Các nữ chính trị gia châu Á

Đường vào chính trường kế thừa từ gia đình

SGTT.VN - Bà Yingluck Shinawatra trở thành nữ thủ tướng đầu tiên của Thái Lan khi quốc hội nước này phê chuẩn trưa nay với 296 phiếu thuận. Điều này khiến cho danh sách những phụ nữ lãnh đạo ở châu Á thêm dài. Điểm chung cho các nữ chính trị gia là họ gia nhập chính trường như một cách kế tục truyền thống gia đình.

Hình ảnh bà Yingluck Shinawatra trên trang nhất tạp chí AseanBizTimes. Ảnh:

Yingluck Shinawatra từ một nữ doanh nhân trở thành chính trị gia thắng cử chỉ trong vài tuần, sau khi anh của bà, cựu thủ tướng đang sống lưu vong Thaksin, hậu thuẫn em gái đại diện đảng Puea Thai tranh cử khi bảo đảm với các cử tri rằng bà thuộc “dòng dõi ”của mình.

Sự xuất hiện của bà Yingluck phản chiếu những câu chuyện từ khắp châu Á, trong đó có những người phụ nữ mà dòng họ – và thông thường là cái chết của một người đàn ông ở vị trí tiền nhiệm – đã thúc đẩy họ nắm lấy quyền lực.

Cái chết của chồng do bị ám sát đã đưa Sirimavo Bandaranaike của Sri Lanka trở thành nữ thủ tướng đầu tiên của thế giới vào năm 1960 và, hơn hai thập niên sau, đây cũng là lý do đưa đệ nhất phu nhân Corazon “Cory” Aquino lên sân khấu quyền lực, trở thành nữ tổng thống đầu tiên trong lịch sử Philippines. Ở Ấn Độ, Indira Gandhi thừa hưởng vị trí lãnh đạo từ cha mình, Jawaharlal Nehru. Và Benazir Bhutto của Pakistan và Megawati Sukarnoputri của Indonesia cũng đi theo con đường tương tự.

Aung San Suu Kyi lẽ ra sẽ nối gót người cha anh hùng, nhưng hội đồng tư vấn của Myanmar đã cản trở bà bất chấp chiến thắng của đảng đối lập trong cuộc tranh cử năm 1990.

Các nhà phân tích cho rằng, hiện tượng này có liên quan đến sự phổ biến những vương quốc chính trị trong khu vực nhiều hơn là những tiến bộ trong nỗ lực bình đẳng giới.

Nhà nghiên cứu Paul Chambers tại đại học Payap ở thành phố Chiang Mai (Thái Lan), cho rằng, truyền thống văn hoá trọng nam khinh nữ ở châu Á không xem phụ nữ là nhà lãnh đạo chính trị. Nhưng những đảng phái chính trị “kém phát triển” cho phép sự thống trị của những dòng họ giàu có đã tạo cơ hội cho nữ giới – như một phương sách sau cùng.

“Sự thừa kế là yếu tố quan trọng bởi vì các nhà lãnh đạo đảng phái thường tin tưởng họ hàng để duy trì quyền lãnh đạo đảng trong gia đình. Khi các nhà lãnh đạo nam giới không sẵn có người kế nhiệm là nam, họ sẽ quay sang những cô con gái”.

Bridget Welsh, giáo sư khoa học chính trị tại đại học Quản lý Singapore, nhấn mạnh rằng nam giới – như Asif Ali Zardari, chồng của Bhutto và hiện là nhà lãnh đạo Pakistan – cũng có thể nắm lấy quyền lực theo cách này. “Những hệ thống này chịu sự thống trị của những nhóm có đặc quyền và cả nam và nữ đều có thể xuất phát từ những nhóm đặc quyền này”.

Đối với trường hợp Thái Lan, các nhà phân tích cho rằng Yingluck thu phục cử tri bằng sự nữ tính, trẻ trung vẻ bề ngoài của ứng cử viên.

Theo giáo sư Welsh, Yingluck cuối cùng sẽ được đánh giá dựa vào hiệu quả hoạt động và một khi được trao cơ hội cai trị, những nữ lãnh đạo ở châu Á để lại một di sản “lẫn lộn giữa tốt và không tốt”.

Yingluck là một nữ doanh nhân được đánh giá cao trước khi tham gia chính trường, trong một quốc gia có tỷ lệ nữ giới ở vị trí quản lý cấp cao nhiều nhất thế giới. Nhưng kết quả thắng cử – với khẩu hiệu tranh cử “Thaksin nghĩ, Puea Thai thực hiện” – được xem như là một chiến thắng cho anh bà hơn là một bước tiến của phong trào nam nữ bình quyền ở Thái Lan.

Theo các số liệu của liên minh Nghị viện thế giới (IPU), đại diện nữ giới trên chính trường Thái Lan không nhiều, khi chỉ chiếm 13% số ghế ngồi ở Hạ viện Thái Lan trong cuộc bầu cử năm 2007, trong khi tỷ lệ trung bình trên thế giới là 19,5 %, ở châu Á là 18,3% và 12,4% ở khu vực Thái Bình Dương.

Vẻ ngoài có thể là một tài sản cho nữ chính khách, như khi giới truyền thông Ấn Độ phấn khởi trong chuyến viếng thăm gần đây của tân ngoại trưởng duyên dáng 34 tuổi Hina Rabbani Khar của Pakistan.

Tân ngoại trưởng của Pakistan Hina Rabbani Khar trong chuyến viếng thăm Ấn Độ ngày 28.7.2011 Ảnh: Reuters

Tờ Navbharat Times cho rằng Ấn Độ đang “toát mồ hôi trước nữ ngoại trưởng thích thời trang”, khi bà Khar có tác động tức thời lên một trong những mối quan hệ song phương căng thẳng nhất thế giới.

Tại các nước láng giềng trong khu vực là New Zealand và Úc, có những phụ nữ vươn lên vị trí lãnh đạo đất nước dựa vào tài năng của bản thân. Nhưng ngay cả sự hiện diện của phụ nữ ở vị trí lãnh đạo cũng không bảo đảm thái độ cư xử tự do hay bình đẳng giữa nam và nữ.

Ở Úc, cho dù có nữ Thủ tướng Julia Gillard, một cuộc tranh luận giới tính đã khơi dậy hồi tháng 6 tại quốc hội sau khi một nam thượng nghị sĩ phàn nàn về một nữ bộ trưởng.

Tuy nhiên, trong khu vực châu Á, mọi thứ đang thay đổi.

Ở Đài Loan, lãnh đạo đảng đối lập Tsai Ing-wen đang nỗ lực để trở thành nữ lãnh đạo đầu tiên ở đảo này trong cuộc bầu cử tháng 1.2012, mà không cần hậu thuẫn của một người họ hàng nào.

Theo Paul Chambers, “Khi đã nhìn thấy những nữ lãnh đạo đi trước, cử tri châu Á ngày càng có thể chấp nhận nhiều nữ chính khách hơn. Vì thế thời điểm đã chín muồi cho một sự hiện diện nữ giới nhiều hơn trên chính trường châu Á”.

Võ Phương (AFP)