Radar thời tiết Việt Nam chưa phát huy hiệu quả

SGTT.VN - Là thiết bị quan trắc hiện đại có giá trị đặc biệt trong dự báo thời tiết cực ngắn, tuy nhiên, với 8 radar dự báo thời tiết hiện tại: sử dụng công nghệ cũ, thiết bị phập phù, không có linh kiện thay thế, radar thời tiết ở Việt Nam chưa thực sự phát huy hiệu quả, cũng như độ chính xác trong công tác dự báo.

Một chiếc radar thời tiết ở Norman, Oklahoma, Mỹ. Ảnh: internet

Thiết bị lạc hậu, kỹ sư điện tử không có

Tại hội thảo “Định hướng phát triển và khai thác hiệu quả mạng lưới radar thời tiết ở Việt Nam” ngày 23.7 tại Hà Nội, bà Nguyễn Thị Tân Thanh, quyền giám đốc đài Khí tượng cao không cho hay, hiện nay chúng ta có 7 trạm với 8 radar gồm 3 loại chủ yếu là radar thường, sử dụng công nghệ ở mức trung bình của thế giới, chưa được số hóa.

Đặc biệt, có 3 loại TRS-2730 (tại Phù Liễn, Vinh và Việt Trì) là những radar số hóa thế hệ đầu tiên do Pháp sản xuất từ năm 1977. Các radar này đã hoạt động không dưới 10 năm, hiện nay trên thế giới đã ngừng sản xuất, nên các linh kiện hư hỏng đều không có thiết bị thay thế. Hiện nay đài vẫn phối hợp với các đài khu vực duy trì hoạt động ổn định các radar này cung cấp số liệu phục vụ dự báo, nếu hỏng tự sửa chữa trong thời gian đợi dự án thay thể radar mới.

Một radar MRL-5 ở Phù Liễn, được lắp đặt năm 1987 cũng hư hỏng từ lâu, tuy mới được nâng cấp đầu năm 2010 thành radar số hóa là radar 2 băng sóng X và S nhưng hiện chưa đưa vào khai thác.

Các radar DWSR được xem là hiện đại nhất ở Việt Nam như radar Nha Trang cũng bị hạn chế hoạt động do nhà cao tầng, radar tại trạm Đông Hà (Quảng Trị) đang hoạt động thử nghiệm, chưa đưa vào hoạt động mạng lưới.

Cũng theo bà Thanh, thiết bị radar thời tiết dùng để quan trắc mây và các hiện tượng thời tiết liên quan đến mây, xác định cường độ mưa và nơi xảy ra mưa phục vụ cho công tác dự báo các hiện tượng thời tiết nguy hiểm và dự báo cực ngắn. Có khả năng cung cấp thông tin liên tục về các hiện tượng thời tiết có quy mô từ vài km đến vài trăm km với độ phân dải cao. Tuy nhiên, vấn đề của Việt Nam ngoài các radar đã lạc hậu, đội ngũ nhân lực cũng đang thiếu trầm trọng.

Bà Thanh nhấn mạnh, đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật có trình độ có thể khắc phục được những khiếm khuyết của thiết bị, nhưng điều ngược lại không xảy ra. Kinh nghiệm và thực tế các nước có sử dụng ra đa cho thấy tại các trạm radar đều có 1 kỹ sư điện tử, cơ quan quản lý phải có cán bộ chuyên môn được đào tạo chuyên sâu cho mỗi loại radar. Nhưng hiện tại các trạm radar Việt Nam đều không có kỹ sư điện tử, cán bộ ở trung ương thì tự đào tạo là chính, không theo kịp với tốc độ hiện đại hóa thiết bị, công tác sửa chữa kiểm tra đảm bảo cho mạng lưới radar hoạt động liên tục gặp rất nhiều khó khăn.

Sẽ có dự báo thời tiết cực ngắn

Theo Phó giám đốc Trung tâm Khí tượng thủy văn Trung ương Lê Thanh Hải, để phục vụ cho công tác dự báo chính xác, kịp thời trong dịp Đại lễ 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội, trung tâm đã phối hợp với đài khí tượng Cao không áp dụng thử nghiệm dự báo cực ngắn (trước từ 30 phút - 1g) mưa dông cho khu vực Hà Nội.

Thông tin về thời tiết sẽ dựa trên các số liệu từ các radar ở Việt Trì (Phú Thọ), Phù Liễn (Hải Phòng) và Vinh (Nghệ An) và các trạm thám không vô tuyến. Việc triển khai hệ thống dự báo cực ngắn sẽ giúp các đơn vị trên địa bàn Hà Nội chủ động ứng phó với các hiện tượng thời tiết bất thường, kịp thời mở các trạm bơm, cống thoát.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, các radar thời tiết của Việt Nam hiện chưa phát huy hết hiệu quả, mới chỉ hoàn thành nhiệm vụ khi có bão, áp thấp nhiệt đới gần bờ. Việc để dự báo chính xác mưa, lũ và các hiện tượng thời tiết đặc biệt... với những radar  thiếu ổn định hiện tại cũng là một vấn đề.

Chia sẻ về mặt kỹ thuật, bà Thanh cho biết, radar thời tiết có độ sai số rất cao, lên tới 600%. Muốn có được một bản tin chính xác cần có sự kết hợp với mạng hiệu chỉnh mặt đất tuy nhiên, mạng hiệu chỉnh mặt đất ở nước ta rất ít. Dự kiến số lượng radar của Việt Nam sẽ được tăng lên với 12 trạm vào năm 2010, sẽ có Trung tâm điều hành xử lý số liệu được xây dựng sẽ được cập nhật số liệu, đây là những cơ sở thuận lợi để phát triển hệ thống dự báo cực ngắn ở Việt Nam.

Thanh Tuyền