Thuế Tobin và một châu Âu chia rẽ

SGTT.VN - Châu Âu đang chia rẽ vì kế hoạch áp thuế Tobin đánh vào các giao dịch tài chính trên toàn khu vực này. Hiện tại, Pháp và Ý ủng hộ khoản thuế Tobin, Đức không mấy mặn mà, trong lúc Anh và Thuỵ Điển cực lực phản đối và ngăn chặn việc thông qua.

Thủ tướng Đức Angela Merkel (phải) và Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy nhìn về hai phía trong cuộc họp về thuế Tobin. Ảnh: AFP

Tạo nên khoản lỗ 116 tỉ euro

Hãng Ernst & Young (E & Y) cảnh báo việc nóng vội áp thuế Tobin có thể tạo nên khoản thiếu hụt 116 tỉ euro trong tài chính công EU. Con số này đáng quan tâm hơn khoản tăng doanh thu hàng năm 37 tỉ euro nhờ thuế Tobin, do Uỷ ban châu Âu công bố trước đó.

Thủ tướng Anh David Cameron cho biết sẽ phủ quyết bất kỳ nỗ lực áp đặt cái gọi là “thuế Tobin không giống ai” tại châu Âu, vì khoản thuế này có thể ảnh hưởng xấu đến công ăn việc làm của người dân và sự thịnh vượng của khu vực. London hiện là thị trường tài chính lớn nhất châu Âu.

Thuỵ Điển phản đối nỗ lực áp thuế Tobin vì khoản thuế này tương tự thuế thương mại tại nước này trong những năm 1980, gây ra nhiều hậu quả hơn là lợi ích cho nền kinh tế.

Trong cuộc họp Pháp – Đức ngày 9.1, Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy muốn đơn phương áp dụng thuế Tobin với lập luận “doanh thu từ khoản thuế này giúp chính phủ chiến đấu với cuộc khủng hoảng nợ công”. Paris khẳng định dự luật thuế Tobin sẽ được Chính phủ Pháp xem xét trong tháng 2.2012 để trình Quốc hội vào tháng 4.

Về mặt nguyên tắc, cho rằng đây là một sáng kiến hay, nhưng Thủ tướng Đức Angela Merkel không mấy mặn mà hưởng ứng, mà đòi có một sự đồng thuận của toàn bộ 27 nước thành viên EU. Đây được xem là “nhiệm vụ bất khả thi”.

Thuế Tobin càng khoét sâu những bất đồng giữa Pháp và Đức trong bối cảnh Đức muốn Pháp siết chặt chi tiêu, đóng góp nhiều hơn vào quỹ Bình ổn tài chính châu Âu.

Thủ tướng Ý Mario Monti tán đồng kế hoạch thuế Tobin nhưng ông cho rằng cần nghiên cứu đầy đủ về tác động của nó trên thực tế.

Trong trường hợp không tìm được sự đồng thuận chung, Uỷ ban châu Âu sẽ phải theo giải pháp tình thế: thúc đẩy việc áp thuế Tobin trong một nhóm nhỏ (tối thiểu chính quốc gia châu Âu), như một hình thức “tăng cường hợp tác”.

Lợi bất cập hại

Các nhà phân tích cho rằng sở dĩ Tổng thống Pháp Sarkozy hồ hởi quá mức với thuế Tobin vì ông muốn “lấy điểm” trong nỗ lực tái tranh cử vào tháng 4.2012. Ông Sarkozy hứa hẹn Pháp “sẽ không chờ đợi những nước khác đồng ý mà sẽ đi tiên phong với thuế Tobin, làm gương cho những nước láng giềng”.

Nhưng ông Sarkozy quá lạc quan mà quên rằng, bất kỳ một quốc gia nào đơn phương áp dụng thuế Tobin sẽ gánh chịu nhiều thua thiệt. Dễ thấy nhất là khả năng giới đầu tư di dời cơ sở hoạt động đến những quốc gia không đánh thuế vào các khoản giao dịch tài chính.

Đáng lưu ý, công luận Pháp cho rằng ông Sarkozy đã quay ngoắt 180 độ về thuế Tobin. Người ta còn nhớ năm 1999, ông Sarkozy xuất hiện trên kênh truyền hình quốc gia để chế giễu một đảng viên đảng Cộng sản Pháp kêu gọi việc thông qua khoản thuế Tobin ở Pháp và cho đó là “một sự phi lý tột cùng”.

Trong khi các nhà hoạt động xã hội lên tiếng hoan nghênh thuế Tobin, giới ngân hàng, các trung tâm giao dịch chứng khoán đồng thanh phản bác. Hiệp hội các ngân hàng và nhà đầu tư, hãng bảo hiểm Paris Europlace cùng lên tiếng phản đối việc Pháp muốn đơn phương áp dụng loại thuế này. Nguyên nhân là thuế Tobin sẽ dẫn đến tình trạng khan hiếm tài chính và tín dụng trong khu vực sản xuất tư nhân, cắt giảm khối lượng giao dịch…

Ngân hàng Trung ương châu Âu phản ứng chừng mực hơn, khi cho rằng thuế dịch vụ tài chính phải được áp dụng trên toàn cầu, chứ không nên giới hạn trong phạm vi châu Âu.

Bá Nha (Economist, Telegraph, Tax-News)