Nông dân Trung Quốc: Không hài lòng với chính sách đất đai

SGTT.VN - Hơn 50% nông dân Trung Quốc không hài lòng với các chính sách đất nông nghiệp, theo kết quả cuộc khảo sát 1.791 nông dân tại 17 tỉnh nước này do viện Phát triển nông thôn Landesa thực hiện. Mới đây, Thủ tướng Trung Quốc phải lên tiếng kêu gọi bảo vệ quyền lợi của nông dân.

Nhân viên bầu cử tiêu huỷ các phiếu bầu chưa sử dụng trong cuộc bầu cử làng Ô Khảm. Ảnh: Reuters

Chỉ 2,8% hài lòng

Vỏn vẹn 2,8% số người được hỏi cho biết họ “rất hài lòng với chính sách hiện tại”. “Để ngăn ngừa các vụ bạo động liên quan đến đất đai tiếp diễn và cải thiện phúc lợi cho 700 triệu người dân nông thôn, Chính phủ Trung Quốc phải xem xét việc cải cách cơ bản về quyền sở hữu đất và thực thi nghiêm ngặt pháp quyền”, các chuyên viên Landesa (nhóm chuyên nghiên cứu các vấn đề đất đai trên toàn cầu) kêu gọi.

Lâu nay, nông dân ở Trung Quốc không có quyền trực tiếp sở hữu đất. Thay vào đó, hầu hết đất nông thôn được sở hữu chung bởi cả làng và nông dân phải thuê đất để có chỗ canh tác. Về lý thuyết, tập thể dân làng có quyền quyết định nên bán hoặc giữ đất canh tác. Trong thực tế, các quan chức Nhà nước mới quyết được chuyện này. Và thường thì những nhóm lợi ích thẳng tay chiếm đoạt mong muốn của nông dân để bán cho các nhà đầu tư.

Những người dân mất đất nghiễm nhiên bị đặt trong tình thế hoặc không được bồi thường hoặc nhận được một số tiền ít ỏi, và phải rời bỏ làng quê lên thành phố tìm kế sinh nhai. Cuộc khảo sát cho thấy 57,2% người dân nông thôn rơi vào cảnh không còn đất nông nghiệp để canh tác.

Ở một góc độ khác, Yu Gao – chuyên viên Landesa, nhận định: “Vụ Ô Khảm giống như một ngọn lửa có thể dập được, nhưng căng thẳng về quyền sử dụng đất nông thôn vẫn còn âm ỉ trong một thời gian dài”.

Vấn đề nghiêm trọng

Ở góc độ địa phương, bí thư Tỉnh uỷ Quảng Đông Uông Dương nổi lên như một lãnh đạo địa phương thúc đẩy chiến dịch chống tham nhũng ở nông thôn, cũng như có những quyết sách nhượng bộ những người dân phản đối việc trưng thu đất bừa bãi. Trên phương diện quản lý nhà nước, Thủ tướng Ôn Gia Bảo hôm 6.2 lên tiếng kêu gọi cải cách để bảo vệ quyền lợi của nông dân. Trên trang tin chính thức của Chính phủ Trung Quốc www.china.org.cn, hôm 6.2, ông Ôn Gia Bảo xác định vấn đề “chiếm dụng đất nông nghiệp gây ra khiếu nại và kích hoạt hàng loạt sự cố nghiêm trọng”.

Ngày 1.2.2012, lần đầu tiên Trung Quốc ban hành tài liệu về chính sách đất đai liên quan đến đất nông nghiệp ở nông thôn, với cam kết nhanh chóng xem xét cải thiện các chính sách về đất đai ở nông thôn.

Trong bài xã luận trên tạp chí Sự Thật được Tân Hoa xã trích đăng ngày 15.1, ông Ôn Gia Bảo xác định “người nông dân được hưởng các quyền pháp lý về hợp đồng đất đai, sử dụng đất và phân phối thu nhập, bất kể họ đang sinh sống tại đó hay làm việc ở nơi khác… Không một ai được tước đoạt các quyền lợi trên của nông dân”.

Hồi cuối năm 2011, ông cũng khẳng định Trung Quốc nên chia sẻ phần lợi tức nhiều hơn cho nông dân từ các vụ trưng dụng đất nông nghiệp. Trong đó, mô hình Trùng Khánh được áp dụng để nông dân có được một số quyền của thị dân khi chấp nhận hoán đổi mảnh ruộng của mình.Chính sách này dựa trên ý tưởng đất canh tác bị “xoá sổ”, dành chỗ cho các dự án phát triển đô thi, có thể được đền bù bằng cách đưa người dân vào những toà chung cư và sau đó biến những mảnh ruộng nhỏ và nhà cửa của họ đầu tư vào các lĩnh vực sinh lợi. Tuy vậy, các nhà phê bình cho rằng tiền bán đất rất dễ bị ăn chặn, và thực tế người nông dân nhận được rất ít quyền lợi hợp pháp của họ trong số tiền trên. Các nông dân cũng ít trông đợi và khoản đền bù di dời. Thậm chí ở nhiều khu vực, bao gồm cả vùng ven Bắc Kinh, người dân còn phải tự chi trả một phần tiền mua nhà mới.

Các nhà nghiên cứu Trung Quốc từ lâu đã tranh luận về một thị trường bất động sản nông thôn quy củ và tự do hơn sẽ là điều thiết yếu, nếu nông dân được hưởng lợi nhiều hơn từ phát triển. Họ cũng tin rằng thị trường đất đai hợp lý sẽ bảo vệ người nông dân khỏi tình trạng cưỡng chế đất đai bừa bãi từ quan chức địa phương, những người thường tự mình kiểm soát quyền sở hữu đất tập thể.

Bá Nha – Tuyết Hạnh (WSJ, CSM, Reuters)