Liệu Trung Quốc có cải tổ chính trị?

SGTT - Có người so sánh việc kêu gọi cải cách chính trị của Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo với một số phát biểu của Đặng Tiểu Bình kêu gọi cải cách kinh tế theo định hướng thị trường. Tuy nhiên, nhiều người lại tỏ ra hoài nghi.

Việc Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo kêu gọi cải cách chính trị để duy trì sự ổn định của Trung Quốc tiếp tục là đề tài thu hút sự quan tâm của báo chí quốc tế. Tạp chí Nhà kinh tế (The Economist, Anh) trong bài có tựa đề: Liệu có thể tin vào việc Trung Quốc sắp thay đổi? (ngày 26.8) cho rằng Trung Quốc đang tận hưởng vị thế mới là nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới. Nhưng, Thủ tướng Ôn Gia Bảo không "ngủ quên trên chiến thắng". Nhân dịp thăm Thâm Quyến (ngày 20 và 21.8), ông tuyên bố rằng “Lợi ích kinh tế vẫn có thể bị xóa bỏ, nếu không cải cách hệ thống chính trị”.

Thủ tướng Ôn Gia Bảo thị sát việc nạo vét sông để chống lũ tại Zhouqu, tỉnh Gansu ngày 22.8. Lời kêu gọi cải tổ chính trị của ông Ôn Gia Bảo mới đây được xem là một bước ngoặc, nhưng vẫn còn nhiều người hoài nghi. Ảnh: THX

Theo đánh giá của một tờ báo chính thức tại Trung Quốc, phát biểu trên của Thủ tướng Ôn Gia Bảo có tầm quan trọng phi thường. Tuy nhiên, rất nhiều người lại tỏ ra hoài nghi.

Phát biểu của ông Ôn Gia Bảo đã được giới lạc quan so sánh với một số phát biểu của Đặng Tiểu Bình vào cuối chuyến công du cũng tại thành phố Thâm Quyến năm 1992. Khi ấy, Đặng Tiểu Bình đã kêu gọi cải cách kinh tế theo định hướng thị trường. Điều này đã được thực hiện và giúp Trung Quốc phát triển với tốc độ nhanh chóng kể từ đó.

Theo ông Ôn Gia Bảo, Trung Quốc phải “giải quyết vấn đề của sự tập trung quá nhiều quyền lực không giới hạn” và “tạo điều kiện cho người dân chỉ trích, giám sát chính phủ”. Đây là điều cần thiết để xây dựng một xã hội “công minh và công bằng”. Trước đây, giới lãnh đạo Trung Quốc đã từng nói về tầm quan trọng của cải cách chính trị, nhưng điều ông Ôn Gia Bảo nhấn mạnh quả là không bình thường.

Theo tờ The Economist, sự kiện này đã tạo sự phấn chấn cho một loạt tờ báo do nhà nước kiểm soát. Tờ Southern Daily ở Quảng Đông đã đăng một bài bình luận cho rằng một làn sóng mới của tư duy “tả khuynh” đã ngăn chặn cải cách ở một số nơi. Bài báo cho rằng đã đến lúc tạo bước “đột phá”, và kêu gọi “một thế hệ mới của các nhà cải cách vùng lên”. Tờ Yangzi Daily thì nhận định sự ổn định xã hội ở Trung Quốc sẽ không bền vững nếu không có thay đổi chính trị. Trong khi đó, thời báo Hoàn cầu (Global Times, ngày 23.8) dẫn lời ông Zhang Liangui, giáo sư trường Đảng (thuộc Ban chấp hành trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc) nói “tốc độ chậm chạp” của cải cách chính trị ở Trung Quốc là “căn nguyên làm cho các tranh chấp xã hội ngày càng gia tăng”.

Tuy nhiên, theo The Economist, ông Ôn Gia Bảo không phải là Đặng Tiểu Bình. Hầu hết các báo ở Bắc Kinh chỉ đăng nhận xét của Thủ tướng Trung Quốc mà không bình luận. Một nhóm gồm 15 nhà trí thức đã tụ họp ở ngoại vi Bắc Kinh để thảo luận về điều này. Sự xuất hiện của hai người tình nghi là nhân viên an ninh, và một vụ cúp điện bất ngờ tại địa điểm họp đã khiến cuộc thảo luận kết thúc nhanh chóng.

Bà Thôi Vệ Bình trong ban tổ chức cuộc thảo luận cho biết những người tham gia thảo luận ủng hộ quan điểm của Thủ tướng Ôn Gia Bảo. Nhưng một số người hoài nghi thì cho rằng cải cách khó xảy ra..

T.H (tổng hợp)

>> Đừng thấy đỏ mà ngỡ là chín!

>> Nhu cầu điều hành quốc gia bằng pháp trị

>> "Nếu không cải cách chính trị sẽ mất tất cả"