Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Lương Quang Liệt hạ nhiệt

SGTT.VN - Trong khuôn khổ chuyến thăm Campuchia để tăng cường hợp tác quân sự, bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Lương Quang Liệt đã tham dự hội nghị Bộ trưởng quốc phòng ASEAN (ADMM) bắt đầu từ 29.5, như BBC dẫn lời phó thủ tướng Campuchia Tea Banh là để “giải thích rõ hơn quan điểm của Trung Quốc về biển Đông”. Trước đó, giới chức quân đội Trung Quốc đã nhận nhiều lời cảnh báo về thái độ hiếu chiến của mình trong quan điểm giải quyết tranh chấp.

Đối nội: quân đội nhận cảnh báo

Ông Lương (phải) giảm sự cứng rắn của mình trong chuyến thăm Mỹ từ 4 - 10.5. Ảnh: Reuters

Gần đây, nhật báo Quân đội giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) – tờ báo chính thức của giới quân sự Trung Quốc do Ủy ban Quân sự trung ương phát hành – đã đăng những bài bình luận có các câu như “tìm kiếm sự tiến bộ trong ổn định” và “tránh lợi dụng tình thế chao đảo để trục lợi”. Theo báo Đại Kỷ Nguyên (trụ sở ở nhiều quốc gia, gồm có Đài Loan và Hong Kong), những bài viết này cho thấy chủ tịch TRung Quốc Hồ Cẩm Đào đang gửi thông điệp cảnh báo đến các đối thủ trong quân đội đang dòm ngó quyền lực của ông.

Nhiều năm nay, ông Hồ Cẩm Đào và bộ trưởng Lương Quang Liệt dường như không đồng thuận ở nhiều vấn đề. Bộ trưởng Lương là bạn lâu năm của cựu bí thư Thành ủy Trùng Khánh Bạc Hy Lai, ông áp dụng đường lối cứng rắn trong việc giải quyết tranh chấp quốc tế của Trung Quốc. Sau khi một tàu chiến Philippines cố gắng bắt giữ các ngư dân Trung Quốc vào ngày 10.4, ông Lương đã đến hai tỉnh Quảng Đông và Quảng Tây và phát biểu thể hiện thái độ phản ứng hiếu chiến: “Sử dụng quân đội cẩn trọng, đánh giá tình hình khi sử dụng quân đội và sử dụng quân đội tuân thủ theo luật định”.

Nếu Trung Quốc sử dụng sức mạnh quân sự thì điều đó sẽ kích động một phản ứng từ phía Mỹ, vì Mỹ chắc chắn sẽ bảo vệ đồng minh Philippines. Cách tiếp cận của ông Lương ngược hẳn với quan điểm của chủ tịch Hồ về quan hệ Trung-Mỹ đã được ông nêu rõ trong Đối thoại chiến lược và Kinh tế Mỹ-Trung đầu tháng 5 rằng: “Thế giới mà chúng ta đang sống có đủ chỗ cho Trung Quốc, Mỹ và nhiều quốc gia khác cùng phát triển. Hai bên phải có sự tin tưởng và hiểu biết lẫn nhau, trong khi cùng hành động trong tinh thần bình đẳng và xử lý hợp lý các khác biệt của chúng ta”.

Một bài báo khác đăng trên Nhật báo PLA ngày 12.5 cho thấy chủ tịch Hồ khẳng định vai trò tổng tư lệnh quân đội của mình khi đưa ra thông điệp cảnh báo đanh thép cho phe cổ xúy phản ứng mạnh mẽ trong tranh chấp với Philippines, với lời chỉ trích họ “muốn khởi động một cuộc chiến và cố gắng kích động một mâu thuẫn lớn với Mỹ… nhằm trục lợi từ chao đảo”.

Bản thân ông Lương cũng giảm sự cứng rắn của mình trong chuyến thăm Mỹ từ 4 - 10.5, khi bày tỏ hi vọng một mối quan hệ quân sự Trung-Mỹ tương tự như chính sách lâu dài của chủ tịch Hồ về quan hệ và hợp tác quân sự dựa trên bình đẳng và lợi ích lẫn nhau. Ngoài ra, theo Thời báo Đài Bắc, khi trả lời về việc Mỹ bán bán vũ khí cho Đài Loan, Bộ trưởng Lương đã nói sự hiện diện của ông hiện tại ở Mỹ cũng như lời mời bộ trưởng Panetta đến Trung Quốc vào cuối năm nay là “một sự biến chuyển trong quan hệ quân sự Trung-Mỹ”.

