Khi Ấn Độ “mua láng giềng gần”

SGTT.VN - Ấn Độ đang trong cuộc đua với Trung Quốc tìm cách cải thiện quan hệ ngoại giao và thương mại với các nước láng giềng. Việc Ấn Độ thúc đẩy giao thương trong khu vực có thể giúp kinh tế Nam Á vượt qua đói nghèo.

Quan hệ giữa Pakistan và Ấn Độ sẽ nồng ấm hơn nhờ đẩy mạnh giao thương qua biên giới? Ảnh: Economist

Thiếu nối kết

Do thiếu nối kết và quan hệ lỏng lẻo, thương mại hai chiều giữa Ấn Độ và các nước láng giềng khá ít ỏi: 0,5% lượng nhập khẩu và 4% kim ngạch xuất khẩu của Ấn Độ. Dân số Ấn Độ và Pakistan tuy chiếm 1/5 dân số thế giới, nhưng thương mại song phương chưa đầy 3 tỉ USD/năm.

Đáng ngạc nhiên là quốc gia đông dân thứ nhì của thế giới lại có lượng viên chức ngoại giao còn ít hơn một nước nhỏ như New Zealand. Nguyên do là trong gần nửa thế kỷ sau khi giành độc lập, các nhà hoạch định chính sách Ấn Độ quan niệm rằng việc hợp tác với các nước láng giềng là không cần thiết. Thêm vào đó, Ấn Độ ủng hộ phe du kích Tamil trong giai đoạn đầu của cuộc nội chiến Sri Lanka, chi phối phe đối lập ở Bangladesh... khiến các nước láng giềng của Ấn Độ phải e dè khi nghĩ đến việc hợp tác.

Ước tính nếu không có rào cản, giao thương giữa Ấn Độ và Pakistan sẽ phát triển gấp mười lần. Nếu người lao động Sri Lanka được chấp nhận ở Ấn Độ, họ sẽ có được công việc tốt hơn hẳn tại vùng Vịnh, đồng thời giúp giảm sự thiếu hụt lực lượng lao động có tay nghề cao tại Ấn Độ.

Cải thiện quan hệ

Trước áp lực của nền kinh tế Trung Quốc đang trỗi dậy, Chính phủ Ấn Độ đang ráo riết cải thiện quan hệ láng giềng. Để trấn an các nước trong khu vực, bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ S.M. Krishna cam kết không can thiệp công việc nội bộ của một quốc gia khác. Để tăng cường vai trò tại Afghanistan, Ấn Độ đang trợ giúp đào tạo cảnh sát, xây dựng đường sá và mạng lưới điện tại nước này. Ấn Độ cũng đang mở thêm các lãnh sự quán mới ở khắp khu vực Nam Á.

Tuần trước, bộ trưởng Thương mại Ấn Độ Anand Sharma đã dẫn đầu một đoàn doanh nghiệp đến tìm cơ hội làm ăn tại Lahore. Pakistan và Ấn Độ ký hiệp định giảm bớt rào cản đối với thương mại song phương, tăng gấp đôi kim ngạch thương mại hai chiều lên 6 tỉ USD vào năm 2015, giảm bớt thủ tục visa cho doanh nhân tìm kiếm cơ hội làm ăn, mở một trạm hải quan mới tại khu vực biên giới Wagah. Hai nước cũng thoả thuận tăng cường hợp tác trong lĩnh vực năng lượng, khai thác khí đốt tự nhiên ở Turkmenistan.

Bên cạnh đó, Ấn Độ đang thiết lập một lưới điện xuyên quốc gia trị giá 300 tỉ USD để khai thác nguồn năng lượng thuỷ điện khổng lồ của nước láng giềng. Bộ trưởng Anand Sharma nhận định: “Ấn Độ, Nepal, Bhutan và Pakistan có tiềm năng cùng kết hợp thuỷ điện với công suất 200GW, trong đó hơn 3/4 chưa được khai thác để phát triển kinh tế”.

Tuy vậy, các nhà quan sát cho rằng Chính phủ Ấn Độ còn nhiều việc để làm nếu muốn quan hệ ngoại giao và thương mại với láng giềng nồng ấm hơn trong thời gian tới. Cụ thể là thúc đẩy giao thương trong khu vực bằng cách xây dựng cảng, trạm trung chuyển hàng hoá tốt hơn tại biên giới. Việc vận chuyển hàng hoá qua biên giới còn nhiều hạn chế do phương tiện chủ yếu là tàu hoả thay vì xe tải. Ấn Độ có thể tiếp thu bài học thắt chặt quan hệ với láng giềng từ các cường quốc khác như Nam Phi và Brazil.

Ngô Bá (Economist)