Ngoại trưởng Mỹ và Tổng thống Ai Cập đều dè dặt

SGTT.VN - Sau chuyến công du sang Châu Á, ngoại trưởng Mỹ Hillary R.Clinton đã có cuộc họp chính thức đầu tiên với tổng thống Hồi giáo mới của Ai Cập, Mohammed Morsi, nhằm hỗ trợ quá trình chuyển tiếp dân chủ trên đất nước này ngày 14.7 vừa qua.

Tập trung chủ yếu vào quá trình chuyển tiếp dân chủ của Ai Cập, cả bà Clinton và ông Morsi đều thể hiện sự thận trọng của mình. Ảnh: NY Times

Có thể chia nội dung bàn bạc trong cuộc gặp gỡ này thành ba vấn đề cơ bản là mối quan hệ “hữu hảo” giữa Mỹ và Ai Cập, sự cân bằng quyền lực nội bộ ở Ai Cập và tiếp tục thỏa thuận hòa bình với Israel.

Bà Clinton cho biết Mỹ sẽ hỗ trợ cho “quá trình chuyển đổi dân sự đầy đủ” tại thời điểm ông Morsi gặp bế tắc chính trị với các tướng lĩnh quân sự phục vụ từ thời tổng thống Hosni Mubarak. Bà nói việc giải quyết bế tắc “yêu cầu đối thoại và thỏa hiệp chính trị thật sự, Mỹ sẽ làm tất cả những gì có thể để hỗ trợ chính phủ dân cử và giúp chính phủ này thành công chuyển tải dân chủ đến mọi người dân Ai Cập”.

Cuộc họp tại dinh tổng thống bắt đầu bằng một loạt các phiên họp cấp cao nhằm ổn định nền dân chủ non trẻ của Ai Cập và liên minh với Mỹ. Bà Clinton và ông Morsi đã không bắt tay nhau khi xuất hiện trước các phóng viên, tuy nhiên theo một quan chức Mỹ thì ông Morsi đã bắt tay bà Clinton và cả phái đoàn Mỹ trong phòng họp kín. Theo đánh giá của các quan chức Bộ ngoại giao, bản thân cuộc họp này đã gửi đi một thông điệp lịch sử.

Kể từ khi nhậm chức ngày 30.6, ông Morsi đã gặp nhiều rắc rối với các tướng lĩnh quân sự, ngay trước khi giành được quyền lực, những tướng lĩnh này đã tước bỏ một số quyền hạn của tổng thống và chuyển sang cho họ.

Trong khi đó, Mỹ lại hết sức cẩn trọng trong cách thể hiện của mình, tập trung vào các nguyên tắc thay vì cá nhân hay các đảng phái. Xuất hiện trong cuộc họp báo với Bộ trưởng ngoại giao Mohamed Amr, và nhấn mạnh Mỹ hỗ trợ tài chính và cả chính trị cho chính phủ mới của Ai Cập và cũng cẩn thận ca ngợi quá trình lãnh đạo tạm thời của Hội đồng quân sự Ai Cập thời gian qua.

Bà Clinton nhấn mạnh rằng Ai Cập cần tuân thủ hiệp ước hòa bình 1979 với Israel, trong khi tiếp tục tìm kiếm sự hợp tác trong cuộc chiến chống khủng bố, Mỹ cũng hỗ trợ Cairo giành lại quyền kiểm soát trên bán đảo Sinai.

Về kinh tế, bà cam kết hàng trăm triệu USD cứu trợ nợ, vốn đầu tư tư nhân gồm một nguồn quỹ doanh nghiệp trị giá 60 triệu USD và một nguồn quỹ 250 triệu USD hỗ trợ cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ cùng các quỹ tạo việc làm, tổng trị giá 1 tỉ USD mà chính quyền Obama đã vạch ra trước đó. Theo đó, một phái đoàn doanh nghiệp lớn sẽ được gửi sang Cairo vào tháng chín tới để tăng cường quan hệ kinh tế Mỹ-Ai Cập.

Niềm nở nhưng e dè

Mặc cho sự niềm nở của tổng thống Morsi khi chào mừng bà Clinton “chúng tôi rất vui mừng khi được gặp bà và tiếp đoán phái đoàn Mỹ tại Ai Cập”, cả vị tổng thống 84 tuổi này lẫn đảng Huynh đệ Hồi giáo đều tỏ ra thận trọng với những mục tiêu của chính quyền Washington.

Thay vì kêu gọi ngay lập tức bàn giao quyền lực như các quan chức Mỹ khác từng làm, bà Clinton lại chỉ nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng sự đồng thuận về mặt chính trị ở Ai Cập để có một hiến pháp và Quốc hội mới được tất cả các bên tôn trọng, để bảo vệ xã hội dân sự và khẳng định toàn quyền của tổng thống. Nhiều người tỏ ra nghi ngờ về động cơ của Mỹ và hầu như bất kỳ tuyên bố nào ngay lúc này cũng có thể gây ra những phản ứng dữ dội từ phía công chúng.

Người ta trông đợi nhiều hơn trong chuyến viếng thăm này của bà Clinton, nhưng dường như sự chờ đợi này đang gây thất vọng. Các nhà phân tích cho rằng chuyến thăm của bà Clinton lần này là thắng lợi của chủ nghĩa thực dụng hơn là chủ nghĩa duy tâm trong chính quyền Obama. Tối ngày 14.7, người biểu tình đã tụ tập trước khách sạn của bà Clinton với những khẩu hiệu lên án đảng Hồi giáo Huynh đệ của ông Morsi và yêu cầu Mỹ dừng lại "âm mưu" ủng hộ đảng này.

Khả Anh (NY Times, WSJ, AP, Ahram)