Liệu có thiếu điện thật?

Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN) chắc chắn có đủ lập luận để yêu cầu phải tăng giá điện. Thế nhưng, nghe các lý lẽ đưa ra trong cuộc họp ngày 6.7, chúng ta thấy EVN dường như đã dùng phép ngụy biện để người nghe hiểu nhầm vấn đề!

Chúng ta đã có một mùa hè nóng chưa từng có trong khi điện thì bị cắt thường xuyên trên toàn quốc. Ảnh: L.H.T

Ngay ngày đầu năm, 1.1.2010, tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã đề xuất với liên bộ Tài chính – công thương 4 phương án tăng giá điện trong năm 2010, dự kiến tăng là gần 14%. Thế nhưng trước tình hình nền kinh tế vẫn chưa thực sự hồi phục sau khủng hoảng, Chính phủ đã bác đề nghị này và cam kết năm 2010 sẽ không tăng giá điện.

Miễn là đừng cắt điện

Và chúng ta đã có một mùa hè nóng chưa từng có trong khi điện thì bị cắt thường xuyên trên toàn quốc, công suất giống như là chỉ còn 1/3 nguồn cung bình thường.

Hơn lúc nào hết người dân hiểu được giá trị sống còn của điện và dường như sau những ngày mất ngủ cầm quạt ấy người dân, và cả báo chí, đã bắt đầu thôi phê phán chuyện tăng giá điện. Thậm chí đã hình thành thái độ cam chịu, giá nào cũng được miễn là đừng cắt!

Đúng như vậy, sau những ngày dài cắt điện thì sáng 6.7, tại hội nghị sơ kết công tác sáu tháng đầu năm 2010 của bộ Công Thương, ông Đào Văn Hưng, chủ tịch EVN cho biết tập đoàn này đã bị lỗ 4.700 tỷ đồng vì mua nguồn điện giá cao. Theo EVN, do thời tiết khô hạn và nước về muộn nên trong sáu tháng đầu năm, nguồn thủy điện EVN huy động chỉ bằng 84,46%, hụt hơn 1,7 tỷ kWh so cùng kỳ năm 2009, v.v.

EVN chắc chắn có đủ lập luận để yêu cầu phải tăng giá điện. Thế nhưng, nghe các lý lẽ đưa ra trong cuộc họp ngày 6.7, chúng ta thấy EVN dường như đã dùng phép ngụy biện để người nghe hiểu nhầm vấn đề.

Lý do chính EVN đưa ra để yêu cầu tăng giá điện là do giá than đang rất cao, sắp tới sẽ phải nhập khẩu than nên giá điện sẽ còn cao hơn nữa. Nhưng theo các công bố chính thức thì trong cơ cấu nguồn điện hiện nay thủy điện chiếm hết gần 40% (sắp đến sẽ còn cao hơn do hàng loạt công trình thủy điện lớn nhỏ sắp đưa vào hoạt động), thứ hai là tua binkhí chiếm 38%. Thế thì nhiệt điện chạy than, vốn chỉ chiếm 11%, được đưa ra làm lý do chính để tăng giá điện liệu có đủ sức thuyết phục?

Nhiều người ngạc nhiên không hiểu tại sao nguồn cung điện thoạt thiếu rồi lại thoạt đủ, cứ như từ trời rơi xuống vậy. Ảnh: L.H.T

Nghi ngờ động cơ cắt điện tràn làn

Ngày 1.7, EVN thông báo chấm dứt cắt điện luân phiên trên toàn quốc. Nhiều người ngạc nhiên không hiểu tại sao nguồn cung điện thoạt thiếu rồi lại thoạt đủ, cứ như từ trời rơi xuống vậy.

Nguyên nhân được công bố chính thức là: “Tình hình cung ứng điện hiện đã có chuyển biến tích cực do xuất hiện mưa ở vùng núi phía bắc, tình hình thủy văn có cải thiện, lưu lượng nước về các hồ thủy điện miền Bắc đã tăng lên; mực nước hồ Hòa Bình lúc 7 giờ ngày 1.7 đạt 85,65 m (mực nước chết là 80m); hồ Tuyên Quang đạt 98,26 m (mực nước chết là 90m); các nhà máy nhiệt điện than mới bị sự cố đã vận hành trở lại...”. Lượng nước mưa về các hồ thủy điện phía Bắc tuy có nhưng chưa phải đã đủ nếu ngay trước đó là thiếu, và sau ngày 1.7 miền Bắc lại nắng nóng, không mưa nhưng điện vẫn có đủ dùng.

Lý do “các nhà máy nhiệt điện than mới bị sự cố đã vận hành trở lại” càng khó hiểu, vì trong các nguyên nhân phải cắt điện mà ông Phạm Khánh Toàn, viện trưởng viện Năng lượng, đưa ra trước đây không có lý do này: “Có bốn lý do thiếu điện, đó là các nhà đầu tư không đảm bảo tiến độ, trời mưa không đủ nước chạy các nhà máy thủy điện mà đây là lượng điện chính trong nước, giá bán điện ở Việt Nam thấp nên không thu hút được các nhà đầu tư, cuối cùng do nhu cầu tăng đột biến trong mùa hè này.”

Lý do cắt điện rồi lý do có điện trở lại rõ ràng không trùng khớp và người tiêu dùng hoàn toàn có quyền nghi ngờ nguyên nhân và động cơ chính của đợt cắt điện trên toàn quốc vừa rồi.

Ai được lợi nếu giá điện tăng?

Lý do được nêu để yêu cầu tăng giá điện là giá than tăng, thế nhưng chúng ta đều biết thủy điện chiếm đến gần một nửa tổng sản lượng điện. Và các công ty cổ phần thủy điện, mảng thu hút đầu tư mạnh nhất trong ngành điện, chính là người sẽ được hưởng lợi nhiều nhất nếu giá điện tăng vì ngành này đang rất có lãi. Đó là theo thông báo của bộ trưởng tài chính Vũ Văn Ninh trước phiên họp Quốc hội vừa rồi: “SCIC chỉ đang đầu tư bằng vốn điều lệ Chính phủ giao, và phần đầu tư này đang có lãi. Đơn cử, đầu tư vào thủy điện, lãi gấp đôi rồi”.

Thủy điện lãi lớn thì cái lãi ấy cần được san sẻ cho toàn dân vì một lẽ đơn giản và vô cùng dễ hiểu rằng đó là tài nguyên của toàn dân, toàn dân hy sinh môi trường sống để rừng, sông suối đầu nguồn làm ra điện thì toàn dân phải được hưởng điện giá rẻ chứ không chỉ các nhà đầu tư.

Hồ Trung Tú