Dự thảo liên quan đến người làm rác dân lập

Thiếu hẳn các chính sách hỗ trợ

SGTT.VN - “Người thu gom rác dân lập vi phạm hợp đồng sẽ bị tịch thu đường dây rác. Trong khi đó, về bản chất, đường dây rác là tài sản của người làm rác dân lập, do họ tự tạo lập nên bằng chính công sức của mình!” Trên đây là một trong các ý kiến bức xúc tại buổi góp ý dự thảo quy định Tổ chức và hoạt động lực lượng thu gom rác trên địa bàn thành phố, do sở Tài nguyên và môi trường TP.HCM chủ trì mới đây.

Dự thảo còn làm khó người thu gom rác dân lập bằng quy định chỉ được sử dụng phương tiện thu gom là thùng kéo tay 660 lít hoặc xe tải. Ảnh mang tính minh họa

Dự kiến trong tháng 7 này, sở Tài nguyên và môi trường TP.HCM sẽ trình UBND thành phố thông qua dự thảo trên. Tuy nhiên, hàng loạt ý kiến cho rằng dự thảo vẫn chưa giải quyết được các vấn đề bất cập với lực lượng thu gom rác dân lập (đang thu gom 60% lượng rác sinh hoạt).

Ông Tống Văn Thơm, chủ tịch nghiệp đoàn rác dân lập quận 5, bức xúc nói: “Từ trước đến nay, những người làm rác dân lập có rất nhiều đóng góp cho môi trường thành phố. Từ đời ông cha, con cái chấp nhận tiếp xúc với độc hại, nhưng họ lại bị ghẻ lạnh. Các quyền lợi cho người lao động trong lĩnh vực này chưa được Nhà nước quan tâm. Nhiều anh em là dân nhập cư, bán nhà bán đất vào thành phố làm nghề, dù ở cố định đã hàng chục năm vẫn không được mua một cái bảo hiểm”. Mới đây, theo ông Thơm, trong nghiệp đoàn có ba người mất vì lao phổi nhưng “không có cái bảo hiểm nào”, và cũng chẳng ai quan tâm.

Đã vậy, dự thảo còn làm khó người thu gom rác dân lập bằng quy định chỉ được sử dụng phương tiện thu gom là thùng kéo tay 660 lít hoặc xe tải. Thực tế cho thấy, xe tải không phù hợp với đặc thù thu gom trong hẻm nhỏ, xe kéo tay cũng không thể dùng sức kéo bộ do số lượng bô rác và điểm lấy rác rải rác và xa. Ngoài ra, việc chuyển đổi sang xe tải cũng không có hiệu quả kinh tế, đầu tư mua và chi phí hàng tháng quá cao so với thu nhập ít ỏi của họ (với phí vệ sinh 20.000 đồng/hộ dân/tháng và tiền thêm từ bán phế liệu). Đó là chưa kể, theo thống kê, hiện nay khoảng 40% phương tiện thu gom là xe ba gác, do vậy yêu cầu chuyển đổi phương tiện đến cuối tháng 12.2012 là hoàn toàn không khả thi…

Theo ông Thơm, quy định chỉ lăm le phạt các vi phạm bằng cách tịch thu tài sản của người làm rác dân lập, mà không có những chính sách hỗ trợ nhằm tháo gỡ những khó khăn hiện nay của người làm rác dân lập, thì chỉ “đẩy họ đến bước đường cùng”.

Nhiều ý kiến đại diện cho người làm rác dân lập mong muốn có được quyền tự chủ, với một mô hình hiệu quả, chứ không phải như hiện nay. Đại diện hợp tác xã Nhơn Phú, quận 9 cho biết, đi lên từ nghiệp đoàn thu gom rác dân lập, đến nay hợp tác xã vẫn hoạt động rất khó khăn do thiếu tư cách pháp nhân. Ngoài ra, do không có cơ chế chế tài, khi chủ nguồn thải không đóng phí, người thu gom rác chỉ có trách nhiệm báo chính quyền xử lý, nhưng thực tế vấn đề cũng không được xử lý, tiền vẫn thất thoát.

Lê Quỳnh

Một số quy định trong dự thảo hướng đến người làm rác dân lập: khi vi phạm hợp đồng sẽ bị tịch thu nguồn thải chuyển cho người thu gom khác; tự trang bị các thiết bị, phương tiện thu gom đảm bảo theo yêu cầu của Nhà nước. Phương tiện thu gom là xe đẩy tay 660 lít và xe tải. Thời gian hoàn tất chuyển đổi phương tiện thu gom trước ngày 1.6.2013; định giá mức phí thu gom rác (phí vệ sinh) vệ sinh: 20.000 đồng/tháng/hộ; nộp 5 – 10% phí lại cho chính quyền cơ sở... Tuy nhiên, dự thảo không rõ ràng các chế độ phúc lợi như bảo hiểm y tế, xã hội…