Quốc hội nói “không” với đường sắt cao tốc:

Một quyết định lịch sử

Quốc hội đã nói “Không” với dự án đường sắt cao tốc đầy tham vọng của chính phủ.

Phần lớn đại biểu (42%) đã không chấp nhận bất kỳ lựa chọn nào của dự án này, cho dù đã có những lý lẽ ở mọi tầng nấc của cảm xúc, từ khăng khăng “chúng ta phải có tuyến đường này”; hay thuyết phục “cần đi ngay vào hiện đại hóa”; đến năn nỉ “tha thiết mong Quốc hội thông qua”,… của các thành viên Chính phủ.

“Không” có nghĩa là không có thỏa hiệp như xây dựng một đoạn thử nghiệm, hay lùi thời gian. Quyết định chưa từng có tiền lệ này là dũng cảm và đúng đắn.

Sau khi Quốc hội bác dự án đường sắt cao tốc, trả lời báo chí, đại biểu Nguyễn Minh Thuyết (tỉnh Lạng Sơn, đứng) - một trong số đại biểu phản đối siêu dự án này, nói ông "bất ngờ trước kết quả cuối cùng". Bởi theo ông, một dự án tiêu rất nhiều tiền (50% GDP của cả nước) mà không có hiệu quả kinh tế thì chắc chắn là không thể thông qua được, thông qua như thế thì có thể nói là không thể hiện đúng được ý nguyện của dân. Ảnh: TTXVN

Đại diện cho cử tri, Quốc hội đã nói lên nguyện vọng của họ; là cơ quan quyền lực cao nhất, Quốc hội đã thực hành đúng quyền hành của mình. Cho dù không có trưng cầu dân ý – việc nên làm với những vấn đề liên quan đến vận mệnh quốc gia – nhưng phần lớn những ý kiến của giới chuyên gia, học giả và người dân đều bày tỏ lo lắng với siêu dự án này.

Có đến 70% không đồng ý hoặc là nên để thời điểm khác đầu tư, vượt trội so với 26% số tán thành trong tổng số hơn 71 ngàn độc giả trả lời điều tra mà báo điện tử Vnexpress tiến hành trong suốt gần một tháng Quốc hội họp.

Bên cạnh đó, những ý kiến tán thành xuất hiện trên diễn đàn báo chí cả nước chỉ là thiểu số và thuộc về các thành viên Chính phủ, và của chủ đầu tư.

Sẽ không công bằng khi phê phán những người ủng hộ đề án này. Một dự án tàu cao tốc cho con cháu là ý tưởng cũng rất tuyệt vời và nhân văn. Không có tuyến đường này, rất có thể đất nước “lỡ cơ hội” phát triển. Tức là dự án 56 tỉ USD này là rất tốt đẹp về tổng thể lâu dài.

Tuy nhiên, chỉ dừng ở góc độ kỹ thuật và ngắn hạn, họ không thể biện minh cho thực tế: siêu dự án mà chỉ được thiết kế bởi những tính toán sơ sài rất có thể dẫn đến phiêu lưu và duy ý chí. Không thể “mặc cả” với Quốc hội rằng nếu thông qua thì mới có báo cáo khả thi.

Liệu chưa có đường cao tốc, đất nước có thể “lỡ cơ hội” được không? Nguồn vốn khổng lồ, nếu có cho dự án này, có thể sử dụng để cải thiện hàng loạt yêu cầu thiết yếu nhất như giáo dục, y tế, môi trường, và ngay cả cơ sở hạ tầng khác.

Hãy bỏ qua ước mơ để quay trở lại với hiện thực, ít nhất là với trong hai lĩnh vực vay nợ ODA và phát triển cơ sở hạ tầng. Liệu bộ trưởng Kế hoạch và đầu tư, người phụ trách đi vay nợ, và bộ trưởng Tài chính, người quản lý nó đã xem có bao nhiêu vật liệu, kỹ thuật, công nghệ cho một dự án ODA là của Việt Nam. Hay liệu bộ trưởng Giao thông vận tải đã bao giờ xem xét để ban hành khuôn khổ pháp lý công tư hợp doanh (PPP) để huy động tư nhân tham gia phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng đã lạc hậu ở mức báo động?

Nghị quyết dự thảo của Quốc hội nêu rằng, trong thời gian tới (Chính phủ) cần huy động đa dạng mọi nguồn lực của Nhà nước và xã hội, trong và ngoài nước, bằng nhiều phương thức đầu tư để tăng đầu tư, cải thiện rõ rệt cơ sở hạ tầng giao thông trong phạm vi cả nước cũng như trong từng vùng, góp phần tạo bước đột phá trong phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Cùng với việc không thông qua chủ trương xây dựng đường sắt cao tốc, chỉ đạo này đòi hỏi các bộ trưởng liên quan cần có một khoảng lặng để xem xét lại chiến lược phát triển cơ sở hạ tầng cả đường bộ, đường sắt, hàng không, đường thủy. Nâng cấp và phát triển những hệ thống hiện có, và quan trọng hơn, ban hành được hành lang pháp lý để huy động được các nguồn vốn phi Nhà nước để hiện thực hóa chiến lược này là một đòi hỏi cấp thiết hơn là một kế hoạch đường sắt cao tốc.

Tư Giang

Quý độc giả có ý kiến chia sẻ , bình luận hoặc đóng góp gi về chủ đề này, xin gửi cho chúng tôi.