Diễn đàn kinh doanh lần thứ 3

Vốn của doanh nghiệp không chỉ là đồng tiền

• Biết sống với nợ nần và luôn chứng minh khả năng trả nợ

SGTT.VN - Các giải pháp tạo lập thị trường ra sao để vượt qua khó khăn, tìm kiếm nguồn vốn ở đâu trong nền tài chính biến động hiện nay, cách thức phát triển thị trường cho đến phương thức kinh doanh và quản trị, tầm nhìn về chuỗi cung ứng… Đó là những vấn đề được đặt ra tại Diễn đàn kinh doanh thường niên lần thứ 3 do báo Sài Gòn Tiếp Thị tổ chức với sự bảo trợ của bộ Công thương diễn ra hôm qua (19.4) tại TP.HCM.

Các đại biểu trao đổi tại diễn đàn. Ảnh: Trần Việt Đức

Thông điệp mà TS Võ Trí Thành, phó viện trưởng viện Quản lý kinh tế Trung ương đưa ra cho doanh nghiệp là phải bươn chải và trưởng thành bằng cách học làm quen với các cú sốc thị trường, sốc về chính sách, sốc với các biến động… Bên cạnh việc tăng cường các công cụ phòng chống rủi ro còn phải biết học theo một nguyên tắc là biết sống với nợ nần và luôn chứng minh về khả năng trả nợ. Để cạnh tranh trên thương trường luôn khắc nghiệt; hiểu các giá trị kết nối và chia sẻ trong chuỗi giá trị để gia tăng sức mạnh; hiểu được giá trị công nghệ để tận dụng nó tạo ra thị trường, bán cái mình có và tạo ra giá trị gia tăng.

Doanh nghiệp nếu muốn làm ăn dài hạn phải tập trung vào những ý tưởng mới về phát triển bền vững, tăng trưởng xanh và thân thiện với môi trường và xã hội; hiểu bong bóng tài chính và cách chơi ở cả mặt xấu xa và đẹp đẽ để có thể phát triển. Một vấn đề máu thịt: lòng tin của người tiêu dùng là sự sống còn của doanh nghiệp. Vàng hay đất đai không phải là tương lai của nền kinh tế, mà muốn cạnh tranh phải bám vào những nhân tố dễ dịch chuyển như thông tin, ý tưởng, người lao động có tư duy và tay nghề cao. “Qua khó khăn, nước mắt là thật, doanh nghiệp, Chính phủ và ngân hàng sẽ hiểu nhau hơn”, ông Thành bày tỏ.

Tiền đang ở đâu?

Các doanh nghiệp tư nhân đang chiếm 95% số lượng, tăng trưởng liên tục hàng năm 30% và tạo ra động lực cho các ngân hàng thương mại và cả nền kinh tế. Theo khảo sát của ngân hàng Á Châu (ACB), 30 – 35% doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) cho biết tiếp cận được vốn ngân hàng, 30% nói khó tiếp cận, và 30% không hề tiếp cận được. Vấn đề chính với DNVVN là lãi suất cao, không có khả năng tiếp cận, thủ tục lại khó khăn rườm rà.

Theo TS Thành, tiền không thiếu, nếu tính tổng cung tiền/GDP thì vẫn là mức trên 100% dù giảm. Tuy nhiên điều cốt yếu liên quan đến niềm tin của thị trường. Tiền không thiếu nhưng vòng quay đồng vốn hiện xuống quá thấp, chỉ 0,8 lần so với mức 2,5 lần trước đây. “Điều này cho thấy sự sợ hãi đang gia tăng, tính phòng thủ đang bao trùm thị trường”, ông Thành nhấn mạnh. Dự báo vòng quay vốn tăng được đến 1,3 lần thì lúc đó nền kinh tế mới có dấu hiệu phấn khởi”. Thời gian tới, với vai trò của mình chắc chắn Chính phủ sẽ đưa ra những giải pháp để tạo niềm tin thị trường.

Vấn đề còn nợ xấu, có nguyên nhân lớn nhất các nước mắc phải chính là cho vay theo chỉ định. Đối với Nhà nước chỉ định này liên quan đến doanh nghiệp nhà nước; đối với tư nhân thì liên quan đến sở hữu chéo, đặc biệt giữa các tập đoàn tư nhân lớn và ngân hàng. Nguyên nhân rủi ro nữa, đặc biệt trong ngành tài chính hay bất động sản, có tâm lý tin rằng “tôi lớn tôi không chết được vì một tập đoàn lớn chết thì nhiều thứ phải bị tác động dây chuyền”. Theo ông Thành, ngân hàng Nhà nước cần minh bạch thông tin để gây sức ép cho ngân hàng về sự bất hợp lý. Xu hướng lãi suất giảm hiện nay cũng phải cảnh báo vì có hiện tượng thị trường tín dụng phi chính thức nằm trong lòng thị trường chính thức.

