Nên cấm chạy xe máy giờ cao điểm!

Để hệ thống xe buýt có thể vận hành được, tiến sĩ Nguyễn Hữu Thiện, nguyên tổng cục trưởng Tổng cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng (bộ Khoa học công nghệ) cho rằng, trước mắt nên ngưng sử dụng xe máy và xe đạp trong giờ cao điểm. Sau một thời gian có thể tiến đến cấm sử dụng hoàn toàn xe gắn máy, xe đạp trên địa bàn thành phố.

Kẹt xe hiện đang là vấn nạn chung của toàn xã hội, một bài toán học búa khó có thể giải quyết trong một sớm một trời. Ảnh: L.H.T

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng “không nên đổ tội cho xe gắn máy là nguyên nhân chính gây ra kẹt xe”. Để rộng đường dư luận, cũng như hướng đến việc tìm ra một giải pháp dung hòa để giải quyết bài toán kẹt xe ngày càng trầm trọng hiện nay, Sài Gòn Tiếp Thị  trích đăng tại hai luồng ý kiến trái chiều này.

Xe buýt có thể thay thế xe máy

Bình luận về ý kiến cho rằng “nếu không đi xe máy thì phải có phương tiện thay thế”, ông Thiện nói rằng xe buýt nội đô hoàn toàn có thể thay thế được xe máy. Do đó, cần áp dụng triệt để hệ thống vận chuyển hành khách bằng xe buýt nội đô.

Theo đó, cần chuẩn bị đủ số lượng xe buýt cần thiết với các kiểu xe thích hợp cho thành phố như: xe lớn như hiện nay chỉ chạy ngoài thành phố. Còn ở nội đô thì sử dụng nhỏ, phù hợp đường phố, có sức chứa khoảng 40 - 50 khách/xe, có ghế ngồi dành cho người già, phụ nữ con mọn…

Theo ông Thiện, mạng lưới xe buýt chạy trong thành phố không được để khách đi bộ quá 500 m tới bến xe. Với các bến đầu và cuối tuyến xe đặt ở ngoại thành, không tập trung ở chợ Bến Thành như hiện nay mà chỉ đi ngang qua trung tâm.

“Việc lập mạng lưới này phải khoa học, phủ kín thành phố và các vùng lân cận; có thể có nhiều mạng nhỏ trong phạm vi vùng, hoặc quận huyện, các giao điểm thích hợp để chuyển tiếp vào nội thành”, ông Thiện đề nghị.

Tuy vậy, ông Thiện cũng đề xuất lập các bãi xe máy ở các bến đầu và cuối để hành khách các nơi có thể đi xe máy đến bến gần nhất rồi đi xe buýt vào nội đô. Ngoài ra, cần có các giải pháp hỗ trợ khác như in bản sơ đồ mạng lưới xe buýt, thời gian và tần suất xe chạy 24/24, giải quyết vé tháng theo đối tượng, tuyến xe…

Bên cạnh việc cho rằng nên ngưng xe máy và xe đạp vào giờ cao điểm để hệ thống xe buýt có thể vận hành được, theo ông Thiện, cũng cần hạn chế xe con 4 - 8 chỗ trong giờ cao điểm, trừ taxi, và xe có thể ưu tiên cho một số xe chuyên dùng, cho một số cấp lãnh đạo. Các nhà kinh doanh, cá nhân có xe ô tô có thể bố trí thời gian làm việc để đi lại ngoài giờ cao điểm. “Thời gian đầu có thể cho phép một số xe ôm hoạt động có tổ chức, và công nhân sửa điện, nước, điện thoại… được dùng xe máy khi đi làm công vụ”

“Việc hạn chế xe máy trước sau gì cũng phải làm, nên rất cần chuẩn bị đầy đủ các biện pháp để thực hiện phương án, đến giờ G sẽ đồng loạt thực hiện”, ông Thiện nói. Mặt khác, theo ông Thiện, phương án trên ít tốn kém, chi phí hệ thống xe buýt đơn giản, rẻ tiền, các trạm xe, bản đồ… có thể lấy từ quảng cáo để chi.

Việc cấm xe máy, theo ông Thiện sẽ phát sinh tâm lý bức xúc của rất nhiều người. Bởi điều này thực chất là một công cuộc đổi mới, thay đổi nếp sống, sinh hoạt, thói quen…-tương tự như chủ trương cấm đốt pháo. Do đó, ông Thiện cho rằng cần phải kết hợp giữa tuyên truyền, vận động và chế tài (như áp dụng với đốt pháo). “Trước mắt việc cấm xe gắm máy sẽ gây thiệt thòi, bất tiện…cho người quen đi xe máy, nhưng thời gian sẽ tạo được nếp sống mới, thói quen mới”, ông Thiện nói.

