Pháp luật và tài sản

Tổng đại lý không thể phủi trách nhiệm khi xăng dầu kém chất lượng

SGTT.VN - Thời gian qua, do liên tục xảy ra hiện tượng xe gắn máy bị cháy bất thường ở nhiều nơi, vụ việc rút trộm xăng dầu của lái xe ôtô chở xăng dầu và phát hiện chất lượng xăng dầu không đảm bảo tại một số cửa hàng bán lẻ xăng dầu, dư luận không thể không đặt câu hỏi về hoạt động quản lý kinh doanh xăng dầu hiện nay.

Liên tục xảy ra hiện tượng xe gắn máy bị cháy bất thường ở nhiều nơi, dư luận không thể không đặt câu hỏi về hoạt động quản lý kinh doanh xăng dầu hiện nay. Ảnh: TTXVN

Tại buổi họp ngày 16.2.2012 với bộ Công thương, các doanh nghiệp đầu mối cho rằng: “vấn đề nằm ở các đại lý tư nhân và hiện không thể kiểm soát chất lượng của các đại lý”, “nếu đại lý không bảo quản tốt, đại lý hoàn toàn chịu trách nhiệm”, “lấy chức năng nào để kiểm tra”, “chỉ có mỗi quyền hạn là cắt hợp đồng”, “đây là một kẽ hở”…

Tuy nhiên, bản chất và sự thật không phải như vậy.

Theo luật Thương mại 2005, đại lý là một hình thức kinh doanh đặc biệt thông qua việc bên giao đại lý (tổng đại lý xăng dầu) ký kết hợp đồng đại lý với bên đại lý (đại lý bán lẻ xăng dầu). Theo đó, đại lý bán lẻ phải chịu trách nhiệm về hoạt động của mình nhưng mặt khác tổng đại lý cũng phải chịu trách nhiệm về chất lượng hàng hoá, dịch vụ của đại lý bán lẻ cung cấp và liên đới chịu trách nhiệm về hành vi vi phạm pháp luật của bên đại lý (khoản 2 và khoản 5 điều 173). Quy định của pháp luật về chế độ kinh doanh đại lý là nhằm buộc tổng đại lý phải có trách nhiệm cao hơn, tránh tình trạng mượn danh “tổng đại lý” hoặc bán danh “tổng đại lý” để hưởng lợi, còn tổng đại lý phủi bỏ trách nhiệm để người tiêu dùng chịu mọi thiệt hại. Hình thức kinh doanh “đại lý” thể hiện sự đảm bảo về chất lượng và dịch vụ, được người tiêu dùng tin tưởng và lựa chọn nên pháp luật có những quy định riêng và chặt chẽ hơn hình thức hợp đồng mua bán thông thường.

Tuy nhiên, các tổng đại lý, doanh nghiệp đầu mối xăng dầu lại đổ lỗi hoàn toàn cho đại lý bán lẻ về chất lượng xăng dầu kém và biện minh cho tình trạng không quản lý và không quản lý được đại lý của mình. Thực trạng chất lượng xăng dầu không đảm bảo hiện nay có nguyên nhân chính từ việc các tổng đại lý đang né tránh trách nhiệm của mình, chỉ mải thu tiền, mải mở đại lý mà quên không thực hiện nghĩa vụ kiểm tra, giám sát hoạt động của đại lý, đầu tư nâng cao hoạt động quản lý, hoặc thậm chí bán danh “đại lý” của mình cho các đại lý bán lẻ bằng các hợp đồng đại lý nhưng có nội dung là hợp đồng mua bán thông thường.

Bất cập hiện nay là pháp luật lại thiếu nhiều quy định xử lý về giao đại lý theo hình thức hợp đồng đại lý nói chung, nghị định 06/2008/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thương mại cũng không có quy định nào để xử lý các tổng đại lý, doanh nghiệp đầu mối (bên giao đại lý) về tình trạng trên.

Giải pháp hiệu quả nhất, theo nguyên tắc của quy định về hình thức kinh doanh đại lý, các doanh nghiệp đầu mối và tổng đại lý cần nâng cao trách nhiệm quản lý đại lý và xem xét quy định chặt chẽ hơn, áp dụng các chế tài phạt hợp đồng, chấm dứt hợp đồng đại lý đối với đại lý bán lẻ vi phạm. Mặt khác, ngoài việc xử lý các đại lý bán lẻ vi phạm cũng cần có chế tài xử lý các tổng đại lý, doanh nghiệp đầu mối trong việc quản lý đại lý yếu kém của mình. Như vậy sẽ đảm bảo chất lượng của các đại lý bán lẻ một cách bền vững.

Hơn nữa, cần sớm xem xét sửa đổi nghị định 84/2009/NĐ-CP, thông tư 36/2009/TT-BCT và quy định về xử phạt vi phạm hành chính, bổ sung các biện pháp xử lý đối với các tổng đại lý, doanh nghiệp đầu mối về “trách nhiệm liên đới” không quản lý được các đại lý trong hệ thống như: xử phạt hành chính, hạn chế mở đại lý, thu hồi giấy phép có thời hạn…

Luật sư Trần Đức Phượng
(Công ty Luật Hợp Việt)