04.22205081 – đường dây nóng hỗ trợ người tiêu dùng
SGTT.VN - Trao đổi với phóng viên báo Sài Gòn Tiếp Thị, bà Vũ Thị Bạch Nga, trưởng ban Bảo vệ người tiêu dùng, cục Quản lý cạnh tranh, bộ Công thương, cho biết người tiêu dùng có thể gọi điện đến đường dây nóng 04.22205081 để được giải đáp thắc mắc, tư vấn và hỗ trợ trong bảo vệ quyền lợi của mình khi gặp mọi khó khăn trong giao dịch hàng hoá, dịch vụ với tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hoá, dịch vụ.
Đây là nội dung hoạt động của hệ thống tổng đài hỗ trợ người tiêu dùng, vừa được cục Quản lý cạnh tranh vận hành thử nghiệm, lần đầu tiên ở Việt Nam. Không chỉ cung cấp thông tin, hỗ trợ người tiêu dùng, đây còn là kênh thông tin hữu ích cho cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức xã hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong quá trình hoạt động.
Theo bà Nga, khi quyền lợi bị ảnh hưởng, đầu tiên người tiêu dùng nên thương lượng ngay với bên bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ kinh doanh cho họ; thứ hai là tìm đến các hội bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại các địa phương. Hiện Việt Nam đã có khoảng hơn 40 hội ở 40 tỉnh thành; thứ ba là đến sở công thương địa phương, hoặc họ có thể tìm đến cục Quản lý cạnh tranh của bộ Công thương. Sau cùng là họ có thể kiện ra toà.
Nhưng thưa bà, hiện vai trò của các tổ chức xã hội rất mờ nhạt trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng?
Ở các nước phát triển, các tổ chức xã hội có vai trò rất quan trọng trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Ở Việt Nam hiện nay, các tổ chức xã hội chưa phát huy được hiệu quả đó vì có rất nhiều khó khăn về cả vật chất và tinh thần, như cán bộ của hội thường là kiêm nhiệm hoặc là người lớn tuổi tham gia, kinh phí lại không có.
Để phát huy vai trò của các tổ chức xã hội hơn, điểm mới của luật Bảo vệ người tiêu dùng hiện nay là họ được giao một số nhiệm vụ của cơ quan nhà nước, đáng lẽ cơ quan nhà nước phải thực thi nhưng không làm hết được; đồng thời được cấp kinh phí hoạt động. Thứ hai là, theo quy định của luật dân sự, các tổ chức xã hội muốn khởi kiện thì phải có uỷ quyền của người tiêu dùng, nhưng luật Bảo vệ người tiêu dùng cho phép anh có thể tự khởi kiện mà không cần uỷ quyền của người tiêu dùng, đối với những hành vi vi phạm xâm phạm đến lợi ích của nhiều người, công cộng và lợi ích của nhà nước. Ví dụ nếu phát hiện một cây xăng bán hàng gian lận, tổ chức xã hội ấy có thể tự khởi kiện mà không cần sự uỷ quyền của những người mua xăng ở cây xăng đó, tất nhiên anh phải có chứng cứ rõ ràng, phải làm đúng quy định trình tự của toà án.
Ở các nước, tỷ lệ hoà giải thành công trong giải quyết tranh chấp của người tiêu dùng thường chiếm đến 70 – 80%. Nhưng thực tế ở Việt Nam, nhiều người dân chấp nhận hoà giải là vì rất ngại và sợ ra toà do quá phức tạp, vất vả và tốn nhiều thời gian?
Những tranh chấp của người tiêu dùng thường nhỏ, giá trị thiệt hại nhỏ hoặc sự việc không lớn lắm, nên thường người ta sẽ giải quyết sự việc bằng hoà giải. Đây là biện pháp rất tốt, nó giữ được hoà khí, hoà hảo hai bên, dù có thể là nó không đạt được bình đẳng 100% như khi ra toà. Tuy nhiên, hiện nay, khi người tiêu dùng khởi kiện ra toà án, có hai điều kiện ưu ái hơn so với khởi kiện tố tụng dân sự bình thường. Thứ nhất, người tiêu dùng được miễn tạm ứng lệ phí, án phí. Thứ hai, anh không phải chứng minh lỗi của tổ chức, cá nhân kinh doanh. Cái này gọi là đảo ngược nghĩa vụ chứng mình. Người tiêu dùng trước đây để khởi kiện ra toà thì phải chứng minh được sản phẩm đó có lỗi, còn bây giờ, người tiêu dùng chỉ cần chứng minh họ sử dụng sản phẩm đó và họ bị thiệt hại thôi. Sản phẩm đó có lỗi hay không, nhà sản xuất phải chứng minh.
Lê Quỳnh thực hiện