Diễn đàn ASEM về an ninh lương thực:

Chia sẻ kỹ thuật canh tác giúp các nước chủ động lương thực

Diễn đàn ASEM về “An ninh lương thực bền vững”, do bộ Ngoại giao, bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn tổ chức ngày 5.7.2010 tại thành phố Hồ Chí Minh là một trong những sáng kiến của Việt Nam được thông qua tại Hội nghị cấp cao ASEM lần thứ 7 ở Bắc Kinh (tháng 10.2008).

Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệp trồng lúa cho các quốc gia châu Phi.

Việc tổ chức diễn đàn lần này thể hiện thiện chí của Việt Nam nhằm đóng góp vào nỗ lực chung của ASEM trong việc bảo đảm an ninh lương thực toàn cầu.

Không quên bài học sốt gạo 2008

An ninh lương thực, cụm từ được nhắc đến nhiều trong thời gian gần đây, khi mà những tác động biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp ngày càng nghiêm trọng. Mùa màng ở nhiều quốc gia nghèo, nơi thường có nền khoa học kỹ thuật canh tác lạc hậu, đã và đang chịu những tổn thất to lớn khi các đợt mưa bão, lũ lụt, hạn hán ập đến. Hậu quả này, khiến hầu hết các đại biểu tại Diễn đàn ASEM tổ chức ngày 5.7 tại TP.HCM đều không quên nhắc lại “cơn sốt” giá lương thực ở nhiều nước thuộc nhiều châu lục trong năm 2008. Đây được xem như một bằng chứng phản ánh trung thực tình hình an ninh lương thực, được coi là đang ở mức đáng lo ngại.

Những con số bất ổn lương thực được nhắc bởi ông Bùi Bá Bổng, thứ trưởng bộ Nông nghiệp Việt Nam. Ông chia sẻ trước các đại biểu: chỉ trong năm 2008, giá lúa trên thế giới tăng 98%, lúa mì tăng 30%, bắp tăng 38%… Ở Bangladesh, giá gạo tăng 100%, lúa mì tăng 74%. Ở Pakistan, giá gạo tăng 60%, lúa mì tăng 38%. Ngay ở Việt Nam, một trong những nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, giá gạo ở TP.HCM và một số địa phương có thời điểm đã tăng gấp đôi… Từ đó đến nay, theo ông, an ninh lương thực luôn tiềm ẩn những nguy cơ gây bất ổn, nhất là khi ngày càng nhiều sản lượng bắp (ngô), khoai mì (sắn)… được các nước dùng vào sản xuất ethanol, một loại nhiên liệu sinh học để thay thế xăng dầu.

Theo GS.TS Võ Tòng Xuân, riêng ở Mỹ hiện có khoảng 150 nhà máy sản xuất nhiên liệu sinh học. Các thống kê cũng cho thấy, trong thời gian qua, trong khi nhu cầu lương thực để làm thức ăn cho con người tăng 4%, làm thức ăn gia súc tăng 7%, thì lương thực để sản xuất nhiên liệu sinh học tăng hơn 25%.

Giúp các nước tự túc lương thực

Trước nguy cơ khủng hoảng lương thực, phần lớn các đại biểu tại diễn dàn ASEM đều cho rằng, cần phải xây dựng lại chiến lược an ninh lương thực toàn cầu. Thư ký ASEAN, ông Suriyan Vichitlrkarn đưa ra giải pháp phải đảm bảo cân bằng giữa nhu cầu tự túc lương thực với nhu cầu thương mại, có tự túc được lương thực, mới hãy nghĩ đến xuất khẩu. Mặt khác, phải có biện pháp với các hình thức đầu cơ tích trữ, vì nó sẽ tác động trực tiếp lên chính sách bình ổn giá lương thực của nhiều quốc gia.

Nhiều ý kiến khác cũng đồng tình với quan điểm này, khi cho rằng các nước nghèo cần chú ý hơn đến vấn đề tự túc lương hơn là phụ thuộc quá nhiều vào nhập khẩu.

“Lâu nay, để giúp đỡ các nước nghèo, thiếu ăn (nhất là các nước châu Phi), các nước châu Âu giàu có thường chỉ nghĩ tới giải pháp viện trợ lương thực mà không mấy quan tâm tới việc thúc đẩy phát triển nông nghiệp ở những nước đó”, ông Venu Rajamony, Thư ký bộ Ngoại giao Ấn Độ nêu lên thực tế. Cách viện trợ này, theo ông Venu Rajamony, khiến nông nghiệp ở phần lớn các nước châu Phi vẫn còn lạc hậu. Nhiều quốc gia ở châu lục này vẫn chưa tự nuôi được dân của mình vì họ chỉ trông chờ vào viện trợ mà không biết cách tự túc.

Ông Gérard Boivineau, Tổng lãnh sự Pháp tại TP.HCM, đưa ra giải pháp cần từ bỏ phương thức viện trợ lương thực bằng cách hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp ở những nước châu Phi. GS.TS Võ Tòng Xuân cũng cho rằng, đây là giải pháp căn cơ nhất để thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp, tăng sản lượng lương thực ở châu Phi, qua đó giảm được gánh nặng an ninh lương thực trên toàn cầu.

“Các nước châu Âu nên hỗ trợ về mặt tài chính để các nước châu Á, vốn có nền canh tác tốt, giúp đỡ châu Phi sản xuất lương thực. Nếu có sự phối hợp, hỗ trợ của các quốc gia châu Âu, Việt Nam hoàn toàn đủ khả năng giúp các nước châu Phi sản xuất lúa gạo”, giáo sư Võ Tòng Xuân cam kết.

Việc đẩy mạnh hợp tác quốc tế, hợp tác giữa các nước thành viên ASEM cũng sẽ góp phần quan trọng làm tăng an ninh lương thực toàn cầu. Thứ trưởng Bùi Bá Bổng cam kết, Việt Nam mong muốn tham gia vào an ninh lương thực của thế giới và các chương trình xoá đói giảm nghèo, và sẵn sàng chia sẻ các bài học và kinh nghiệm với các nước khác.

Hoàng Bảy