Cận cảnh nông thôn mới Trung Quốc

SGTT.VN - Nông thôn mới là một mô hình đã và đang được xây dựng tại Trung Quốc. Trong nhiều ngày lăn lộn tại một số vùng nông thôn mới, phóng viên Sài Gòn Tiếp Thị đã được tận mắt chứng kiến những mô hình góp vốn trong sản xuất nông nghiệp, xây dựng thương hiệu sản phẩm...

Đây cũng là những yếu tố góp phần thay đổi bộ mặt ở một số vùng nông thôn Trung Quốc. Mở đầu cho loạt bài này, là câu chuyện góp ruộng làm xí nghiệp ở một huyện ngoại thành Bắc Kinh.

Kỳ 1: Góp ruộng lập xí nghiệp

SGTT.VN - Nếu tính từ trung tâm thành phố Bắc Kinh tới huyện Mật Vân phải đi tốn gần hai giờ đồng hồ mà tài xế phải cho xe chạy hết tốc lực. Đường ra ngoại thành Bắc Kinh hết sức thông thoáng. Vùng ngoại ô Bắc Kinh mở ra trước mắt chúng tôi với những vườn rau, hoa dài tít tắp bên cạnh những ngôi nhà chung cư cao tầng.

Ý tưởng “nồi cơm to”

Một người dân Lư Hương sau khi đi lao động trở về nhà trên con đường làng. Ảnh: Hữu Lực

Tại trụ sở của hợp tác xã (HTX) Lư Hương, chật cứng những xe hơi và xe tải chuyên dụng. Với vóc dáng to lớn, bệ vệ, ông chủ nhiệm HTX Lư Hương Tiêu Nhậm Lĩnh, huyện Mật Vân, tự giới thiệu: “Tôi là nông dân chính gốc, được bầu làm chủ nhiệm hợp tác xã hơn 15 năm rồi, tôi cũng là giám đốc xí nghiệp nông nghiệp Lư Hương”.

Chủ nhiệm Tiêu cũng cho biết thêm, với mô hình “hợp tác xã – xí nghiệp sản xuất” đang là mô hình mới của nông thôn Trung Quốc. Cách đây 15 năm, bà con Lư Hương sống vô cùng vất vả, đồng ruộng manh mún, sản phẩm nông nghiệp làm ra ế ẩm. Nông dân rời quê đi làm ăn xa, đồng ruộng trở thành hoang vu…

“Chúng tôi đã họp dân làng lại, bàn và bàn việc làm thế nào để đủ ăn, không phải đi làm thuê, làm mướn ở đâu cả. Ai đó tếu táo nêu ý tưởng nên gộp ruộng đất lại rồi làm ăn chung. Ý tưởng này bị phản đối dữ dội vì nhắc tới thời công xã nhân dân, một thời “chung một nồi cơm to”. Nhưng cũng chính vì ý tưởng đó mà chúng tôi bình tâm suy nghĩ, và xây dựng mô hình “góp ruộng làm xí nghiệp sản xuất nông nghiệp thực thụ”.

Để làm được mô hình hợp tác xã – xí nghiệp, các cán bộ thôn Lư Hương đã chịu khó lặn lội mời các cán bộ quy hoạch của thành phố, chuyên gia quy hoạch của các vụ, viện nông thôn Bắc Kinh về làm quy hoạch xây dựng nông thôn theo mô hình sản xuất tập trung. Sau khi nghiên cứu kỹ về thổ nhưỡng, khí hậu… các chuyên gia và nông dân đã họp bàn và đi đến thống nhất vùng đất này chỉ hợp với loại cây nào có năng suất cao nhất. Kế hoạch nuôi trồng cũng phân định rõ qua các thời kỳ. Thời kỳ ba năm đầu tiên trồng cây gì để “lấy ngắn nuôi dài”, thời kỳ năm năm sau để đi vào ổn định. Kế hoạch nuôi trồng cũng xác định, sản phẩm được cung cấp cho thị trường nào, chế biến ra sao…Kế hoạch cũng trình bày rõ, quyền lợi và nghĩa vụ của nông dân khi góp ruộng được thực hiện thế nào, làm sao để người dân có lợi nhiều nhất. Theo đó, nông dân góp ruộng phải “hiểu ngầm” rằng đó là đóng cổ phần và được chia lợi nhuận. Thu nhập của nông dân được tính từ bốn nguồn sau khi góp ruộng: 1- thu từ chia cổ phần và từ nguồn lợi ruộng đất đóng góp; 2- thu từ chia lợi nhuận hàng năm của hợp tác xã; 3- thu từ ngày công cụ thể lao động; 4- thu từ nguồn trích lãi tăng theo từng vụ, từng năm.

