Đó là đường sắt cao tốc, tàu đệm từ hay chỉ là tàu điện cao tốc?
SGTT - Một đại biểu Quốc hội nói: “Nếu bây giờ nâng cấp đường sắt hiện tại cho tàu chạy tốc độ 200km/giờ, khi nào đủ tiềm lực mới làm cao tốc, không khác gì cha mẹ đủ tiền xây nhà hai tầng nên chỉ đổ móng vừa đủ, đến đời con cháu muốn xây năm tầng phải đập đi làm lại. Chi bằng cha mẹ nên “cố” xây luôn móng nhà năm tầng”; cho thấy vị đại biểu này đã hiểu rằng đường sắt cao tốc hoàn toàn có thể thay thế cho đường sắt truyền thống (khi có tàu cao tốc thì đập bỏ đường sắt cũ đi). Theo dõi các phát biểu chúng ta cũng gặp ngộ nhận tương tự. Và cũng nhiều người nghĩ đây chính là tàu đệm từ được nói đến lâu nay trên các phương tiện thông tin đại chúng.
 |
|
Hệ thống tàu điện cao tốc Shinkansen của Nhật Bản. Ảnh: TL
|
Trong tiếng Việt, khái niệm “đường sắt” gắn liền với “tàu hoả”, và ai cũng hiểu đó là hệ thống đường sắt trên đó chạy những đoàn tàu được kéo bởi đầu tàu là động cơ hơi nước hoặc đốt trong (xăng hay diesel). Trong khái niệm đường sắt (railway) kinh điển này, không có cái gọi là “đường sắt cao tốc” mà người ta chỉ phân biệt hai loại: đường sắt khổ hẹp (1,067m) có tốc độ tối đa 100km/giờ và đường sắt khổ rộng (1,435m) có tốc độ tối đa 200km/giờ.
Đây thực ra là một loại tàu điện, vì về nguyên tắc đoàn tàu lấy năng lượng từ bên ngoài để chạy các động cơ điện trên tàu (năng lượng từ dòng điện đi song song với đường tàu sử dụng điện xoay chiều một pha 25KV, tần số 50Hz). Khác chăng so với đường sắt cao tốc AVE ở châu Âu áp dụng công nghệ lực kéo đẩy từ các môtơ điện ở đầu tàu, công nghệ trong dự án đường sắt cao tốc của Nhật là công nghệ động lực phân tán (EMU), động lực được phân bổ đến từng bánh xe của toa tàu, đầu tàu chỉ có nhiệm vụ điều khiển. Ở Nhật, hệ thống tàu điện cao tốc này khá phát triển và được gọi là Shinkansen (ảnh).
Chính vì là tàu điện nên tải trọng đoàn tàu không thể lớn và nó cũng gây tiếng ồn không khác tàu hoả chứ không êm như tàu đệm từ, cũng không thể nhanh hơn 350km/giờ vì lệ thuộc các cáp nối tiếp xúc với nguồn điện từ bên ngoài.
Liệu khi gọi đây là “đường sắt cao tốc”, các tác giả dự án có cố tạo nên sự nhầm lẫn để đặt nó vào sự cần thiết của hệ thống đường sắt trong mạng giao thông vận tải quốc gia? Và quả thật đã có không ít người nhầm lẫn loại hình các loại tàu đường sắt này và xem đây như một nhiệm vụ chính trị cần phải làm như đã từng đánh thắng các đế quốc thực dân vậy!
Trung Hưng