Ngân hàng và doanh nghiệp vẫn chưa hiểu nhau

Ông Lý Xuân Hải, tổng giám đốc ACB thừa nhận tăng trưởng của đa số doanh nghiệp đang dựa vào vốn ngân hàng nên khi thị trường khó khăn thì gánh nặng dồn lên doanh nghiệp nhỏ. Trong khi đó, sản phẩm của ngân hàng chưa phù hợp, thời gian qua họ đã “may một cái áo” cho tất cả các loại hình doanh nghiệp cùng mặc. Cách hành xử thông thường là đưa ra tiêu chuẩn cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ như là doanh nghiệp lớn, và tư duy máy móc rằng doanh nghiệp lớn là tốt hơn. “Dù cam kết không có sự phân biệt giữa các khối doanh nghiệp nhưng thực tế là có, bởi chúng tôi thiếu cơ sở hạ tầng thông tin quốc gia giúp ngân hàng lượng hoá được năng lực và rủi ro trong doanh nghiệp, để dễ dàng tiếp cận với khối DNVVN”.

“Dù xem lực lượng DNVVN là đối tượng khách hàng quan trọng nhưng chúng tôi cũng không dễ dàng hợp tác”, ông Hải thừa nhận. Điều đó bởi do doanh nghiệp thiếu sự minh bạch. Doanh nghiệp nhỏ thường không có chiến lược kinh doanh rõ ràng, quản lý tuỳ tiện mang tính gia đình, kinh doanh theo ngẫu hứng và cơ hội. Họ có điểm mạnh là uyển chuyển, thích ứng nhanh nhưng đó cũng chính là điểm yếu trong phát triển: đầu tư và sử dụng đồng tiền tuỳ tiện trong khi mỗi doanh nghiệp đều cần một ngành nghề kinh doanh cốt lõi. “Chữ tín là vấn đề lớn trong cam kết tài chính, bản thân ngân hàng và doanh nghiệp tự tìm ra giải pháp chứ không thể chờ”.

Về câu chuyện giãn nợ cho doanh nghiệp, ông Huỳnh Bửu Quang, phó tổng giám đốc HSBC Việt Nam, cho rằng, các doanh nghiệp cần chia sẻ thông tin, cởi mở và có thiện chí hơn với các ngân hàng. Cái khó hiện nay, là có rất nhiều doanh nghiệp trong giai đoạn này lại không hợp tác với ngân hàng, có thái độ chây ỳ, trốn tránh. Điều này chỉ dẫn đến quan hệ giữa ngân hàng và doanh nghiệp xấu đi và sẽ khó tìm ra được tiếng nói chung, buộc ngân hàng phải dùng biện pháp mạnh nhất để xử lý thu hồi nợ.

Nhận diện rào cản thu hút vốn

Theo TS Trần Vinh Dự, tổng giám đốc TNK Investment, thách thức hay cơ hội phụ thuộc vào năng lực của từng doanh nghiệp. Năm 2011, thị trường tài chính u ám nhưng hoạt động M&A vẫn tăng lên chứng tỏ dòng vốn đang có sự khả quan nhất định. Các quỹ đầu tư chịu áp lực thoái vốn và năm 2012 sẽ có những đà cản cho thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, các quỹ mới đang tham gia thị trường cùng với các nhà đầu tư đến từ Nhật và Hàn Quốc là tín hiệu tốt. Vấn đề theo ông Dự, là doanh nghiệp cần kế hoạch sử dụng đồng vốn ra sao, công ty sẽ thay đổi như thế nào. Nhà đầu tư cảm nhận rủi ro rất khác so với cách nhìn của doanh nghiệp, họ nhìn vào rủi ro và cơ hội ở thời điểm hiện tại và cần đủ lòng tin vào doanh nghiệp. “Thị trường tài chính là nơi luôn có nhiều rào cản nhưng doanh nghiệp lại thường nóng vội. Vì thế cần biết rằng dòng tiền luôn chảy về nơi nào sử dụng nó hiệu quả nhất, việc huy động là một quá trình có sự chuẩn bị thật kỹ mới giúp giảm đi các thương vụ thất bại”.

Theo TS Alan Phan, chủ tịch quỹ đầu tư Viasa, điểm yếu của doanh nghiệp tư nhân là “lười biếng” trong tìm kiếm vốn, thường trông chờ vào “sổ đỏ” để thế chấp, mà không năng động trong ý tưởng và không biết mình đang thật sự cần gì. Đi vay nhưng biết rất ít về nhà đầu tư. Doanh nghiệp cần biết rõ nhu cầu của nhà đầu tư, tiêu chí họ muốn cho vay, ngành nghề ưa thích, phương thức hoàn trả và thoái vốn ra sao.

Bà Virginia Foote, chủ tịch công ty Bay Global Strategies, nói: Chi phí không phải là vấn đề tiên quyết giải quyết các yếu tố thương mại. Các đối tác Mỹ mong muốn nhận được sự yên tâm về tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh, các vấn đề về quản trị doanh nghiệp, họ muốn biết cả thói quen xấu gì bạn đã tạo ra cho chính mình. Giai đoạn kinh tế đi xuống như thế này là cơ hội để doanh nghiệp bỏ qua các thói quen xấu, tìm kiếm cơ hội kinh doanh và tạo lập các mối quan hệ mới.

“Dù khó khăn cũng không được chờ đợi hay xem xét mà phải tranh thủ vượt lên, vốn đang rất khó nhưng vốn không chỉ là tiền, mà còn là tiềm năng con người, là môi trường, năng lực công nghệ hay cả nỗ lực vớt vát thất bại cũng là tích cực. Trong lúc này, nếu vượt qua được thì từng doanh nghiệp sẽ tự rút ra cho mình kinh nghiệm đáng quý”, theo ông Cao Sỹ Kiêm.

Tuyết Ân