Những dòng kênh chờ ngày được “thay áo”

SGTT.VN - Những đoạn kênh rạch ở TP.HCM dài chưa tới 10km, đã được lập thành các dự án cải tạo, với tổng mức đầu tư hàng trăm tỉ đồng, nhưng cho đến nay vẫn đang khắc khoải chờ ngày được “thay áo”. Thế mới biết, việc gây ô nhiễm môi trường thì thật dễ dàng, nhưng để có được môi trường sống trong sạch, thì quá gian nan, nhiều khi còn bị trả giá đắt!

Kênh Tân Hoá – Lò Gốm đang cố gắng “bằng chị bằng em”. Ảnh: Đoàn Quý

Kênh Ba Bò: vẫn còn ô nhiễm!

Đã gần năm năm trôi qua từ lúc khởi công vào năm 2008, dự án cải tạo kênh Ba Bò đến nay vẫn chưa biết được khi nào hoàn thành. Theo trung tâm Điều hành chương trình chống ngập TP.HCM, nguyên nhân là do còn 0,3% mặt bằng chưa được bàn giao cho đơn vị thi công. Điều này đã dẫn tới gói thầu xây dựng hồ điều tiết và đoạn 1 của kênh chính chỉ mới đạt được 40,08% sản lượng (các gói thầu đoạn 2, 3 và tuyến kênh nhánh còn lại đang cơ bản hoàn thành).

“Khi nào bàn giao mặt bằng xong, chúng tôi mới có thể nói được thời điểm dự án sẽ hoàn thành, nhưng chuyện bàn giao mặt bằng lại hoàn toàn phụ thuộc vào địa phương là quận Thủ Đức”, đại diện trung tâm Điều hành chương trình chống ngập cho biết. Nhưng theo quận Thủ Đức, việc giải phóng mặt bằng đang gặp nhiều khó khăn. Chưa kể, do mức hỗ trợ thấp, nên người dân không đủ điều kiện tạo lập nơi ở mới, lại không được hưởng chính sách tái định cư, hiện nay họ phải thuê nhà ở, đời sống rất khó khăn.

Trong khi đó, tình trạng ô nhiễm nguồn nước tại kênh Ba Bò hiện đang theo chiều hướng gia tăng, sau một thời gian tạm bớt ô nhiễm. Theo phản ánh người dân, dù mùi hôi thối đã giảm, nhưng lượng nước ô nhiễm có màu đen đặc từ phía Bình Dương vẫn còn đổ ra kênh, nhiều nhất là từ lúc khuya tới sáng. Bọt nước trắng xoá thường nổi trên dòng kênh vào lúc sáng sớm.

Lo lắng về chất lượng nguồn nước ở khu vực tiếp giáp giữa tỉnh Bình Dương và TP.HCM, ông Lê Thanh Tiển, người dân tại đây, cho biết: “Gia đình tui sống khổ vì con kênh này cả chục năm nay rồi, nên chỉ mong nó sớm được cải tạo xong”.

Kênh Tân Hoá – Lò Gốm: thi công cầm chừng

Hiện nay, việc thi công cải tạo tuyến kênh Tân Hoá – Lò Gốm rất cầm chừng, chỉ vài công nhân làm việc, có nhiều nơi chỉ quây tôn để “che” máy móc và thiết bị. Trong khi đó, nhiều khu vực người dân vẫn chưa chịu di dời, như tại tuyến đường Lò Gốm (phường 7, 8) và đường Nguyễn Văn Luông (phường 10, 11) của quận 6... Hàng ngày, nước thải sinh hoạt của hàng trăm ngàn hộ dân vẫn tiếp tục xả thẳng ra kênh qua hệ thống cống cũ. Do chưa được nạo vét, khơi dòng, nên nước kênh có màu đen và hôi thối, rác trôi nổi ngập kênh.

Tại các nhánh kênh nhỏ nằm sâu trong khu dân cư, nối thông với kênh Tân Hoá – Lò Gốm lại tràn ngập rác thải do các hộ dân vứt xuống nhiều đến nỗi như con đường… kênh rác!

