“Không để người nghèo ôm bệnh mà chết!”

SGTT.VN - Đó là phát biểu của ông Phan Thanh Dũng – phó giám đốc sở Y tế kiêm giám đốc bệnh viện đa khoa tỉnh Trà Vinh, trên một tờ báo. Có thể xem đây là câu nói hay nhất và được chú ý nhiều nhất trong tuần qua bởi nó không chỉ đề cập đến câu chuyện nóng bỏng “tăng viện phí”, mà còn vì nó được nói ra từ lãnh đạo của một tỉnh nghèo của đồng bằng sông Cửu Long chứ không phải từ một quan chức của bộ Y tế hay lãnh đạo y tế của một địa phương tiếng tăm như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng.

Giải pháp nào để người dân không phải trả trực tiếp các dịch vụ y tế, qua đó tránh được nguy cơ bị nghèo khổ vì bệnh tật? Ảnh: Thanh Hảo

Câu nói trên khiến người ta phải suy nghĩ về cái tâm của người hoạch định chính sách. Nhưng lãnh đạo Trà Vinh không nói suông, mà hành động đàng hoàng. Thật vậy, đem bảng viện phí mới mà tỉnh này xây dựng so với tỉnh sát bên Vĩnh Long là đủ thấy. Cũng nội soi ổ bụng, nhưng ở Vĩnh Long bệnh nhân phải trả 488.000 đồng trong khi ở Trà Vinh là… 60.000 đồng (bằng 1/8). Cũng điều trị hồi sức tích cực, nhưng giá nằm một ngày ở bệnh viện Vĩnh Long là 285.000 đồng còn ở Trà Vinh chỉ có… 24.000 đồng (bằng 1/12). Khó có thể nói rằng tay nghề của nhân viên y tế hoặc mức sống ở Vĩnh Long gấp 8 – 12 lần ở Trà Vinh! Chỉ một lý do duy nhất lý giải ở đây là những nhà hoạch định chính sách của Trà Vinh có cái tâm: chính sách đưa ra không phải phục vụ cho lợi ích nhóm, mà cho bộ phận chiếm nhiều nhất trong cộng đồng là những người nghèo. Chính sách y tế của Trà Vinh đưa ra thật hợp thời và hợp lòng dân, vì theo ông Dũng những tháng qua người dân tỉnh này – đa phần làm nông nghiệp – điêu đứng vì tôm chết, dừa rớt giá, heo nuôi lớn và lúa trồng ra không bán được. Trong tình hình này, xây dựng giá viện phí cao – dù hoàn toàn được phép – cũng khiến người nghèo càng khổ.

Công bằng mà nói, giá viện phí cũ không còn phù hợp và giải pháp tăng viện phí cần phải tính đến. Nhưng điều đáng nói là mặc dù đã có thông tư 04 liên bộ Y tế – Tài chính hướng dẫn và quy định về khung giá viện phí – theo đó mức giá đưa ra phải căn cứ vào tình hình kinh tế xã hội của địa phương, thu nhập của người dân, tỷ lệ dân số tham gia BHYT – nhưng không ít địa phương vẫn đưa ra mức viện phí mới cao ngất ngưởng mà không bị “thổi còi”. Và đáng nói hơn, khi đưa ra giải pháp tăng viện phí, các nhà hoạch định chính sách dường như chưa tính đến việc chỉ mới tròm trèm có 64% người dân tham gia BHYT, nghĩa là còn 36% người dân phải móc tiền túi ra chi trả trực tiếp cho những dịch vụ y tế, và trong số đó đối tượng nghèo và cận nghèo chắc chắn chiếm một tỷ lệ không nhỏ.

Trong thực tế, chi trả trực tiếp chăm sóc sức khoẻ là điều mà các nhà kinh tế y tế chỉ trích từ lâu vì nó khiến người chi trả bị kiệt quệ tài chính, thậm chí còn bị bần cùng hoá. Vậy liệu trước khi tính chuyện tăng viện phí lần này những người xây dựng chính sách đã nghiên cứu và tính đến chuyện có bao nhiêu người dân sẽ bị rơi vào cái bẫy nghèo đói, mất nhà cửa, ruộng vườn vì viện phí? Và ngay cả khi có nghiên cứu hẳn hoi, liệu những người xây dựng chính sách có phóng tầm nhìn về một kịch bản xấu như hiện nay, đó là người dân ngày ngày phải đau đầu về bài toán giá cả, mưu sinh để lùi lại thời điểm tăng viện phí, hoặc nếu có tăng thì chỉ tăng ở mức độ vừa phải để người dân chấp nhận được?

Có thể nói chính sách tăng viện phí lần này như một mũi tên nhắm hai mục tiêu. Trước nhất, nó được xem là giải pháp để tăng nguồn thu cho bệnh viện, qua đó cải thiện chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh. Mục tiêu này hoàn toàn tốt đẹp, nhưng thực tế cũng có không ít lo ngại. Trả lời báo chí tuần qua, ông Phạm Lương Sơn, trưởng ban thực hiện chính sách BHYT – BHXH Việt Nam, băn khoăn vì việc nhiều dịch vụ y tế có giá trị cao và được sử dụng nhiều lại bị áp giá quá cao, điều này có biểu hiện của lợi ích nhóm.

Tăng viện phí cũng nhằm đẩy mạnh lộ trình BHYT vì mức viện phí mới có thể tạo ra sức ép nhất định khiến nhiều người tham gia BHYT. Nhưng cần nhớ rằng dịch vụ khám chữa bệnh BHYT hiện nay bị chỉ trích rất nhiều, chưa đủ hấp dẫn người mua, và ngay cả đối tượng được hỗ trợ kinh phí để mua BHYT cũng không quan tâm huống chi người thường.

Phan Sơn