Kiện Vedan để làm gương cho kẻ khác

SGTT.VN - “Chúng tôi không đặt nặng vấn đề Vedan phải bồi thường bao nhiêu khi thắng kiện. Vấn đề là phải xử Vedan thật nặng, phải thắng Vedan để cho các công ty khác nhìn vào đó làm gương mà nghĩ tới lợi ích cộng đồng”. Ông Nguyễn Phát Đạt, một nông dân ở Đồng Nai nói lý do vì sao ông và nhiều người khác quyết tâm khởi kiện Vedan.

Anh Trần Văn Thới (trái) và chú của anh, ông Trần Văn Hoàng, chỉ về khoảng sông Thị Vải nơi hai gia đình chú cháu này đã mưu sinh đánh bắt thủy sản với giá trị đầu tư hơn trăm triệu đồng, mỗi ngày sống nhờ thu nhập từ nghề trên khoảng 150-200.000 đồng. Tuy nhiên họ đã phải ngừng đánh bắt thuỷ sản và mất đáy trên sông vào giữa năm 2007 do Vedan xả thải gây ô nhiễm trên sông Thị Vải. Hồ sơ của họ kiện Vedan đã được tòa án huyện Tân Thành nhận sáng 27.7.2010. Ảnh: Lê Quang Nhật

Sáng ngày 27.7, các luật sư tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu được sự ủy quyền của nông dân địa phương bị thiệt hại bởi công ty Vedan đã chính thức nộp đơn khởi kiện Vedan lên tòa án nhân dân huyện Tân Thành, Bà Rịa - Vũng Tàu. Trong khi đó, tại Đồng Nai, nông dân thất vọng vì sự hỗ trợ từ phía chính quyền là quá ít.

Bà Rịa - Vũng Tàu: Từ chối đàm phán với Vedan

Hết giờ làm việc cùng ngày, tòa án huyện Tân Thành (Đồng Nai) đã nhận 333 hồ sơ kiện Vedan, trong đó có 265 hồ sơcủa các hộ làm nghề đánh bắt, nuôi trồng thủy hải sản và 68 hồ sơ về làm muối.

Tại tòa, sau khi xem xét kĩ mỗi hồ sơ, các cán bộ tòa án đã tiếp nhận và trao giấy thông báo tạm nộp tiền án phí cho các luật sư được nông dân ủy quyền. Theo luật sư Vũ Bá Thanh, về cơ bản, các luật sư đã hoàn tất các thủ tục bổ sung, củng cố hồ sơ của người dân. Để đảm bảo đúng quy trình tự thủ tục, các luật sư sẽ nộp đơn theo lộ trình. Dự kiến sau một tuần, 1.254 hồ sơ sẽ được chuyển xong lên tòa án.

Tiếp nhận dơn kiện công ty Vedan tại Tòa án nhân dân huyện Tân Thành, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu sáng 27.7.2010 Ảnh: Lê Quang Nhật

Tại buổi nhận đơn kiện của nông dân, thẩm phán Trịnh Hoàng Anh cho biết, sau một tuần tiếp nhận hồ sơ, xem xét đơn khởi kiện và tài liệu chứng cứ, tòa án sẽ có thông báo về việc thụ lý vụ kiện và tiến hành các bước hòa giải. Theo qui định của bộ luật Tố tụng Dân sự, tòa sẽ cho mời Vedan và các luật sư ủy quyền lên hòa giải trong vòng 40 ngày, nếu hòa giải bất thành sẽ đưa ra xét xử.

Về vấn đề nhập hoặc tách vụ án, luật sư Vũ Bá Thanh cho rằng, với 1.254 vụ kiện ở Bà Rịa Vũng Tàu cùng một quan hệ pháp luật thì tòa án hoàn toàn có thể nhập thành một vụ để giải quyết. Bởi quy định của pháp luật rất rõ ràng: tòa án có thể nhập hai hoặc nhiều vụ án mà tòa đã thụ lý độc lập cùng nội dung để giải quyết. “Tất nhiên, sau khi xem xét hồ sơ, quyết định sẽ phụ thuộc vào tòa án. Khi đó chúng ta có thể tiết kiệm được thời gian, vật chất rất nhiều”, luật sư Thanh nói.

Còn về án phí, ông Trần Văn Cường, phó giám đốc sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn Bà Rịa – Vũng Tàu, trưởng ban chỉ huy điều tra đánh giá thiệt hại kinh tế và môi trường do Vedan gây ra trên sông Thị Vải, cho biết: sở Tài chính sẽ làm thủ tục tạm ứng cho hội Nông dân tỉnh. Trước mắt, để kịp thời gian nộp đơn khởi kiện, hội Nông dân tỉnh đã có văn bản kiến nghị trung ương hội Nông dân Việt Nam đề nghị tòa án Nhân dân tối cao cho tạm hoãn án phí với nông dân thiệt hại Bà Rịa – Vũng Tàu.

