KẾT NỐI THIÊN NHIÊN

Những con chim mang nhẫn

SGTT.VN - Hiện tượng chim di cư đến nay vẫn chứa đựng nhiều bí ẩn mà giới khoa học chưa giải thích được. Phối hợp với các nhà khoa học trên thế giới, các nhà khoa học ở nước ta cũng vào cuộc và việc “đeo nhẫn” cho những chú chim này là một biện pháp nhằm góp phần giải mã hiện tượng di trú ở chim.

Chim đuôi cụt. Ảnh: Nguyễn Hoài Bão

Trao nhẫn cho chim

Để biết được chim có di cư hay không, trước hết phải biết chắc chú chim đó có mặt ở một nơi nhất định, sau đó một thời gian nếu chú chim đó được bắt gặp ở một nơi khác cách xa chỗ ban đầu thì có nghĩa chú chim ấy đã di cư. Câu hỏi được đặt ra là làm thế nào để các nhà khoa học biết được chính xác chú chim đó đã ở hai nơi khác nhau trong hai thời điểm khác nhau. Trước đây các nhà khoa học đã nghĩ ra nhiều cách để đánh dấu các chú chim này, nhưng hầu hết các phương thức đều thất bại cho đến khi “nhẫn” dành cho chim được phát minh.

Câu hỏi khác: sao các nhà khoa học đeo được nhẫn cho chim? Dĩ nhiên trước hết phải bắt được chim. Các nhà khoa học sử dụng một loại lưới giống như lưới cá nhưng có màu sắc ít phản quang nên hầu hết các loài chim không phát hiện; lưới được giăng trên mặt đất, xuyên qua các khu rừng, các vùng đầm lầy, đồng cỏ… chim bay ngang không nhìn thấy sẽ bị mắc vào lưới. Lưới cũng được thiết kế đặc biệt để ít làm tổn thương chim.

Sau khi bắt được chim, các nhà nghiên cứu sẽ đeo nhẫn cho nó, trên nhẫn có ghi địa điểm, tổ chức nghiên cứu, thời gian, mã cho từng vòng. Các thông số này do các nhà nghiên cứu quản lý, nếu một thời gian sau, các nhóm giám sát chim di cư ở các vùng khác bắt được chú chim ấy thì sẽ biết được đây là chim di trú. Các nhà khoa học làm việc này đều thuộc hiệp hội Quan trắc chim di cư quốc tế, các thông tin này đều được chia sẻ lẫn nhau nên người ta sẽ biết chính xác đâu là loài chim di cư và chúng bay từ đâu tới đâu.

Danh sách dân nhập cư có cánh

Theo bản đồ di cư của các loài chim, có rất nhiều loài xem nước ta là một điểm đến hay trạm dừng chân trên con đường đến với châu Úc xa xôi.

Số lượng các loài chim di cư này chưa biết được chính xác nhưng ước hơn trăm loài, thường là những loài họ vịt, cò, nhạn, đại bàng, chim ưng… Chim đuôi cụt – loài chim quý hiếm có tên trong sách Đỏ, thường di cư đến nước ta vào khoảng tháng 5. Cò ốc, cũng có tên trong sách Đỏ, thường bay về vườn quốc gia Tràm Chim, Lò Gò Xa Mát, U Minh vào mùa khô. Chim giang sen, có tên trong sách Đỏ, cũng là chim di cư. Ngoài ra có diều hoa Miến Điện, đại bàng Mã Lai, cò ngàng, chim ưng bụng hung...

Chim ưng bụng hung.	Một chú chim được đeo hai chiếc nhẫn xanh và đỏ. Ảnh: Phùng Bá Thịnh
Đại bàng Mã Lai.
Cò ốc.	Cò ngàng.
Chim giang sen.

bài và ảnh: Nguyễn Hào Quang

(viện Sinh học nhiệt đới TP.HCM)