Nghề “hướng đạo” trên sông

Kỳ cuối: Thương hiệu hoa tiêu Sài Gòn

SGTT.VN - “Gần 50 năm cống hiến cho ngành, ngày ông ra đi là một tổn thất lớn cho ngành hàng hải Việt Nam nói chung và ngành hoa tiêu hàng hải nói riêng. Cuộc đời ông, đức tính tận tuỵ yêu nghề của ông đã trở thành tấm gương sáng cho các thế hệ hoa tiêu kế tiếp noi theo và học tập...”, anh Quách Đình Hùng, giám đốc công ty Hoa tiêu khu vực, nhận xét về anh hùng lao động Tôn Thọ Khương.

Phương tiện dày đặc nên sông Sài Gòn được xem là đoạn hải trình khó nuốt nhất của giới thuyền trưởng.

Nhắc đến bác Hai (cái tên thân thương mà anh em hoa tiêu thường dùng để gọi ông Tôn Thọ Khương) bất kỳ người hoa tiêu nào cũng có thể kể vanh vách về những chiến công mà bác Hai đã lập được trên tuyến sông Sài Gòn.

Bạn bè quốc tế khâm phục

Đối với anh Hùng, một chiến công mang dấu ấn Tôn Thọ Khương chính là sự kiện cảng Sài Gòn đón con tàu hàng thương mại khổng lồ có chiều dài 221m, mang quốc tịch Liên Xô (cũ) vào cảng trao đổi hàng hoá – đây được xem là con tàu quốc tế lớn nhất cập cảng Sài Gòn cách nay hơn 20 năm, mở đường cho sự phát triển cao hơn của ngành hoa tiêu cũng như của các cảng biển.

Khi đó, nhìn vào hải đồ, đoạn sông bến Nhà Rồng rất hẹp, chỉ vào khoảng 240m, so với chiều ngang con tàu, lòng sông chỉ rộng hơn 19m, vị thuyền trưởng tàu Liên Xô đã “đầu hàng” ngay và cho rằng không thể nào dùng các tàu lai công suất nhỏ để đẩy con tàu có chiều cao như ngôi nhà cao tầng, quay mũi tàu ở khúc sông quá hẹp. Để đảm bảo an toàn, vị thuyền trưởng đã quyết định không cho tàu vào sông Sài Gòn.

Đứng trước tình huống nếu con tàu trên không vào được cảng Sài Gòn, chắc chắn sẽ kéo theo việc tàu lớn của các nước không dám vào sông để lên cảng. Sau khi xem lại hải đồ, quan sát thực tế, bác Hai đã thuyết phục vị thuyền trưởng là chắc chắn sẽ đưa con tàu cập cảng an toàn nếu làm theo cách thả neo ở giữa sông để khoá không cho tàu trôi; cắm mũi vào bờ Thủ Thiêm, rồi dùng tàu lai đẩy xoay lái.

Sau khi tính toán, thấy phương án của bác Hai khả thi, viên thuyền trưởng đồng ý, nhưng vẫn cử một tổ giám sát rất kỹ. Mọi việc diễn ra đúng theo kế hoạch dự tính nên khi quay được mũi tàu và cập cảng an toàn, sau hơn năm giờ vật lộn căng thẳng. Lúc đó, vị thuyền trưởng mới thở phào nhẹ nhõm và hết lời khen ngợi, khâm phục vị hoa tiêu ngoại hạng Tôn Thọ Khương.

Sự kiện trên nhanh chóng được một tạp chí hàng hải có uy tín của Liên Xô lúc bấy giờ truyền đi khắp năm châu, bốn bể và được xếp vào loại sự kiện có một không hai trong lịch sử ngành hoa tiêu thế giới. Từ đó về sau, tàu nước ngoài vào cập cảng Sài Gòn ngày càng đông như hiện nay.

“Trước thời điểm đó tất cả các hoa tiêu kể cả người Pháp hay Mỹ chưa khi nào dám dẫn con tàu có chiều dài hơn 200m vào cảng Sài Gòn”, anh Hùng chia sẻ.

