Công trình chậm, buôn bán thất thu, kiện ai?

95% công trình, dự án chậm trễ trên địa bàn TP.HCM - con số mới nhất từ kỳ họp vừa qua của HĐND TP. Công trình chậm trễ đẻ ra hàng loạt hệ luỵ của ngàn, vạn con người đang sinh sống bên cạnh nó: thiệt hại vì khó buôn bán kinh doanh kéo dài; bệnh tật vì khói bụi, tiếng ồn; khó khăn đi lại, tai nạn vì đường sá thành công trường… Vì lợi ích chung đúng hạn, họ có thể chấp nhận, nhưng quá hạn liệu họ có thể đi kiện, kiện ai?

Nhan nhản các hộ kinh doanh mặt tiền phải đóng cửa dù tấm bảng quảng cáo mặt hàng vẫn còn treo trước nhà. Ảnh : Trần Việt Đức

Khi con kiến nổi giận

Một công dân đã vác đơn đến hàng loạt cơ quan yêu cầu đòi bồi thường thiệt hại 360 triệu đồng, vì Dự án vệ sinh môi trường thành phố (lưu vực Nhiêu Lộc – Thị Nghè) thi công dựng hàng rào che chắn mặt tiền kéo dài nhiều năm do chậm trễ, khiến việc buôn bán ế ẩm, phải đóng cửa quán. Phía nhà quản lý trở nên lúng túng vì chưa có tiền lệ…

Vụ kiện ra toà đầu tiên?

Công dân nói trên là ông Nguyễn Văn Lang, ở 12/7 Nguyễn Huy Tự, phường Đa Kao, quận 1, đã liệt kê khá chi tiết mức độ thiệt hại. Ông cho biết, gia đình ông mở một quán kinh doanh ăn uống tại nhà. Trước khi thi công công trình này, mỗi tháng sau khi trừ tất cả chi phí, quán này mang về cho ông 20 triệu đồng. Nghĩa vụ thuế với Nhà nước ông thực hiện đầy đủ. Nhưng từ đầu năm 2005 đến nay, đơn vị thi công đã rào chắn tôn sát cửa nhà ông, mất khách vì không có lối đi, ông đành phải treo niêu dẹp tiệm. Tạm tính, số tiền thất thu trong một năm rưỡi qua là 360 triệu đồng. Ông cũng cảnh báo thêm, nếu trong thời gian tới, công trình còn gây thiệt hại thì nhà thi công phải bồi thường tiếp cho đến khi quán trở lại hoạt động bình thường. Có như vậy, theo ông, mới “sòng phẳng” và “đúng luật”!

“Nếu như vì lợi ích công cộng mà quán chúng tôi phải nghỉ bán một hai tháng thì cũng có thể cố gắng chấp nhận, đằng này đã quá sức chịu đựng của chúng tôi” – ông Lang phản ứng. Ngoài ra, ông cũng yêu cầu bồi thường 60 triệu đồng để sửa chữa nhà bị lún nứt vì thi công công trình. Tuy vậy, yêu cầu của ông chỉ được bên thi công đồng ý hỗ trợ tám triệu đồng. Bất bình, ông tuyên bố “nếu không thoả thuận được mức bồi thường sẽ kiện ra toà”.

Hệ luỵ từ công trình chậm

Ông Nguyễn Văn Lang, ở 12/7 Nguyễn Huy Tự, phường Đa Kao, quận 1, đã vác đơn đi kiện đòi bồi thường 360 triệu đồng vì phải đóng cửa quán do buôn bán ế ẩm. Ảnh : Trần Việt Đức

Chuyện đòi bồi thường như trường hợp ông Lang thuộc diện hiếm thấy nhưng những hộ bị thất thu, thiệt hại khi không kinh doanh, buôn bán được vì kiểu bít đường, choán lối đi suốt dọc con kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè, nơi công trình vệ sinh đang thi công thì vô vàn. Hàng loạt bảng treo “Cho thuê mặt bằng” hết tháng này sang tháng nọ, hay dọn hàng đóng kín cửa tại các điểm dọc hai con đường ven kênh đường bị rào chắn có thể tính đến con số trăm. Hộ nào có lóp ngóp buôn bán được cũng lâm vào tình trạng ế ẩm vì “chẳng ai lại uống cà phê khi chỗ ngồi có thể bị xe máy tông bất cứ lúc nào vì kiểu rào đường thắt nút cổ chai”, theo lời một chị bán cà phê.

