp theo dõi từng diễn biến của chiến dịch qua sóng điện đài. 17 giờ 30 phút ngày 28.4.1975, sân bay Tân Sơn Nhất đột ngột rung chuyển bởi hàng loạt tiếng nổ dồn dập của đạn pháo và hoả tiễn từ trận không kích của quân giải phóng vào khu vực này. Trước đó, ngày 25.4.1975, theo yêu cầu từ trại Davis, một chuyến bay liên lạc ra Hà Nội được tổ chức. Viên trung tá Mỹ Summer đề nghị với thiếu tướng Nguyễn Đôn Tự: “Ông báo cáo với Đại tướng Võ Nguyên Giáp là Mỹ chịu thua Việt Nam rồi… Việt Nam nêu các điều kiện gì, Mỹ sẽ thực hiện đầy đủ!” Cũng trong chuyến bay này, bộ trưởng thông tin Việt Nam cộng hoà Phan Hoà Hiệp yêu cầu bố trí người ra Hà Nội để thương lượng nhưng không được chấp thuận. Chiều cùng ngày, đại sứ Mỹ Martin đề nghị được gặp đoàn Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam tại trại Davis nhưng bị từ chối...
17 giờ 30, một phái đoàn gồm ba thành viên thuộc lực lượng thứ ba là giáo sư Châu Tam Luân, luật sư Trần Ngọc Liễng, linh mục Chân Tín – đại diện cho chính quyền Dương Văn Minh – đề nghị được gặp đoàn Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam để thương thảo về tình hình Sài Gòn. Phía trại Davis chỉ đồng ý tiếp đoàn với danh nghĩa cá nhân. Cùng lúc đó, các đợt pháo nã vào khu vực sân bay Tân Sơn Nhất ngày càng dữ dội, báo hiệu trận tiến công của bộ binh quân giải phóng bắt đầu. Để đảm bảo an toàn, cả ba người đã ở lại trại Davis và cùng thức trắng đêm chuyện trò với người chỉ huy Việt cộng. Sáng hôm sau, ngày 30.4 lịch sử, sau bữa tiệc liên hoan chia tay, họ cầm trên tay những chai rượu “lúa mới”, những gói lương khô của quân giải phóng với niềm vui hoà bình.
Trại Davis ngày giải phóng
Tình hình chiến trận diễn ra quá nhanh chóng, thuận lợi trong thế nước vỡ bờ nên các kế hoạch bảo vệ mục tiêu trại Davis thay đổi. Quân đội Việt Nam cộng hoà khu vực Tân Sơn Nhất trước đó đã di tản, tìm đường thoát thân. 9 giờ 30 phút sáng, lá cờ Mặt trận dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam phần phật tung bay trên nóc tháp nước trại Davis. Rầm rập những bước chân quân giải phóng tiến vào sân bay Tân Sơn Nhất, thẳng hướng trại Davis. Đó là đơn vị quân giải phóng thuộc quân đoàn 3 (binh đoàn Tây Nguyên) vào giải phóng Sài Gòn.
Sau 823 ngày đêm kiên cường đấu tranh giữa vòng vây, cô lập của kẻ thù, hai đoàn đại biểu quân sự Việt Nam dân chủ cộng hoà và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam đã hoàn thành nhiệm vụ trong cuộc đấu tranh thi hành hiệp định Paris đầy gay go, quyết liệt. Họ đã không từ bỏ sứ mệnh, vị trí của mình đến tận ngày cuối cùng của cuộc chiến. Câu chuyện về trại Davis và những con người gắn bó với trại đã trở thành huyền thoại, thành một phần quan trọng của lịch sử, mà ở đó, chín liệt sĩ, 25 thương binh đã vĩnh viễn để lại một phần cuộc đời mình vì độc lập, tự do của tổ quốc…