Bức tranh nhân lực năm 2012

Lao động di cư ngược: mối lo mới cho doanh nghiệp

SGTT.VN - Tình trạng lao động nhảy việc sẽ nhiều, tình trạng “di cư ngược” tiếp tục khiến nhiều doanh nghiệp lao đao. Đó là nhận định của ông Nguyễn Đại Đồng, cục trưởng cục Việc làm, bộ Lao động – thương binh và xã hội, với phóng viên khi khắc hoạ bức tranh thị trường nhân lực năm 2012.

Ông Nguyễn Đại Đồng. Ảnh: Như Ngọc

Năm 2012, thị trường lao động nước ta sẽ như thế nào, thưa ông?

Cũng như các năm trước, tình trạng thiếu việc làm còn tiếp tục, nhất là khu vực nông thôn. Ước tính lao động khu vực nông – lâm – ngư nghiệp giảm từ 500.000 – 600.000 người. Tỷ lệ thất nghiệp sẽ nghiêm trọng hơn khi có thêm 1,5 – 1,6 triệu thanh niên bước vào tuổi lao động. Những thách thức càng gia tăng khi phần lớn lao động nông thôn mặc dù có đủ việc làm, thậm chí làm nhiều giờ, nhưng vẫn khó khăn trong việc cải thiện thu nhập. Rồi cả tình trạng di cư từ nông thôn ra thành thị với quy mô lớn sẽ diễn ra, kéo theo tình trạng ùn tắc giao thông và tạo ra áp lực nghiêm trọng lên cơ sở hạ tầng. Kế đến là vấn đề giải quyết việc làm cho lao động nông thôn càng gặp trở ngại hơn do gia tăng nguồn cung lao động. Tình trạng thu hẹp diện tích đất nông nghiệp trong khi khả năng thu hút đầu tư của các doanh nghiệp vào lĩnh vực nông nghiệp – nông thôn còn thấp, chưa đáp ứng được nhu cầu giải quyết việc làm tại chỗ cho người lao động, kể cả tại các địa bàn bị thu hồi đất nông nghiệp. Cơm – áo – gạo – tiền càng trở thành gánh nặng đối với lao động nông thôn khi có tới 20 chính sách khác nhau liên quan đến nhóm đối tượng này.

Ông từng cảnh báo hiện tượng lao động “di cư ngược” sẽ diễn ra ngày càng mạnh mẽ. Điều đó, theo ông, nói lên điều gì?

Cách đây 10 – 15 năm, các khu công nghiệp tại TP.HCM và Hà Nội phát triển theo mô hình tập trung đã thu hút khá đông lực lượng lao động các vùng Bắc Trung bộ, Nghệ An, Thanh Hoá, Bắc Giang, Cao Bằng… và nhiều nhất là các tỉnh miền Nam. Thế nhưng gần đây, các tỉnh Bắc Giang, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc lại thu hút khá đông lao động từ các thành phố lớn đến làm việc. Đây là xu thế tất yếu và tích cực nhưng lại là thách thức lớn đối với các doanh nghiệp trong năm 2012 này.

Theo dự báo, tới đây tình trạng lao động nhảy việc sẽ nhiều, tình trạng “di cư ngược” tiếp tục khiến nhiều doanh nghiệp lao đao. Ảnh: Lê Quang Nhật

Ông nghĩ thế nào trước việc nhiều doanh nghiệp đang đau đầu với tình trạng lao động “nhảy việc” những tháng đầu năm?

Lao động nhảy việc trong thị trường lao động hiện nay là một việc bình thường, nhất là khi lao động Việt Nam đã xác định vị thế của mình, sẵn sàng bỏ việc để tìm đến nơi trả thu nhập cao hơn. Tuy nhiên, thời gian gần đây, nhiều doanh nghiệp lo ngại hơn, khi số lao động bỏ đi nhiều quá khiến cho hoạt động kinh doanh của công ty gần như ngưng trệ. Hiện nay, chúng tôi đang thúc đẩy nhiều chương trình, đề án phối hợp với doanh nghiệp để đào tạo lao động có tay nghề cao. Người lao động cũng cần thay đổi tập quán của mình để học tập chăm chỉ hơn, còn với người làm công tác tuyển dụng lao động phải kiểm soát được chất lượng lao động họ cung cấp cho các thị trường.

Có nghĩa cần phải xây dựng một cái “gốc” chắc chắn. Tuy nhiên, bất cập lớn nhất trong ngành hiện nay là thiếu giáo viên dạy kỹ năng nghề cho người lao động?

Đây cũng là thách thức mà chúng tôi đưa vào dự thảo chiến lược việc làm giai đoạn 2011 – 2020. Đó là xây dựng và thực hiện các chương trình giáo dục đảm bảo phát triển cân bằng cho những người lao động có kỹ năng và năng lực tốt, lao động nông nghiệp nông thôn, lao động là người dân tộc thiểu số, lao động là người khuyết tật, lao động di cư, lao động đang làm việc trong khu vực phi chính thức, đặc biệt là lao động nữ. Nâng cao năng lực hệ thống các trung tâm dịch vụ việc làm; hình thành hệ thống dịch vụ việc làm công; tập trung vào các hoạt động thông tin thị trường lao động và tư vấn, giới thiệu việc làm; cải thiện khả năng tiếp cận thông tin thị trường lao động, đặc biệt của các nhóm dễ bị tổn thương…

Có cách nào khiến người lao động gắn bó lâu dài với doanh nghiệp không, thưa ông?

Đó là doanh nghiệp và người lao động phải cùng nhau giải quyết các nhóm lợi ích. Doanh nghiệp tăng thu nhập thâm niên cho người lao động, bù lại, người lao động nên chủ động bổ sung cho mình có được một trình độ tay nghề cao để luôn ở vị thế mà ông chủ “khó cắt giảm”.

Như Ngọc (thực hiện)