Chủ nhiệm Tiêu nói thời đó mô hình này còn mới nên tên gọi đầu tiên của HTX khá dài và dè dặt: “Hợp tác xã chuyên nghiệp tự nguyện trồng cây Lư Hương”!

Nông dân là… công nhân

Đội trưởng sản xuất của HTX Lư Hương Vương Quan Chung dẫn chúng tôi tham quan nhà máy chế biến sản phẩm nông nghiệp mới được xây dựng. Thật khó tưởng tượng rằng một nhà máy cấp thôn lại hoành tráng như vậy. Theo đội trưởng Vương, nhà máy được xây dựng hoàn toàn bằng nguồn vốn tự có của HTX với tổng vốn đầu tư hơn 36 triệu NDT (tương đương với hơn 102 tỉ VND). Hầu hết các khâu chế biến đã được bán tự động hoá. Toàn thôn có 5.000 nhân khẩu thì có 150 công nhân làm việc tại đây và không có người bên ngoài công tác tại nhà máy này, ngoại trừ có một vài người làm công tác tư vấn. Kỹ sư cũng là người của thôn cử đi đào tạo ở Bắc Kinh.

Lão nông dân Tiêu Quan Hưng cho biết việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến vào đồng ruộng nên năng suất rất cao. Bên cạnh đó, việc chế biến và tiêu thụ sản phẩm được HTX bao tiêu toàn bộ nên không bao giờ nông dân lo cảnh ứ đọng sản phẩm.

Lão Tiêu nói: “Để quản lý 5.000 nhân khẩu, ban lãnh đạo HTX chỉ có bốn người, gồm một trưởng phụ trách chung, ba phó chủ nhiệm thì một ông phụ trách hậu cần, một ông phụ trách trồng trọt và một ông phụ trách gia công chế biến. Thu nhập của xã viên được tính theo năng lực. Thu nhập bình quân của một xã viên là 16.000 NDT (tương đương gần 46 triệu VND/năm). Các khoản đóng góp như xây dựng hạ tầng, điện, đường, trường, trạm của địa phương đã được HTX đứng ra đảm nhận. Nông dân chúng tôi cũng được hưởng quyền lợi đầy đủ về bảo hiểm xã hội, cũng như bảo hiểm y tế”.

Dẫn chúng tôi đi thăm những trang trại trồng rau, hoa của HTX tự nguyện trồng cây Lư Hương, đội trưởng Vương chỉ dãy cột điện cao áp và cho hay nguồn điện được thắp sáng bằng năng lượng mặt trời. Dọc con đường thôn Lư Hương được rải bêtông đủ rộng cho ba làn xe chạy rộng rãi. Cứ cách quãng gần năm mươi mét lại có một ngôi nhà hai tầng lợp mái ngói đỏ giống nhau. Đó là những ngôi nhà của xã viên được xây theo mẫu quy định thống nhất, còn tiện nghi bên trong thì tự ý. Trưởng phòng nông nghiệp huyện Mật Vân Châu Lệ Quân cũng cho hay, toàn huyện hiện có 710 HTX tự nguyện kiểu này, các HTX này hiện đã đủ tiêu chuẩn là một xí nghiệp hoàn chỉnh và có tư cách pháp nhân đầy đủ. Người nông dân có trách nhiệm như một công nhân làm chủ trên mảnh đất của mình, họ có trách nhiệm với hạt giống từ khi gieo xuống đất, nuôi trồng và thu hoạch rồi gia công chế biến để cuối cùng có một sản phẩm được đóng gói, gắn nhãn và tạo được một thương hiệu “quả Lư Hương”.

Hữu Lực – Lam Phong

Kỳ tới: Bên trong “nông gia lạc” “Nông gia lạc” tạm dịch ra Việt ngữ là “vui nông gia”. Hiện nay tại Trung Hoa, có rất nhiều nơi ngoại ô thành phố đã và đang có phong trào xây dựng những cụm, khu nông thôn thành những điểm du lịch phục vụ cho cộng đồng.