Theo ban quản lý đầu tư xây dựng công trình Nâng cấp đô thị TP.HCM, dự án thành phần số 4 “Cải tạo kênh và đường dọc kênh Tân Hoá – Lò Gốm”, có gần 2.000 hộ dân bị giải toả bởi dự án, trong đó quận 6 có 1.175 hộ, nhưng đến nay chỉ giải toả được gần 60%, nên nhiều gói thi công bị làm cầm chừng. Hiện dự án đang triển khai thi công ba gói thầu cống hộp với chiều dài 2,5km, dự kiến cuối năm 2013 sẽ hoàn tất và đến cuối năm 2014, toàn bộ dự án này sẽ hoàn thành.

“Ngày xưa kênh Tân Hoá – Lò Gốm nhìn thấy được đáy, bọn tui có thể tắm, câu cá…, nhưng nay khiếp quá, chẳng con cá nào sống nổi. Dù chính quyền có quy định ai vứt rác xuống kênh sẽ bị phạt rất nặng, nhưng con kênh này vẫn đầy rác”, ông Nguyễn Văn Tèo, nhà ở gần kênh, ngao ngán nói. Theo ông Tèo và nhiều hộ dân sống dọc kênh (trong khu vực không bị giải toả), họ hy vọng sẽ có một ngày nào đó, sẽ sớm trả lại cho họ những ký ức về dòng kênh xanh như xưa.

Rạch Xuyên Tâm: còn chỉnh sửa nhiều

Qua gần chục năm, đến nay, dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm có chiều dài 6,1km, chảy qua các phường 11, 12, 13 và 26 của quận Bình Thạnh, có quy mô ảnh hưởng tới khoảng 900 hộ dân, vẫn đang ở giai đoạn… tiếp tục nghiên cứu, chỉnh sửa cho phù hợp với chủ trương của UBND TP.HCM. Theo ông Hồ Phương, trưởng phòng quản lý đô thị quận Bình Thạnh, việc thu hẹp mặt nước do phía chủ đầu tư đưa ra cũng không phù hợp với chủ trương của UBND TP.HCM. Theo bản báo cáo nghiên cứu sơ bộ do phía chủ đầu tư đưa ra chia việc cải tạo rạch Xuyên Tâm làm năm giai đoạn, dự kiến đến năm 2018 mới xong, trong khi chủ trương của UBND TP.HCM là đến năm 2015 phải hoàn thành.

Trở lại rạch Xuyên Tâm, phóng viên Sài Gòn Tiếp Thị ghi nhận: tình trạng người dân tuỳ tiện xả nước thải, rác thải chưa qua xử lý ra rạch Xuyên Tâm vẫn còn. Sau khi khởi công lại dự án vào cuối năm 2010, theo chủ đầu tư dự án – công ty cổ phần Hà Nội Ngàn Năm, dự án vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Phương án cống hộp hoá rạch, nạo vét để tăng tính lưu thoát nước và trồng cây xanh hai bên bờ rạch đã được đưa ra, nhưng hiện vẫn còn gặp khó khăn về tài chính trong việc đền bù giải phóng mặt bằng, và đặc biệt là quỹ đất tái định cư cho người dân. Trong số tổng mức đầu tư gần 4.000 tỉ đồng, thì riêng khoản tiền bồi thường giải phóng mặt bằng đã chiếm khoảng 2.500 tỉ đồng.

Ông Phạm Huy Thưởng, chủ tịch hội đồng quản trị công ty cổ phần Hà Nội Ngàn Năm nhận định: “Hiện nay rạch Xuyên Tâm không còn làm nhiệm vụ giao thông thuỷ, nên cần cải tạo lại cho phù hợp, mà người dân đỡ phải di dời đến nơi khác quá nhiều. Nếu không cải tạo rạch Xuyên Tâm, thì những vấn đề nhức nhối hiện nay như: ô nhiễm, nhà ổ chuột, tệ nạn xã hội và triều cường sẽ không bao giờ chấm dứt được”.

L. Quỳnh – Đ. Quý – Q. Ấn