Hoa tiêu thương hiệu Sài Gòn

Những tàu hàng cập cảng, những cảng biển đầy ắp container có sự đóng góp của lực lượng hoa tiêu Sài Gòn.

Anh Lê Hồng Thanh, thuyền trưởng tàu container Vsico Pioneer, chuyên chở hàng tuyến Sài Gòn đi Thái Lan so sánh: “Anh em hoa tiêu Sài Gòn là những người làm việc rất có trách nhiệm, luôn đúng giờ. Đặc biệt, họ sẵn sàng chia sẻ những kinh nghiệm về luồng, lạch trên tuyến sông mà họ đảm trách cho thuyền trưởng nắm. Điều này ở những nơi khác hầu như không có”.

Cũng theo thuyền trưởng Thanh, hiện nay ở tuyến hàng hải quốc tế TP.HCM – Vũng Tàu, được xem là tuyến “khó nuốt” nhất đối với các thuyền trưởng tàu chở hàng container như anh. Ở đây, mật độ tàu bè lưu thông dưới lòng sông dày đặc, dài gần 100km, có nhiều cua gấp khúc, luồng chạy tàu uốn lượn liên tục. Nguy hiểm nhất là khi tránh nhau ở khúc sông hẹp. Khi hai tàu chạy gần nhau, sẽ tạo ra lực hút cực mạnh ở khoảng giữa hai con tàu. Nếu không khéo dễ dẫn đến nguy cơ hai chiếc tàu va vào nhau. “Khó khăn là vậy nhưng các hoa tiêu Sài Gòn luôn hoàn tất nhiệm vụ dẫn tàu ra vào cảng an toàn, không để xảy ra bất cứ sự cố nào nghiêm trọng trong suốt thời gian qua quả là đầy kinh nghiệm”, thuyền trưởng Thanh khen ngợi.

Chính vì khó khăn, phức tạp của tuyến hàng hải quốc tế TP.HCM – Vũng Tàu như vậy, nên công tác tuyển dụng hoa tiêu ở Sài Gòn rất nghiêm ngặt. Để trở thành hoa tiêu có hạng, các hoa tiêu Sài Gòn bất kể là đã trải qua các nghề thuỷ thủ, thuyền trưởng ở các con tàu trong và ngoài nước, hoạt động khắp các châu lục và kể cả có người đã là giảng viên trường đại học Hàng hải vẫn phải mất ba năm học việc từ thực tiễn các chuyến tàu ra, vào cảng, rồi lần lượt qua các đợt kiểm tra, thi sát hạch ngặt nghèo, để xếp hạng. Có bốn hạng xếp loại hoa tiêu, trong đó, hoa tiêu hạng 3 dẫn loại tàu có chiều dài dưới 115m; hoa tiêu hạng 2 dẫn loại tàu có chiều dài từ 115 – 145m; hoa tiêu hạng 1 dẫn tàu 150m trở lên; hoa tiêu ngoại hạng dẫn tất cả các loại tàu.

Ngoài việc thông thuộc luồng, lạch, bắt được bệnh của tuyến hàng hải quốc tế TP.HCM – Vũng Tàu, trong những ngày tiếp xúc với anh em hoa tiêu Sài Gòn, chúng tôi còn bất ngờ trước những kiến thức về tình hình kinh tế, xã hội, chính trị trong nước cũng như ngoại ngữ của họ. Và theo anh Quách Đình Hùng, đó là yêu cầu bắt buộc đối với hoa tiêu Sài Gòn trong thời đại toàn cầu hoá như hiện nay. Bởi nói một cách khác, ngoài nhiệm vụ hướng dẫn tàu ra vào cảng, các hoa tiêu Sài Gòn còn đóng vai trò là nhà ngoại giao, tiếp thị, hướng dẫn viên du lịch,... nhằm góp phần giới thiệu hình ảnh TP.HCM nói riêng, Việt Nam nói chung đến với thế giới bên ngoài.

đào lê - trung dũng

>>> Kỳ 2: Giải cứu những con tàu khổng lồ
>>> Kỳ 1: Dẫn đường cho hầm Thủ Thiêm