Lưỡng lự nói “không” với Vedan, vì sao?

SGTT.VN - Trong lúc hàng ngàn hộ nông dân nộp đơn kiện Vedan đòi bồi thường và công ty này “cù cưa”, tỏ ra thiếu thiện chí, thì thị trường đang có những phản ứng khác nhau đối với sản phẩm của công ty này. Vì sao?

Hệ thống Co.opmart tuyên bố ngưng kinh doanh bột ngọt và hạt nêm Vedan, trong khi hai hệ thống siêu thị Maximark và Citimart vẫn còn bày bán sản phẩm Vedan.

Nghe ngóng người tiêu dùng

Mới chỉ có hệ thống siêu thị Co.opmart tẩy chay bán sản phẩm của Vedan Ảnh: H.T

Giải thích lý do vì sao đã từng ngưng bán sản phẩm Vedan, sau đó lại tiếp tục phân phối, bà Dương Thị Quỳnh Trang, giám đốc đối ngoại của hệ thống Big C cho biết vào tháng 10.2008, sau khi Vedan bị phát hiện làm ô nhiễm sông Thị Vải, Big C đã chấm dứt việc kinh doanh các sản phẩm Vedan.

“Trong cam kết kinh doanh cũng như trong cam kết đạo đức kinh doanh giữa Big C và các nhà cung cấp, Big C luôn yêu cầu nhà cung cấp tôn trọng hai vấn đề gồm các chuẩn mực đạo đức trong kinh doanh và tôn trọng pháp luật Việt Nam trong quá trình hoạt động sản xuất và kinh doanh”, bà Trang nói. Tuy nhiên, đến tháng 3.2009, Big C quyết định bán lại sản phẩm Vedan vì công ty này đã hoàn chỉnh hệ thống xử lý nước thải theo đúng qui định về môi trường; sản phẩm Vedan vẫn được cho phép kinh doanh. “Bên cạnh đó, Big C bán lại sản phẩm của công ty này để hỗ trợ họ duy trì sản xuất, đảm bảo công ăn việc làm cho người lao động…”.

Ông Ngô Văn Hải, phó giám đốc hệ thống Citimart, thì có cách lý giải khác. Ông nói: “Tiêu chí chọn lựa sản phẩm để đưa vào bán của Citimart quan trọng nhất là vấn đề chất lượng sản phẩm. Vì vậy, Citimart chỉ ngưng kinh doanh khi mặt hàng đó ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người tiêu dùng mua hàng, hoặc khi sản phẩm không được người tiêu dùng ưa chuộng, không có khách mua”.

Vẫn theo ông Hải, các vấn đề khác liên quan đến xã hội, dư luận không nằm trong hợp đồng ký kết giữa Citimart với nhà cung cấp, nên siêu thị không thể ngưng bán sản phẩm của Vedan.

Tương tự, đại diện ban giám đốc Maximark nói vẫn tiếp tục theo dõi tình hình xã hội và dư luận liên quan đến Vedan, chưa có quyết định cuối cùng về việc tiếp tục bán sản phẩm Vedan hay ngưng.

Như vậy có thể thấy, một số siêu thị đang chờ vào phản ứng của người tiêu dùng đối với sản phẩm của Vedan. Nói cách khác, các siêu thị coi việc khách không mua sản phẩm Vedan như một cái cớ để đưa thương hiệu này ra khỏi quầy kệ, dù hiện nay Vedan tiếp tục cò kè, dây dưa trong việc bồi thường thiệt hại cho nông dân.

Dứt khoát tẩy chay

Trong tám quyền của người tiêu dùng Việt Nam có ghi rõ, người tiêu dùng có quyền sống trong môi trường lành mạnh; có quyền khiếu nại công ty, nhà sản xuất nào đã vi phạm và đòi bồi thường vì gây thiệt hại cho quyền đó của mình…Quyền lực mà người tiêu dùng nhiều nước thường sử dụng là từ chối mua và sử dụng sản phẩm của công ty hay của nhà sản xuất nào đó nếu nó gây ảnh hưởng xấu đến cộng đồng, chẳng hạn như gây ô nhiễm môi trường.

Thực tế từ các hệ thống siêu thị cho thấy, hiện Vedan không phải là dòng sản phẩm bán chạy nhất. Bà Nguyễn Phương Thảo, giám đốc Maximark cho hay, thương hiệu đứng đầu trong doanh thu bột ngọt là Ajinomoto, nhưng để đa dạng sản phẩm cho khách lựa chọn thì siêu thị vẫn bày bán Vedan cạnh Miwon, A-one. Tuy nhiên, từ đầu năm 2010 đến nay, việc Vedan liên tục có các chương trình giảm giá, khuyến mãi cũng đã tác động đến sức mua, góp phần làm tăng doanh thu trong kênh siêu thị.

“Nhưng thương hiệu Vedan chưa chiếm quá 10% trong doanh thu của nhóm sản phẩm bột ngọt, hạt nêm, gia vị… ở các siêu thị. Do đó, việc ngưng bán sản phẩm Vedan không tác động lớn đến tổng doanh thu của siêu thị”, bà Thảo cho hay.

Trong khi đó, theo TS Nguyễn Ngọc Điện, ở góc độ đạo đức, hành vi của Vedan là không thể được chấp nhận. Song tất nhiên không thể cấm Vedan bán sản phẩm; cách ứng xử xã hội có tính trừng phạt đúng mực nhất trong trường hợp này là quay lưng từ chối sử dụng sản phẩm đó.

“Thương nhân chỉ e ngại hành động đồng loạt, thể hiện sự hưởng ứng tích cực và mang tính kỷ luật cao của tập thể người tiêu dùng đối với một lời kêu gọi quay lưng nói “không” mang ý nghĩa hiệu lệnh rành mạch, dứt khoát, được thực hiện trong khuôn khổ một chương trình, kế hoạch nhất quán và dài hạn”, ông nói.

>> Tẩy chay Vedan: Những phản ứng trái chiều

>> Siêu thị Co.opmart tẩy chay sản phẩm Vedan

Minh Tâm