Iran đưa tàu chiến đến Địa Trung Hải: Một phần của “bức tranh rộng hơn”?

SGTT.VN - Hành động triển khai tàu chiến của Iran đến vùng Địa Trung Hải vào cuối tuần qua được một giáo sư quan hệ quốc tế ở Qatar nhận định “chỉ mang ý nghĩa biểu tượng”.

Mặc dù đô đốc Sarayi không công bố bao nhiêu tàu đã vượt qua kênh đào Suez cũng như nhiệm vụ cụ thể của đợt triển khai này, nhưng cho biết trước đó đội tàu đã cập cảng Jeddah ở Arập Saudi.

Iran biểu dương sức mạnh

Truyền thông Iran ngày 4.2 đưa tin tàu khu trục Shahid Qandi và tàu cung ứng Kharg đã thả neo tại cảng Biển Đỏ. “Nó sẽ chứng minh với thế giới rằng mặc dù kẻ thù vẫn tăng cường trừng phạt từ 33 năm qua, nguồn nhân lực của chúng tôi... vẫn không ngừng tăng cường khả năng khoa học và quân sự”, ông Sayari nói. Theo hãng tin ISNA cũng của Iran, hai tàu này trên đường đến Syria.

Việc hai tàu chiến Iran vượt qua kênh đào Suez để tiến vào vùng Địa Trung Hải nhằm biểu thị sức mạnh của Tehran trong khu vực, “truyền đạt thông điệp hoà bình, hữu nghị”, thông tin trên do chính tư lệnh hải quân Habibollah Sayari của Iran loan báo. Đây là lần thứ hai tàu chiến của Iran đến khu vực này kể từ sau cách mạng Hồi giáo năm 1979.

Tàu chiến Iran hiện diện lần đầu tiên ở Địa Trung Hải hồi tháng 2.2011, cũng gồm một tàu khu trục và một tàu tiếp tế. Theo AFP, hai tàu đi qua bờ biển Israel và neo đậu tại cảng Latakia của đồng minh Syria, trước khi trở về Iran thông qua Biển Đỏ. Sự việc này gây nên phản ứng mạnh mẽ ở phía Israel và Mỹ. Thậm chí sau đó Israel đã đưa hải quân của mình vào tình trạng báo động.

Israel: hành động khiêu khích

Ngày 18.2, Israel lên án việc triển khai tàu chiến là “một hành động khiêu khích”, một “trò chơi sức mạnh”. Từ Jerusalem, bộ Ngoại giao Israel nói sẽ theo dõi chặt chẽ hoạt động của các tàu này nhằm đảm bảo chúng không đến gần bờ biển của mình. Hành động của Iran được thông báo giữa lúc căng thẳng Iran – Israel tăng cao. Những tháng gần đây liên tục có tin đồn Israel có thể tấn công phủ đầu các cơ sở hạt nhân của Iran. Tuần qua, giới chức Israel liên tục cáo buộc chính quyền Tehran là chủ mưu đằng sau những vụ đánh bom nhằm vào người Israel tại Ấn Độ, Gruzia và Thái Lan.

Bộ trưởng Quốc phòng Israel Ehud Barak đang có chuyến thăm Tokyo vào cuối tuần qua đã kêu gọi thắt chặt và ban hành thêm nhiều biện pháp trừng phạt nhằm làm “tê liệt” Tehran. “Một Iran hạt nhân là mối đe doạ với cả thế giới chứ không chỉ Israel, khiến những cường quốc trong Trung Đông sẽ chạy đua để sở hữu vũ khí này”. Còn trong một bài phỏng vấn trên báo Telegraph (Anh), ngoại trưởng Anh William Hague đã cảnh báo về một cuộc chiến tranh lạnh mới. “Giai đoạn nghiêm trọng nhất của việc phổ biến vũ khí hạt nhân từ khi nó được chế tạo ra đã bắt đầu, với những hiệu ứng bất ổn ở Trung Đông và mối đe doạ về một cuộc chiến tranh lạnh mới ở khu vực này... sẽ là một thảm hoạ trong các vấn đề thế giới”. Tuy nhiên, ông Hague cho biết sẽ theo đuổi một giải pháp ngoại giao với vấn đề Iran.

Trả lời trên trang Al Jazeear (của Qatar), giáo sư ngành quan hệ quốc tế Youcef Bouandel tại trường đại học Qatar, cho rằng việc triển khai tàu chiến của Iran cần được xem xét là một phần của “bức tranh rộng hơn”. Theo đó, có thể Chính phủ Iran cảm thấy “Syria là bước đi đầu tiên có thể đẩy Iran vào góc”. Ông Bouandel cho rằng hai tàu chiến này đến bờ biển Syria chỉ mang ý nghĩa biểu tượng. “Hơn nữa, chúng vượt qua kênh đào Suez mà không bị dừng lại hay kiểm tra cho thấy trên tàu không mang theo vũ khí”.

Trong khi đó, ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton và Cao uỷ phụ trách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU), bà Catherine Ashton, bày tỏ sự lạc quan trong thận trọng về đề xuất Iran muốn nối lại vòng đàm phán hạt nhân với nhóm P5+1 (gồm năm uỷ viên thường trực Hội đồng Bảo an và Đức). Phát biểu trước báo giới ở Washington, bà Clinton nói lá thư mà bà Ashton nhận được từ Iran “là bước đi quan trọng” để tiến tới cuộc đàm phán sau một năm dài gián đoạn.

BBC ngày 19.2 dẫn nguồn tin từ một nhà ngoại giao người Áo rằng Iran có thể đang mở rộng chương trình hạt nhân ở một cơ sở ngầm gần thành phố Qom và lắp đặt hàng ngàn máy ly tâm thế hệ mới tại đây. Những máy ly tâm này có thể làm giàu uranium nhanh và hiệu quả hơn, từ đó đẩy nhanh tiến độ sản xuất nguyên liệu và có thể lắp vào lõi các đầu đạn. Có nội dung tương tự với thông tin trên, hãng tin cho biết nhiều nhà ngoại giao đã khẳng định với họ Iran đang chuẩn bị cho một bước nhảy vọt về hạt nhân. Những thông tin này được đưa ra vài ngày trước chuyến đi của các thanh sát viên hạt nhân Liên hiệp quốc đến Iran.

Cảnh Toàn (BBC, AP, AFP, Telegraph, Al Jazeera)