Không nên đổ tội cho xe máy

Trong khi đó, sau khi đăng bài Ùn tắc, kẹt xe: Xe máy là “tội đồ”? trên SGTT online, rất nhiều bạn đọc đã phản hồi. Bạn đọc hpng78...@yahoo.com nhận xét: “Về chiếm đất, giữa xe 4 bánh và xe máy, xe nào chiếm đất nhiều nhất? Quy hết trách nhiệm gây ra ùn tắc giao thông cho xe máy, hoặc nói xe máy là nguyên nhân chính, là không đúng”. Bạn đọc này tỏ ra nghi ngờ về các số liệu trong bài đã nêu vì hiện tại người dân không có chọn lựa nào khác ngoài xe máy và “Chỉ hạn chế xe máy không thôi thì ùn tắc giao thông và hao phí nhiên liệu vẫn xảy ra”.

Bạn đọc này cũng nhìn nhận rằng, chừng nào mà luật lệ giao thông còn chưa nghiêm, còn hiện tượng nhũng nhiễu thì còn tạo niềm tin là luật pháp lỏng lẻo (có thể hối lộ được), và khi đó còn hiện tượng vi phạm luật giao thông, dù cho người dân có đi bằng phương tiện gì đi nữa.

Bạn Nguyễn Thanh Sơn nhận định: “Điều quan trọng nhất gây ra ùn tắc là ý thức của mỗi người. Từ trẻ em cho đến người già và kể cả những người thi hành luật pháp cần phải thực thi nghiêm luật hơn cả thường dân rồi từ đó là tấm gương để mọi người noi theo”.

Đường phố giao thông chính cũng như trong các con hẻm nhỏ đều chung một ý thức là biết chia sẻ và nhường nhịn nhau cùng lưu thông. Ai đến trước thì đứng trước, ai đến sau thi đứng sau. Không chen lấn giành đường vượt lên trước bên lề trái. Khi có ùng tắc thì cùng chia sẽ hướng này đi vài chiếc đến hướng khác đi ... “Tôi thiết nghĩ nếu mọi người có được y thức như vậy thì cho dù có ùn tắc thế nào thì cũng dễ dàng lưu thông”, bạn đọc này kết luận.

Bạn Hoàng Công (huynhcongbinhvn@...com) cho rằng “…trên thế giới không có nhà khoa học nào có hiểu biết về giao thông vận tải lại nói ùn tắc giao thông là do xe gắn máy cả”.

Trên thế giới người ta chỉ chống ùn tắc xe ôtô mà thôi. Bởi nếu xe ôtô mà không ùn tắc thì làm sao xe gắn máy gây ùn tắc được và việc chống ùn tắc xe ôtô thì người ta đã có phương pháp, có cách thức lâu rồi, chúng ta chỉ học hỏi và “Việt Nam hoá” nó cho phù hợp với điều kiện Việt Nam mà thôi…

Bạn Việt Quang có quan điểm ngược lại: “Ở Việt Nam xe máy quá nhiều chạy loạn xạ. Trong khi ở các nước chỉ toàn xe hơi mặc dù chiếm diện tích đường nhiều hơn nhưng giao thông trong trật tự và văn minh… Còn trên đường cao tốc thì không bao giờ có một chiếc xe máy nào nên giao thông cực kỳ an toàn mặc dù ô tô chạy vận tốc lên đến 120 – 140 km/h”.

Vì vậy, theo bạn Quang, chiến lược phát triển xe máy của Việt Nam là một sai lầm trầm trọng. Tiêu tốn một lượng tiền lớn trong dân (khoảng 22 tỉ USD), đồng thời tạo ra một môi trường sống ô nhiễm hỗn loạn và nguy hiểm.

Mặt khác, chỉ vì đi xe máy mà người dân chỉ thích sống trong một bán kính khoảng 10km từ trung tâm của thành phố nên làm cho mật độ dân số ngày càng cao trong nội thành làm cho cuộc sống ngày càng ngột ngạt.

Cũng theo Việt Quang, hãy học tập các nước văn minh: chỉ phát triển ô tô và giao thông công cộng thôi; hãy làm từng bước một… Đến lúc đó ta sẽ có nhiều quỹ đất cho việc xây dựng các công trình giao thông công cộng, giao thông đô thị sẽ hết hỗn loạn do hàng đoàn ô tô dài nối đuôi nhau đi trong trật tự. Tai nạn giao thông cũng sẽ tự nhiên giảm xuống và chất lượng cuộc sống sẽ tăng lên.

Lê Quỳnh

>>> Ùn tắc, kẹt xe: Xe máy là “tội đồ”?