Trao đổi với Sài Gòn Tiếp Thị, luật sư Vũ Bá Thanh cho rằng, nếu trước đây khi dân kiện Vedan, có nhiều người nói họ ở thế “con kiến kiện củ khoai”, nhưng bây giờ, vị thế ấy đang được cân bằng. “Chúng tôi tin và mong rằng, sau quá trình này, người dân sẽ được trang bị thêm kiến thức pháp luật, thậm chí họ có thể trở thành luật sư cho chính bản thân mình”, luật sư Thanh chia sẻ.

Giữ quan điểm kiện Vedan đền bù thiệt hại cho nông dân bị thiệt hại phải đúng, ông Trần Văn Cường, phó giám đốc sở Nông nghiệp Bà Rịa – Vũng Tàu, nói vừa qua tỉnh đã từ chối lời đề nghị đàm phán của Vedan, mà theo Vedan là “nhằm đảm bảo tính minh bạch, khách quan, vô tư và tránh sự tùy tiện của cán bộ thực hiện”. Theo ông Cường, tỉnh chỉ chấp nhận đàm phán khi Vedan có thiện chí và đồng ý bồi thường ngay hơn 53 tỉ đồng cho nông dân bị thiệt hại địa phương. “Chúng tôi không thể tốn thời gian với cù cưa của Vedan”, ông Cường nói.

Đồng Nai: nông dân tự bơi

Cán bộ tòa án nhân dân huyện Tân Thành đang tính án phí từ đơn khiếu kiện Vedan của các hộ nông dân trong huyện. Trong khi đó nông dân Đồng Nai phải tự đi tìm chứng cứ kiện Vedan và chạy tới chạy lui ở cơ quan các cấp, ngành. Ảnh: Lê Quang Nhật

Ngày 27.7, gần 30 hộ dân đại diện các hộ nuôi tôm tại Đồng Nai bị thiệt hại do Vedan xả thải tiếp tục tập trung bàn bạc phương án, thủ tục pháp lí để khởi kiện. Nhưng không ít người thất vọng, nói: “Chúng tôi phờ phạc đi tìm chứng cứ và chạy tới chạy lui ở cơ quan các cấp, ngành”.

Anh La Văn Lớn, nhà ở ấp Phước Hòa, huyện Long Thành cho biết phần lớn hộ nuôi tôm đều quyết tâm theo đuổi vụ kiện, nhưng chứng cứ rất lỏng lẻo vì phải tự đi tìm. Hơn nữa, người dân nuôi tôm học vấn ít nên khó có thể am tường mọi thủ tục pháp lí để đòi quyền lợi cho mình.

Điều anh Lớn ưu tư cũng là điểm chung của nhiều hộ nuôi tôm. Ông Bùi Hải Phiêu tặc lưỡi: “Kiện thì theo, thì bám nhưng chưa chắc đã thắng vì Vedan biết rõ chúng tôi, còn bà con thì chẳng ai biết Vedan đang làm gì, có những gì để mà đấu với họ ở tòa”.

Trao đổi với phóng viên, nhiều hộ dân còn cho rằng, thời hiệu khởi kiện hết hạn là ngày 19.9. Trong khi đó, chính quyền các cấp chưa có sự giúp đỡ cụ thể nào cho người dân đòi quyền lợi. Về án phí, một số hộ dân nói “không còn quá quan tâm” đến vấn đề này.

Ông Nguyễn Phát Đạt, một nông dân nói giữa đám đông: “Đã kiện thì phải đóng tiền, chúng tôi không ngại và cũng không đặt nặng Vedan bồi thường bao nhiêu khi thắng kiện. Vấn đề là phải xử Vedan thật nặng, phải thắng Vedan để cho các công ty khác nhìn thấy làm gương mà nghĩ tới lợi ích cộng đồng, cụ thể là những người dân nghèo khó, vất vả như chúng tôi”.

Trong khi đó, UBND tỉnh Đồng Nai cho rằng tỉnh không khoan nhượng, không thỏa hiệp trước những hành vi cố ý, làm trái, gây thiệt hại đến đâu thì phải bồi thường đến đó.

Về thủ tục yêu cầu bồi thường, hỗ trợ, UBND tỉnh đề nghị các ngành phải thực hiện đầy đủ, chặt chẽ, đúng quy định pháp luật. Người dân phải đưa ra cho được chứng cứ để chứng minh thiệt hại của mình. Bên cạnh đó, cơ quan chuyên môn sẽ hỗ trợ về hồ sơ, thủ tục.

lê quỳnh - Giang Sơn - NGUYỄN THANH

>> Nông dân Bà Rịa - Vũng Tàu khởi kiện Vedan