Mỹ – Hàn tập trận hải quân

Mỹ – Trung vừa đối thoại xong lại khẩu chiến

SGTT.VN - Vừa tuyên bố nối lại các cuộc đối thoại quốc phòng, Mỹ và Trung Quốc liên tiếp công bố các kế hoạch tập trận để nắn gân nhau và lần này Mỹ chủ động diễu võ giương oai trước cửa ngõ Trung Quốc.

Từ ngày 25 đến 28.7, Mỹ và Hàn Quốc tập trận chung. Theo bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates, cuộc tập trận mang tính phòng thủ và liên quân này nhằm đưa ra một thông điệp rõ ràng cho Bắc Triều Tiên để nước này phải chấm dứt điều mà phía Mỹ cho là “hành vi xâm lược”.

Binh sĩ Mỹ lắp ráp tên lửa lên máy bay trên tàu sân bay USS George Washington chuẩn bị cho buổi diễn tập ngày 25.7, trong cuộc diễn tập quân sự chung giữa Mỹ và Hàn Quốc, ngoài khơi bán đảo Triều Tiên. Ảnh: Reuters

Leo thang chỉ trích và căng thẳng

Nhưng về sâu xa, tuyên bố trên đây hàm chứa một ẩn ý quan trọng khác. Đó là Washington không chấp nhận Bắc Kinh muốn tước đoạt quyền của hải quân Mỹ tiến hành các hoạt động tại vùng biển quốc tế. Cuộc đọ sức giữa Trung Quốc và Mỹ vẫn tiếp tục. Bất chấp sự phản đối của Bắc Kinh, Mỹ và Hàn Quốc cho biết trong những tháng tới sẽ còn có khoảng mười cuộc tập trận nữa được tiến hành cả ở biển Hoàng Hải lẫn biển Nhật Bản.

Tuyên bố trên vốn được coi là phản ứng chính thức của Mỹ sau vụ chìm tàu Cheonan hồi tháng 3 năm nay, làm 46 thuỷ thủ Hàn Quốc thiệt mạng. Theo cuộc điều tra của Hàn Quốc, với sự tham gia của chuyên gia một số nước, tàu chiến Hàn Quốc bị thuỷ lôi Bắc Triều Tiên tấn công, mặc dù Bình Nhưỡng bác bỏ những cáo buộc này.

Trung Quốc lên tiếng phản đối mạnh mẽ cuộc tập trận. Người phát ngôn bộ Ngoại giao nước này lên tiếng: “Chúng tôi phản đối mạnh mẽ bất kỳ tàu chiến hay máy bay nước ngoài nào tiến hành các hoạt động làm tổn hại đến an ninh của Trung Quốc tại Hoàng Hải và vùng duyên hải Trung Quốc”. Báo chí chính thức của Trung Quốc lên án Mỹ diễu võ giương oai trước cửa ngõ Trung Quốc và muốn thử thách sự kiên nhẫn của Bắc Kinh.

Trong một diễn biến liên quan, ngày 23.7, khi đang thăm Ấn Độ, tổng tham mưu trưởng liên quân Mỹ, đô đốc Mike Mullen nhận xét rằng cùng với những yêu sách về chủ quyền, Trung Quốc có lập trường ngày càng mạnh bạo ở Biển Đông và những vùng biển mà Bắc Kinh coi là khu vực có lợi ích kinh tế và chiến lược. Đô đốc Mullen chỉ trích việc đầu năm nay Bắc Kinh cắt đứt tiếp xúc với các quan chức quân sự Mỹ và không chấp thuận “minh bạch hoá” bộ máy quân sự.

Tổng tham mưu trưởng liên quân Mỹ cho biết là các quan chức Ấn Độ cũng chia sẻ mối quan ngại của Mỹ về lập trường của Trung Quốc và ủng hộ sự cần thiết phải bảo đảm quyền tự do thông thương trên các tuyến đường biển quan trọng ở Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương.

Cộng hưởng các nguyên nhân

Một nghịch lý trong quan hệ quốc tế ở khu vực Đông Á nói riêng và toàn vùng châu Á – Thái Bình Dương nói chung là trong khi có nhiều nước đang ngày càng hội nhập sâu vào nền kinh tế của Trung Quốc, chính các quốc gia đó lại hết sức quan ngại đối với cách hành xử của Bắc Kinh trong các mối quan hệ an ninh và quốc phòng.

Giới phân tích thống nhất với nhau ít nhất có ba nguyên nhân sau đây thúc đẩy làn sóng căng thẳng. Thứ nhất, Trung Quốc muốn thay đổi nguyên trạng trên biển Thái Bình Dương do sự “trỗi dậy” quá nhanh cả về kinh tế lẫn quân sự, nhất là hải quân của nước này. Thứ hai, Trung Quốc tuyên bố Biển Đông từ nay nằm trong cái gọi là “quyền lợi thiết thân” và gắn liền với vấn đề chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Trung Quốc. Thứ ba, vụ chìm tàu chiến Choenan được coi là do Bắc Triều Tiên gây nên và “ván bài lật ngửa” các bên trình diễn suốt từ tháng 3 đến nay.

Chỉ cần một trong các nguyên nhân nói trên cũng đủ gây ra căng thẳng. Nay cả ba cùng cộng hưởng, cùng tương tác với nhau nên không ngạc nhiên là các vùng biển: Nhật Bản, Hoàng Hải, Đông Hải và Biển Đông đều “dậy sóng” theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Nghĩa bóng là nói tới các tuyên bố gay gắt của các bên liên quan (Bắc Triều Tiên doạ dùng cả hạt nhân để trả đũa). Nghĩa đen đề cập đến các cuộc tập trận Mỹ – Hàn kể từ hôm nay và tập trận của Trung Quốc tới đây với số lượng tàu bè và thuỷ thủ khá dày đặc!

Ngoài việc bày tỏ tình đoàn kết với Bắc Triều Tiên, còn có một nguyên nhân quan trọng hơn nhiều cho phép cắt nghĩa được phản ứng gay gắt của Trung Quốc đối với cuộc tập trận Mỹ – Hàn. Chiến lược dài hạn của Trung Quốc là ngăn cản, không cho hải quân Mỹ tiếp cận các vùng biển ở ngoài khơi Trung Quốc. Ưu tiên hàng đầu của Trung Quốc hiện nay là ngăn cản các hàng không mẫu hạm, bởi vì Bắc Kinh không chỉ cấm các hoạt động tình báo trong vùng đặc quyền kinh tế của mình mà còn muốn ngăn cản mọi khả năng theo dõi từ xa.

Như vậy là các nhà ngoại giao vừa mới kịp rời diễn đàn an ninh khu vực ARF lần thứ 17 tại Hà Nội, các vấn đề chính trị – an ninh khu vực đã nổi lên giữa một đối tác chiến lược và một đối tác hàng đầu của ASEAN đã nổ ra gay gắt.

Hải Đăng