Quy định mới về nhập khẩu nguyên liệu thủy sản: 

Doanh nghiệp than thở vì gặp khó khăn

SGTT.VN - Chiều 6.9, hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) tổ chức họp báo phản ánh tình trạng doanh nghiệp gặp khó khăn khi thực hiện các yêu cầu của Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn về kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm đối với hàng thủy sản nhập khẩu.

Theo các doanh nghiệp, do các quy định giám sát nghặt nghèo nên hàng chục doanh nghiệp thủy sản đang có nguy cơ phải đóng cửa nhà máy vì không thể nhập được nguyên liệu chế biến!

Doanh nghiệp cho rằng việc nhập khẩu nguyên liệu đã giúp họ có thêm thu nhập, giải quyết công việc ổn định cho công nhân. Ảnh: Lê Quang Nhật

Kể từ ngày 1.9, theo quy định về việc hướng dẫn kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) đối với hàng hóa động vật, thủy sản nhập khẩu, mỗi lô hàng thủy sản nhập khẩu phải kèm theo giấy chứng nhận đáp ứng các quy định về VSATTP do cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu cấp và chỉ được đưa vào sản xuất hoặc tiêu thụ tại Việt Nam sau khi được cơ quan kiểm tra của Việt Nam thực hiện kiểm tra tại cửa khẩu hoặc nơi tập kết và cấp giấy chứng nhận hoặc thông báo đạt yêu cầu VSATTP (thông tư số 25/2010/TT-BNNPTNT).

Ngoài ra, doanh nghiệp thủy sản còn phải thực hiện việc khai báo các lô hàng nhập khẩu theo xuất xứ hàng hóa (thông tư số 06/2010/TT-BNNPTNT).

Thật ra, những quy định nói trên là nhằm hạn chế sản phẩm động vật phế thải tràn về Việt Nam như thời gian trước, ngoài ra còn góp phần làm giảm nhập siêu. Trong cuộc họp với VASEP mới đây, bộ trưởng bộ NN&PTNT Cao Đức Phát cũng thể hiện quan điểm nhất quán phải siết chặt quản lý thực phẩm nhập khẩu. Bộ trưởng cho rằng, các nước đặt ra rào cản đối với hàng hóa Việt Nam thì không có lý gì chúng ta lại nới lỏng cho hàng hóa của họ vào một cách dễ dàng mà không có sự kiểm soát.

Tuy nhiên, với các doanh nghiệp, trong đó có ngành thủy sản thì lại coi những quy định này như một rào cản đối với họ. Do đó, một số doanh nghiệp cho rằng, những nội dung trong hai thông tư nói trên chỉ nên áp dụng đối với sản phẩm động vật, hoặc thủy sản nhập khẩu tiêu thụ nội địa, còn hàng thủy sản nhập khẩu làm nguyên liệu chế biến, tái xuất thì không nên ràng buộc.

Ông Nguyễn Xuân Nam, giám đốc công ty hải sản Hải Vương (Khánh Hòa), nêu lên bức xúc: “Chúng tôi mỗi năm thu về kim ngạch trên 110 triệu USD nhờ nhập khẩu cá ngừ đại dương, sau đó chế biến tái xuất. Nhưng với thông tư 25, nhiều nước cung cấp nguyên liệu đã phản đối, một số nước thì thẳng thừng từ chối đăng ký, có nước cũng đồng ý đăng ký nhưng họ nói không biết đăng ký cái gì. Vì vậy chúng tôi đang mất đi nguồn nguyên liệu, mất khách hang, hơn 2.000 công nhân nhà máy sẽ phải nghỉ việc”.

Từ nhiều năm qua, nguồn hải sản ở Việt Nam đã cạn kiệt vì khai thác quá mức, trong khi do khả năng hạn chế, tàu cá của ngư dân rất khó đánh bắt được cá ngừ đại dương. Vì vậy, doanh nghiệp cũng cho rằng việc nhập khẩu nguyên liệu đã giúp họ có thêm thu nhập, giải quyết công việc ổn định cho công nhân. Theo thống kê của VASEP, riêng năm 2008, Việt Nam nhập khẩu trên 139 ngàn tấn nguyên liệu thủy sản, giá trị trên 300 triệu USD; năm 2009 là 153 ngàn tấn, trị giá 282 triệu USD. Không chỉ góp phần mang lại giá trị khoảng 10% kim ngạch xuất khẩu mỗi năm, việc nhập nguyên liệu thủy sản còn tạo ra hàng ngàn việc làm cho công nhân, góp phần ổn định công suất nhà máy.

Ông Nguyễn Phạm Thanh, tổng giám đốc công ty Highland Dragon Enterprise, đại diện cho 4 nhà đầu tư nước ngoài khác tại Khu công nghiệp Sóng Thần 1 (Bình Dương), than vãn: “công ty chúng tôi và nhiều doanh nghiệp khác đầu tư vào Việt Nam chế biến cá ngừ đóng hộp, mỗi năm nhập khẩu khoảng 4.000-5.000 tấn cá từ các tàu nước ngoài để chế biến. Chỉ riêng lĩnh vực này mỗi năm các doanh nghiệp đã mang về gần 500 triệu USD. Nhưng thông tư 25 ra đời gần như làm ách tắc tất cả.

Theo ông Nguyễn Văn Hòa, tổng giám đốc công ty cổ phần hải sản S.G TP.HCM, có quá nhiều thủ tục nhiêu khê khiến doanh nghiệp không thể nhập được nguyên liệu. “Chúng tôi sống nhờ vào nhập nguyên liệu làm hàng gia công, giá trị gia tăng 5-7 triệu USD mỗi năm, bây giờ không có nguyên liệu có còn nước đóng cửa nhà máy”, ông Hòa tâm sự.

Theo cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản (Nafiqad), đến nay cơ quan này mới chỉ gửi công hàm đến được 30 quốc gia và vùng lãnh thổ để yêu cầu việc đăng ký. Còn trên 40 thị trường khác Nafiqad không gửi được vì họ không có đại sứ quán tại Việt Nam. Trong đó, có những nơi cung cấp thủy sản lớn cho nươc ta như đảo Vanuatu, Fiji, Moritaus, Solomon… Trong số gần 80 thị trường nhập khẩu thủy sản vào Việt Nam, đến nay chỉ có 10 nước thực hiện việc đăng ký này. Đây cũng là nguyên nhân khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc nhập hàng về.

Dự kiến ngày 9.9 tới đây, Văn phòng Chính phủ, các cơ quan lien quan sẽ có buổi đối thọai trực tiếp với doanh nghiệp để giải quyết vướng mắc nói trên.

Hoàng Bảy