Tham nhũng: Vụ lớn thành vụ bé, tội nặng thành tội nhẹ?

SGTT.VN - “Có những vụ (tham nhũng) nghiêm trọng, nhưng khi xét xử thì vụ lớn thành bé, tội nặng sau chuyển thành tội nhẹ, có đúng như vậy không?”, phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu đặt nghi vấn khi thảo luận về báo cáo “Công tác phòng, chống tham nhũng năm 2012” tại Ủy ban thường vụ Quốc hội chiều 19.9.

Hay thay đổi tội danh, xử phạt hành chính

Đoàn Tiến Dũng, nguyên phó tổng giám đốc ngân hàng BIDV, và thuộc cấp tại tòa.

Báo cáo thẩm tra của Uỷ ban Tư pháp cho rằng, trong nhiều năm công tác thanh tra, kiểm toán phát hiện nhiều sai phạm, thất thoát về tiền, tài sản lớn, nhưng hầu hết là kiến nghị xử lý kỷ luật, hành chính; số vụ tham nhũng chuyển cơ quan điều tra xử lý hình sự rất ít. Trong quá trình thanh tra, cơ quan thanh tra phát hiện có dấu hiệu tội phạm nhưng không chuyển ngay cho cơ quan điều tra xử lý theo quy định mà phải chờ đến khi có kết luận thanh tra mới chuyển vụ việc, gây khó khăn cho các cơ quan tiến hành tố tụng.

“Nhiều vụ án, bị can trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử đã được thay đổi sang tội danh nhẹ khác hơn như vụ Đoàn Tiến Dũng, phó tổng giám đốc ngân hàng BIDV chuyển từ tội danh nhận hối lộ sang lợi dụng chức vụ. Một số vụ án lớn, gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng đối với tài sản của Nhà nước nhưng lại không phát hiện được hành vi tham nhũng hoặc ban đầu khởi tố, điều tra về hành vi tham nhũng nhưng sau đó lại chuyển sang các tội danh khác nhẹ hơn như tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gậy hậu quả nghiêm trọng, tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng… đã gây bất bình, bức xúc trong cán bộ, công chức, viên chức, đảng viên và quần chúng nhân dân”, chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Văn Hiện khi trình bày báo cáo thẩm tra đã cho biết như vậy.

Tham nhũng nhiều nhưng khó chứng minh

Phó chủ tịch Uông Chu Lưu nghi ngờ: Báo cáo thẩm tra về phòng chống tham nhũng nói có những vụ nghiêm trọng, nhưng khi xét xử thì vụ lớn thành bé, tội nặng sau chuyển thành tội nhẹ, có đúng như vậy không? Nguyên nhân vì sao? Có nhiều vụ án kinh tế nhưng sao báo cáo đưa ra xét xử lại ít thế?

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học công nghệ môi trường Phan Xuân Dũng cũng nêu câu hỏi: kiến nghị thu hồi 6.482 tỉ đồng, 1.291 ha đất nhưng chỉ thu hồi được 141 tỉ đồng, chênh lệch đến 46 lần, đất đai thì chỉ thu hồi được 1/5 so với kiến nghị là vì sao?

Phó tổng Thanh tra Chính phủ Trần Đức Lượng thừa nhận, thu hồi sau thanh tra và kiểm toán là công việc rất khó khăn, không khả thi. Ông nêu ví dụ: “như vụ mua ụ nổi ở Vinalines, tổng số tiền sai phạm gần 500 tỉ đồng nhưng bây giờ bảo thu thì không thu được. Hay như các doanh nghiệp dùng tiền góp vốn với các công ty đầu tư bất động sản, mua cổ phiếu, chứng khoán… bản chất các hoạt động này gặp rủi ro nên tỷ lệ thu hồi thấp”.

Giải trình về việc phát hiện nhiều nhưng số vụ chuyển hình sự ít, ông Lượng cho biết, trong xử lí hành vi tham nhũng theo quy định có cả xử lí hành chính, hình sự, nên vụ phát hiện liên quan tham nhũng là 49 vụ song chỉ chuyển hình sự 27 vụ. “Thêm vào đó, việc chứng minh yếu tố vụ lợi rất khó khăn, dù cảm nhận của cơ quan điều tra, cảm nhận của dân là có nhưng chứng minh (yếu tố vụ lợi) rất khó”. Ông Lượng dẫn chứng thêm: "Trong mua sắm tài sản, khi chúng tôi chất vấn tại sao lại đi mua hàng cũ mà không mua hàng mới thì các đơn vị trả lời mua cũ vì rẻ, hàng mới thì đắt trong khi tài chính chúng ta có hạn dù ở đây ta hiểu ngầm rằng mua cũ rất khó định giá, dễ chuyển giá, đặc biệt trong các vụ mua bán có yếu tố nước ngoài".

Chưa hài lòng, ông Uông Chu Lưu hỏi tiếp: vậy số liệu đó có nên đưa vào báo cáo tội phạm tham nhũng không hay đó là tội phạm kinh tế, hoặc các tội phạm khác, chứ nói đến tham nhũng là phải có vụ lợi? Theo vị phó chủ tịch này, vấn đề này đã lặp đi lặp lại qua nhiều kì, là luôn nói không có yếu tố vụ lợi, không chứng minh được yếu tố vụ lợi nên không quy về tội tham nhũng được. “Chúng ta luôn nói minh bạch, nhưng cứ nêu số liệu ra nhiều rồi mà đến giờ không làm rõ được thì dân không thể hình dung ra được, dân sẽ thắc mắc”, ông Lưu nhấn mạnh.

Chí Hiếu