Hội nghị an ninh Munich 2012

Tâm điểm châu Á

SGTT.VN - Tuy các phát biểu chính thức tại Hội nghị an ninh Munich năm nay thể hiện mức độ quan trọng của an ninh kinh tế và năng lượng, song chiến lược quốc phòng của Mỹ và vai trò của châu Á vẫn được các nhà phân tích chú trọng.

Chủ tịch Hội nghị an ninh Munich lần thứ 48, năm 2012, ông Wolfgang Ischinger, đã nhận định trong hôm đầu tiên diễn ra hội nghị kéo dài ba ngày (3.2 – 5.2) rằng chiến lược quốc phòng mới của Lầu Năm Góc đã đặt dấu chấm hết cho một thập kỷ bành trướng quân sự của Mỹ trên khắp thế giới, kể từ sau sự kiện khủng bố 11.9.2001.

Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo (trái) và Thủ tướng Đức Merkel thăm nhà máy của doanh nghiệp Đức ở Quảng Châu ngày 3.2. Ảnh: TL

Nhật báo Đức Handelsblatt cuối tuần qua dẫn lời ông Ischinger rằng sau mười năm chống khủng bố, nước Mỹ hiện tại không còn khả năng lẫn tâm thế sẵn sàng để duy trì sự hiện diện toàn cầu với cường độ như trước nữa.

Tổng thống Thái Bình Dương đầu tiên của Mỹ

Ngày 5.1, Tổng thống Barack Obama và bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta đã tiết lộ chiến lược mới sẽ phản ánh nhu cầu quốc phòng Mỹ thế kỷ 21, đồng thời bảo vệ vai trò lãnh đạo của quốc gia này trong tương lai. Ông Obama khẳng định đây là thời điểm thích hợp nước Mỹ hoạch định chiến lược sau khi chiến tranh ở Afghanistan dần lùi xa và sứ mệnh quân sự ở Iraq kết thúc. Lời cam kết tránh những sai lầm trong quá khứ và ưu tiên chi tiêu quốc phòng dựa trên nhu cầu chiến lược quốc gia cũng được đưa ra. Đồng thời, Mỹ tuyên bố kế hoạch quân sự “gọn nhẹ” nhưng hiệu quả, tập trung vào châu Á – Thái Bình Dương.

Theo ông Ischinger, trong khi vẫn giữ phát ngôn của một nhà lãnh đạo toàn cầu như tất cả những người tiền nhiệm, ông Obama đã không còn theo đuổi tham vọng định hình thế giới theo hình ảnh của Mỹ, bất chấp vấn đề chi phí, như trước đây. Thay vào đó, chính quyền Mỹ sẽ chú tâm vào tăng cường nền kinh tế.

Sau khi ngân sách quốc phòng tăng lên mức khủng 700 tỉ USD những năm trước, Lầu Năm Góc muốn cắt giảm đáng kể kinh phí này. Trong thời gian tới, Mỹ sẽ đầu tư vào lực lượng đặc biệt, như máy bay không người lái và an ninh mạng, đồng thời giữ số lính còn 490.000 người, giảm 70.000 lính so với trước. Trong đó, lượng binh lính Mỹ đóng tại châu Âu rút bớt từ 80.000 còn 70.000 người. Châu Á – Thái Bình Dương sẽ thay thế châu Âu để trở thành trung tâm chiến lược mới của Mỹ. Chính ông Obama cũng tự nhận mình là vị “Tổng thống Thái Bình Dương” đầu tiên của Mỹ. Ông cũng là một phần trong thế hệ mới chịu chuyển hướng tập trung vào các khu vực khác trên thế giới.

Trong bài viết mang tựa đề Chiến lược của Tổng thống Thái Bình Dương, tạm biệt châu Âu? trên trang web chính thức của Hội nghị an ninh Munich năm 2012, ông Ischinger hy vọng việc Mỹ xích lại gần hơn với châu Á – Thái Bình Dương sẽ đánh thức châu Âu và thúc đẩy họ xây dựng một “chính sách châu Á tích cực”. Đây có thể được xem là cách khắc phục chính sách châu Á của Mỹ tại khu vực có quá nhiều mối đe doạ quân sự tập trung.

Tiếng nói từ châu Á

Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Trương Chí Quân hôm thứ bảy 4.2 khẳng định tại buổi hội thảo “Mỹ, châu Âu và sự nổi lên của châu Á”, nằm trong khuôn khổ Hội nghị an ninh Munich 2012, rằng sự nổi lên của châu Á là đại diện cho sự cân bằng hơn trong cơ cấu quyền lực quốc tế.

Việc phát triển của phương Đông và phương Tây không phải là trò chơi tổng bằng không (zero-sum game). Sự nổi lên của châu Á đã tăng tốc từ đầu thế kỷ 21 và đến nay châu Á vẫn duy trì điểm sáng này, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế thế giới phục hồi chậm chạp và bất ổn khu vực thường xuyên.

Nhật báo Trung Quốc ngày 4.2 dẫn lời vị thứ trưởng họ Trương này rằng châu Á luôn là khu vực mở rộng toàn diện và Bắc Kinh hoan nghênh sự tham gia của Mỹ, châu Âu cũng như các nước khác đến đóng góp xây dựng châu Á – Thái Bình Dương. Tuy nhiên, họ nên tôn trọng toàn vẹn ý muốn của người dân nơi đây và tuân theo xu hướng phát triển của khu vực.

Ông Trương Chí Quân cảnh báo bất kỳ động thái nào cố tình biểu dương quân đội dẫn đến căng thẳng và tăng cường hiện diện quân sự hay liên minh quân sự đều sẽ đi ngược với xu thế thời đại của châu Á. Đồng thời, Trung Quốc cũng nhấn mạnh rằng châu Á không xuất khẩu mô hình hay ý thức hệ, cũng như không chấp nhận sự áp đặt ý muốn từ bên ngoài lên khu vực.

Đối với mối quan hệ Âu – Á, ông Quân chỉ ra phạm vi và tiềm năng lớn trong tương lai. Trung Quốc đã và đang hỗ trợ Liên minh châu Âu giải quyết khủng hoảng nợ, theo lời hứa trong cuộc gặp với Thủ Tướng Đức Angela Merkel hôm 3.2 vừa qua, và hy vọng hai bên có thể tăng cường hơn nữa sự hiểu biết và tin tưởng lẫn nhau trên cơ sở hợp tác hai bên cùng có lợi.

Dù có thể vẫn còn tồn tại một số khác biệt và bất đồng với một số láng giềng trong khu vực, Trung Quốc khẳng định các nỗ lực vẫn đang tiến hành để giải quyết và không gây ảnh hưởng đến mối quan hệ tổng thể giữa Trung Quốc và các quốc gia. Đồng thời nước này cam kết chịu trách nhiệm bảo vệ hoà bình thế giới và phát triển, trong khi đó vẫn đảm bảo các vấn đề liên quan đến 1,3 tỉ dân trong nước.

Tuyết Hạnh
(Munich Security Conference,
RTT News, China Daily, DW-World)