Ngày 22.5, báo PLA đăng một bài bình luận ngụ ý lời cảnh báo cuối cùng của chủ tịch Hồ cho những ai manh nha không trung thành: “Tuân thủ kỷ luật đảng là trách nhiệm chính trị của tất cả các đảng viên, quan trọng nhất là tuân thủ nghiêm ngặt kỷ luật chính trị”.

Báo Đại Kỷ Nguyên cũng đưa ra nhận định rằng chính sách cứng rắn của bộ trưởng Lương với tranh chấp ở bãi Scarborough có thể nhằm chuyển hướng chú ý của chủ tịch Hồ khỏi sự trừng phạt hai người bạn của mình là Bạc Hy Lai và bộ trưởng Công an Chu Vĩnh Khang theo đường lối cứng rắn, từ đó làm suy yếu và chậm lại quá trình trừng phạt hai người này.

Đối ngoại: tiếp tục cuộc chiến ngôn từ

Ông Lương và người đồng nhiệm, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta. Ảnh: Reuters

Mới đây, Philippines và Trung Quốc lại nảy sinh mâu thuẫn. Bộ ngoại giao Philippines (DFA) đã lên tiếng cáo buộc Trung Quốc truyền đạt sai thông tin về vụ tranh chấp đang diễn ra giữa hai nước trên khu vực bãi. Cụ thể, DFA nêu ra báo cáo của giáo sư luật quốc tế Cao Kiến Quân thuộc đại học Khoa học chính trị và luật Trung Quốc tại Bắc Kinh, đăng trên trang web của Đại sứ quán Trung Quốc tại Manila mang tên “Căng thẳng giữa Bắc Kinh và Manila xung quanh đảo Hoàng Nham: ai là người sở hữu đảo?”.

Báo cáo này ghi rõ cả Philippines và Trung Quốc đều đồng ý rằng Công ước luật biển của Liên Hiệp Quốc (UNCLOS) không thể sử dụng như cơ sở pháp lý để tuyên bố chủ quyền lãnh thổ. Vì thế, thực tế chuyện bãi Scarborough nằm trong 200 hải lý thuộc khu độc quyền kinh tế (EEZ) hay thềm lục địa của đảo Luzon cũng không liên quan trong việc xác định chủ quyền”. Phát ngôn viên của DFA, Raul Hernandez, khẳng định lại vị trí của Philippines rằng “theo UNCLOS, Philippines có quyền thực hiện chủ quyền độc lập của mình trên EEZ và thềm lục địa. Đồng thời, ông Hernandez cũng làm rõ những gì đã được thỏa thuận trong các cuộc họp trước đó giữa Philippines và Trung Quốc không gây ra bất cứ điều gì có thể làm tăng căng thẳng trong khu vực tranh chấp.

Không chỉ thế, Trung Quốc đã bày tỏ lo ngại về lời phát biểu của Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton trong phiên điều trần của Ủy ban Đối ngoại Thượng viện hôm 23.5 về quyền hạn của Trung Quốc trên vùng biển Đông theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) được ký kết năm 1982.

Trong phiên điều trần trên, bà Clinton nhấn mạnh, các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc ở những vùng nước thuộc Biển Đông vượt quá những gì mà UNCLOS quy định. Mỹ ủng hộ các nước "bị đe dọa" bởi những tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc. Vì là một bên không có tranh chấp nên Mỹ phải để cho Trung Quốc ở “cửa trên” về mặt pháp lý. Đáp lại, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi tuyên bố: "Theo hiểu biết của chúng tôi về vấn đề biển Đông, các nước ASEAN không yêu cầu bồi thường và các nước bên ngoài khu vực đã đồng ý đứng ở vị trí không liên quan và can thiệp vào tranh chấp lãnh thổ ở đây”.

Ở nước chủ nhà diễn ra hội nghị Bộ trưởng quốc phòng các nước ASEAN (ADMM), Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Campuchia Tea Banh và Bộ trưởng Lương Quang Liệt đã ký kết thỏa thuận hợp tác quân sự mà Trung Quốc sẽ tiếp tục đào tạo chuyên viên quân sự cho Campuchia. Trung Quốc hỗ trợ Campuchia 20 triệu USD để nước này xây dựng các bệnh viện quân đội, cơ sở đào tạo cho quân đội hoàng gia. Ông Lương Quang Liệt cũng đã tham dự hội nghị ADMM diễn ra từ 29.5 diễn ra ở Phnom Penh.

Theo thông tấn xã Bernama của Malaysia, Bộ trưởng quốc phòng nước này sẽ yêu cầu hội nghị ADMM ra tuyên bố rằng những tranh chấp trên biển Đông phải được giải quyết thông qua hành động ngoại giao chứ không phải con đường quân sự.

Cảnh Toàn – Ngọc Khanh (tổng hợp)