Quang cảnh chung tại công trình mở rộng đường Lê Trọng Tấn (nằm dọc Tân Phú và Bình Tân) đang thi công là khói bụi mịt mù, ngổn ngang đất đá. Nhan nhản các hộ kinh doanh mặt tiền phải đóng cửa dù tấm bảng quảng cáo mặt hàng vẫn còn treo trước nhà. “Ở còn bệnh lên tật xuống vì bụi hỏi làm sao buôn bán, may ra nuôi vịt được”, ông Liêm, chủ cửa hàng tạp hoá lẩm bẩm. Ngay trước mặt tiền nhà ông, đất đào lên thành vũng, mùa mưa giống cái ao. Bên cạnh, một hố ga sâu hoắm chỉ đậy nắp một nửa. Cũng như ông, ông Huy (bán gỗ xây dựng) gần đó cũng đang tính đường trả lại mặt bằng vì tiền mướn đã thành gánh nặng (trung bình từ 3 – 4 triệu/tháng) dù bàn thờ thần tài đang nghi ngút khói nhang. Từ lúc con đường bị làm đến nay, hai hộ này bị thất thu ít nhất 50%. Hộ bà Anh gần đó may ra đỡ hơn vì không phải thuê mặt bằng. Dự án này do Khu quản lý giao thông đô thị số 1 làm chủ đầu tư dự kiến 2005 hoàn thành nhưng nay vẫn thi công ì ạch, vốn đội lên gần trăm tỉ đồng.

Một điển hình “hành dân” nữa là công trình mở rộng đường Nguyễn Thái Sơn, ngay gần chợ Gò Vấp, đã trễ hạn cả năm và hiện trạng cũng nhớp nháp như những nơi khác. Lời than thở của ông Minh kinh doanh ống nước, bà Lệ bán tạp hoá đều chung một nỗi niềm “đã chờ hai cái tết rồi mà công trình vẫn dang dở, hàng bán không mấy người mua”.

Thế nhưng, thành phố đâu chỉ có vài nơi này, chỉ cần đi một vòng những quận nội thành, hàng trăm người buôn bán cũng đang dở khóc dở cười bởi những công trình trễ nải.

Nỗi niềm là nỗi niềm chung

Trở lại vụ ông Lang, nhiều tháng nay ông vác đơn đòi bồi thường thiệt hại nhưng chưa được giải quyết đến đâu vì lùng bùng trái bóng trách nhiệm.

Bất ngờ khi nhận được yêu cầu bồi thường 360 triệu của ông Lang nên Ban quản lý Dự án vệ sinh môi trường TP bèn cấp tốc gửi báo cáo vụ việc “vượt thẩm quyền” cho Sở Giao thông công chính. Đến lượt mình, thấy cũng khó xử lý (vì vụ việc rất mới) nên sau vài lần gặp ông Lang, sở cũng gửi ngay một báo cáo lên UBND TP. Trong báo cáo này, sở nhìn nhận việc thi công “có ảnh hưởng đến cuộc sống người dân” nhưng cho rằng “việc này mang tính xã hội, không thuộc phạm vi giải quyết của sở, đề nghị giao cho UBND quận 1 giải quyết”. Tuy nhiên, trong công văn trả lời, TP vẫn nhận định, việc bồi thường có phần trách nhiệm của sở. Còn ông Lang vẫn đang hy vọng tín hiệu mới từ nhà chức trách.

Dám vác đơn đòi bồi thường như ông Lang lại chỉ là một trong hàng chục trường hợp bị thiệt hại vì thất thu mà chúng tôi đã gặp tại các công trình chậm trễ. Hầu hết, không ai nghĩ rằng, mình lại có quyền đi đòi người gây thiệt hại bồi thường. Có ai dũng cảm lắm thì lên trút nỗi bức xúc, bực dọc cho phường, tổ dân phố, còn phần đông đành mắm môi mắm lợi chờ… Cho dù ai cũng biết, bên cạnh những thiệt hại vì việc buôn bán kinh doanh bị ế ẩm nhiều năm, chuyện không an toàn đi lại, sức khoẻ… của chính họ ở những nơi có công trình cũng là nỗi ám ảnh thường trực.

Vĩnh Hoà – Lưu Đức

SGTT: Bạn có từng bị "hành" bởi các công trình thi công chậm trễ như trên? Mời bạn cùng chia sẻ những bức xúc nói trên với chúng tôi.