Châu Á: Thời kỳ phục hưng của tự do kinh tế?

SGTT.VN - Báo cáo thường niên về chỉ số tự do kinh tế do Wall Street Journal và Heritage Foundation thực hiện sẽ công bố trong ngày 12.1. Đây cũng chính là cơ hội để đặt ra câu hỏi hy vọng và có ý nghĩa to lớn cho các doanh nghiệp và doanh nhân: tự do kinh tế đang ở giai đoạn phục hưng tại châu Á?

Trung Quốc, nền kinh tế lớn nhất khu vực, hiện đang trên quỹ đạo tự do kinh tế lạc hậu. Các công ty nước ngoài báo cáo môi trường kinh doanh ở Trung Quốc ngày càng khắt khe và các cải cách nói chung dường như bị đình trệ.

Nhật Bản, nền kinh tế lớn thứ hai châu Á, vẫn còn sa lầy trong bế tắc chính trị và các biện pháp tự do hoá trọng yếu, chẳng hạn như ngành bưu chính tư nhân đã chết. Ấn Độ cứng nhắc hơn bao giờ hết, còn Indonesia lại đang có khả năng dừng lại những cải cách ngân hàng đã theo đuổi từ sau khủng hoảng năm 1997. Thậm chí Hong Kong đang có dấu hiệu bãi bỏ các quyền tự do kinh tế, một nhân tố từng giúp vùng đất này trở nên giàu có.

Thế nhưng, trong những tháng gần đây, Ấn Độ đã tiến hành những cuộc tranh luận gay gắt về vấn đề tham nhũng và cho phép nước ngoài đầu tư vào thị trường bán lẻ quốc nội. Những vấn đề trên đã làm dấy lên các cuộc thảo luận rộng rãi, cho dù họ vẫn chưa đưa ra một chính sách tích cực nào. Chính quyền New Delhi cũng đã lặng lẽ mở các kênh bổ sung cho dòng vốn nước ngoài chảy vào Ấn Độ thông qua chứng khoán và thị trường trái phiếu. Đồng thời, trong tuần này, Ấn Độ sẽ ban hành chính sách nới lỏng cho các nhà bán lẻ mang thương hiệu của nước ngoài.

Hàn Quốc đang bắt đầu cân nhắc lại về chính sách kinh tế theo hướng cởi mở hơn. Biểu hiện dễ thấy là các thoả thuận mở cửa thị trường với Mỹ và Liên minh châu Âu. Tổng thống Hàn Quốc Lee Myung-bak cũng nỗ lực thực hiện những cải cách ủng hộ tự do gây tranh cãi trong vấn đề luật lao động và tự do hoá ngành công nghiệp truyền thông.

Đài Loan dự tính tổ chức bầu cử dân chủ vào thứ bảy 14.1, một phần sẽ xoáy vào vấn đề mở cửa đầu tư và thương mại cho Trung Quốc. Ứng cử viên đương nhiệm Mã Anh Cửu “quảng cáo” việc cải thiện tự do kinh tế qua eo biển như là một thành tựu quan trọng của chính quyền dưới sự điều hành của ông. Chỉ số của Đài Loan đã tăng đáng kể, xếp hạng 18 so với hạng 25 trong năm ngoái. Indonesia hiện tại kiên quyết đẩy mạnh cuộc chiến chống tham nhũng chèn ép doanh nghiệp, dù đôi khi các kế hoạch này vẫn còn thiếu nhất quán. Chỉ số của Indonesia tăng nhẹ và xếp hạng nhảy một bậc lên 115.

Cuối cùng là Nhật Bản, dù ghi nhận một sự suy giảm chỉ số và cả xếp hạng (từ 20 xuống 22), nhưng có thể thấy hy vọng tự do hoá bắt đầu đâm chồi trong chính sách kinh tế. Các nhà lập pháp gần đây đã lên tiếng chống lại kế hoạch tăng thuế tiêu dùng của Thủ tướng Yoshihiko Noda. Ngay cả chính ông Noda cũng cho biết Nhật sẵn sàng tham gia các cuộc đàm phán thoả thuận thương mại đối tác xuyên Thái Bình Dương, đánh dấu việc mở cửa lớn nhất của nền kinh tế này kể từ năm 1940. Và trong bối cảnh khủng hoảng hạt nhân sau thảm hoạ sóng thần, một số đề nghị cải cách dũng cảm về vấn đề tiện ích điện cũng đã được đưa ra.

Nhật Bản sau hai thập kỷ trì trệ nay đã có thể mở đường rộng hơn cho thương mại tự do. Hàn Quốc lo sợ số phận tương tự có thể xảy ra cho mình khi nền kinh tế đạt đến mức độ hàng đầu thế giới và tăng trưởng chậm lại. Ấn Độ cũng quan ngại về hiện tượng tăng trưởng giảm nếu New Delhi không bắt đầu cải cách.

Các chính sách kể trên là những tin tốt lành cho các doanh nghiệp. Câu chuyện tăng trưởng ở châu Á có xu hướng phủ mờ những thiệt hại do các chính phủ gây ra nhằm hạn chế các doanh nghiệp bằng những quy định khắt khe, thường mang danh khuyến khích một số ít ngành công nghiệp ưu đãi.

Tự do kinh tế lớn hơn đồng nghĩa với việc giảm những khó khăn cản trở cho doanh nghiệp, nhân tố thiết yếu cho phát triển bền vững trong tương lai. Và châu Á không thể từ chối xu hướng này.

Tuyết Hạnh (WSJ)