Thông tin cá nhân: Chưa thống nhất được luật chung

SGTT.VN - Bảo vệ thông tin cá nhân đang được các nước và định chế khu vực soạn thảo thành luật, song cách tiếp cận giữa các khu vực lại khác nhau.

Tại hội nghị các nhà lãnh đạo công nghệ cao Munich, Đức ngày 22.1, bà Viviane Reding, phó chủ tịch hội đồng Tư pháp của châu Âu, nhấn mạnh sự cần thiết phải có luật bảo vệ thông tin cá nhân mới. Ví dữ liệu cá nhân là “tiền tệ” của nền kinh tế kỹ thuật số, bà Reding nói: “Cũng giống như các tiền tệ khác, nó cần sự ổn định và tin cậy”.

Về cơ bản, luật mới làm rõ trách nhiệm của các nhà cung cấp dịch vụ mạng trong việc bảo quản thông tin người dùng. Nếu một công ty bị đánh cắp thông tin cá nhân của người dùng hoặc xử lý dữ liệu đó sai mục đích, mức phạt có thể từ 1 – 5% doanh thu trên toàn cầu của công ty đó.

Thị trường chung

Dự luật bảo mật mới của EU hướng tới việc xây dựng một thị trường kỹ thuật số chung. Trước đây, khi dịch vụ dò tìm bản đồ Google’s Street View vô tình có được thông tin cá nhân từ một số mạng wifi mở miễn phí, một số nước thuộc EU đã yêu cầu phải bỏ những dữ liệu này đi, nhưng cũng có một số nước cho phép giữ lại.

Hội đồng Tư pháp hy vọng rằng khi luật mới có hiệu lực (dự kiến là năm 2016), nó sẽ loại bỏ các quy định chồng chéo. Một công ty có trụ sở ở Ireland sẽ tuân theo luật Ireland và kinh doanh trên toàn EU mà không phải lo lắng về các điều khoản bảo mật có phù hợp với luật của các quốc gia khác hay không. Cơ quan mang tên Ban bảo vệ dữ liệu châu Âu sẽ được thành lập và chịu trách nhiệm thực thi các quy định mới. Bà Reding hy vọng những thay đổi này có thể tiết kiệm 3 tỉ USD một năm.

Theo dự luật, doanh nghiệp phải đạt được sự chấp thuận trước khi sử dụng và xử lý dữ liệu cá nhân. Họ không được phép thu thập nhiều thông tin cần thiết như trước đây và chỉ được giữ chúng nếu cần. Dữ liệu của người dùng thiếu niên được bảo mật kỹ hơn.

Gần 500 triệu công dân EU có thêm một quyền mới: quyền bị lãng quên. Người dùng có thể yêu cầu một công ty cung cấp những dữ liệu liên quan đến họ và có quyền yêu cầu công ty đó xoá hết các bản sao. Những người chỉ trích cho rằng điều này là không thực tế, mơ hồ và quá tham vọng do không ai dám đảm bảo tất cả các bản sao sẽ được xoá.

Dự luật không những áp dụng cho công ty của EU mà còn với các công ty đang kinh doanh ở EU và có trụ sở chính bên ngoài châu Âu. Bộ Thương mại Mỹ đã gửi hội đồng bản phản đối dài 15 trang, vì cho rằng chỉ thị mới “có thể cản trở khả năng tương tác thương mại trong khi không gia tăng tính bảo mật cho người dùng”.

Còn nhiều khác biệt

Sự phản đối của Mỹ bắt nguồn từ quan niệm không cần phải quy định quá cụ thể do doanh nghiệp đã chú trọng tới bảo mật thông tin cá nhân. Khi các công ty tỏ ra thất bại trong quản lý, uỷ ban Thương mại liên bang (FTC) mới nhúng tay. Trong phán quyết gần đây của FTC, Google và Facebook đã phải chấp nhận rà soát chính sách bảo mật của họ.

Ở châu Âu, lại là chuyện khác. Một cuộc thăm dò Eurobarometer năm 2011 cho thấy, 62% người dân châu Âu không tin rằng các công ty mạng có thể bảo vệ thông tin cá nhân của họ.

Với nền kinh tế số hoá trên toàn cầu, các khác biệt trong luật bảo mật chẳng khác gì một rào cản thương mại. Trước đây, châu Âu và Mỹ đã thoả thuận rằng các công ty Mỹ có thể kinh doanh trong EU, miễn họ tôn trọng quy tắc cam kết được xây dựng năm 1995. Trong những năm qua, công việc kinh doanh tỏ ra êm thấm cho đến khi có dự luật bảo mật mới.

Mỹ và châu Âu sẽ thiết lập các tiêu chuẩn toàn cầu. Dù vậy, các quy định về bảo mật ở các nước khác cũng gây rắc rối không kém. Dù chưa có quốc gia châu Á nào ban hành luật bảo mật, song Trung Quốc và Ấn Độ đều đang soạn thảo.

Theo dự thảo luật bảo mật của Ấn Độ, nước này sẽ thành lập cơ quan bảo vệ dữ liệu. Các ý kiến chỉ trích cho rằng dự luật là quá rộng và điều khoản bảo vệ “thanh danh và danh dự” của một cá nhân có thể được sử dụng như một công cụ kiểm duyệt.

Tháng 1.2011, bộ Công nghiệp và công nghệ thông tin Trung Quốc đưa ra dự thảo quy định về bảo vệ dữ liệu, hạn chế khả năng của các tổ chức chuyển giao dữ liệu cá nhân mà không có sự đồng ý và thông báo trước. Dự thảo cũng cấm xuất dữ liệu cá nhân cho các nước, một quy định ảnh hưởng tới các công ty đa quốc gia đang hoạt động tại Trung Quốc.

Xây dựng một luật mới về bảo mật dữ liệu kiểu châu Âu đã là khó. Để luật hài hoà với Mỹ sẽ còn khó hơn. Đạt được thoả hiệp với Ấn Độ và Trung Quốc lại là một câu chuyện dài nhiều tập. Nếu có một nền kinh tế số toàn cầu thì đến lúc nào đó nền kinh tế này sẽ chịu ảnh hưởng của địa chính trị như thế giới ngày nay.

Ngọc Khanh (Economist, Finacial Times, Reuters)