Diễn đàn Ứng xử với người tài

Tài - đức - tiền

SGTT.VN - Tài năng là thiên bẩm hay do cần cù mà nên? Câu hỏi rất xưa này đã được trả lời từ lâu: 99% là lòng kiên nhẫn, chỉ 1% là thiên bẩm. Vậy công thức nào để đào tạo trẻ có 1% kia có đủ 99% còn lại?

Để có thể phát hiện sinh viên nào giỏi thật sự, cần sự công phu tinh tường và một tình cảm yêu thương lớn ở người thầy. Ảnh: Thanh Uyên

Giáo dục phổ cập của ta đảm bảo bình đẳng cho mọi tầng lớp con em, vậy làm thế nào để có thể phát hiện và vun xới cho những mầm mống tài năng kiệt xuất? Học đại trà mỗi lớp sinh viên cả trăm em như hiện nay, phát hiện cho chính xác em nào giỏi thật sự (chứ không phải là năng nổ phát biểu, đi đầu trong các phong trào hoạt động) cần một sự công phu tinh tường và một tình cảm yêu thương lớn ở người thầy. Nhà văn hoá, học giả, nhà giáo dục Hoàng Ngọc Hiến – người sáng lập trường viết văn Nguyễn Du – đã thử đưa ra một phương pháp: chọn một lớp đại học có 50 sinh viên vào năm nhất, cứ cho học đại trà như chương trình bình thường. Sau đó, đặc tuyển những em học khá nhất (có quy định cụ thể về điểm số, tư duy sáng tạo, khả năng sở trường…), những em này phải tự trang bị vi tính, sách điện tử và có tiền trả cho người dạy. Tiếng Anh và vi tính cũng được đào tạo đặc biệt để những em này học sâu hơn.

Nghe đến đây nhiều người sẽ phản đối, vì muốn vậy phải đóng nhiều tiền, nếu có tài nhưng là con nhà nghèo thì làm sao, hay con nhà nghèo bị loại ra hết? Quan điểm giáo dục ở đâu? Ông Hoàng Ngọc Hiến đưa ra giải pháp: nếu con nhà nghèo mà giỏi thì phải có chính sách, các hội đoàn hoặc nhà nước bỏ tiền. Chỉ cần ba em con nhà giàu đóng góp là đủ “cõng” thêm một học sinh nhà nghèo. Ngay trong các bậc cha mẹ, một khi biết con mình có tài năng, họ sẵn sàng đầu tư cho con, bởi ngày nay tiềm lực trong dân là rất lớn. Chi phí đầu tư cho học hành của con em thường chiếm tỷ lệ ưu tiên và rất cao trong các gia đình Việt Nam. Ông Hiến cho rằng tỷ lệ những đứa trẻ tài năng là hằng số của vũ trụ, bất cứ môi trường nào cũng có những học sinh ưu tú.

Ông nhận xét: ở Pháp, chương trình phổ thông nặng, lên đại học thì thoải mái – Việt Nam chịu ảnh hưởng của phong cách này. Trong khi đó ở Mỹ, học phổ thông rất nhẹ nhưng lên đại học phải học cật lực. Pháp thực hành kém. Nhật học chết thôi cũng có lý của họ. Nhưng xu thế chung là phải giảm nặng cho phổ thông.

Công thức của ông Hoàng Ngọc Hiến cho đào tạo tài năng là: tài – đức – tiền. Trong đó, tiền để giải quyết tốt các phương tiện học tập, còn tiền ở đâu mà có cho người tài con nhà nghèo thì theo ông tuỳ thuộc đạo đức của nhà nước và xã hội: có dám bỏ tiền ra để có người tài hay không.

Nguyễn Thị Ngọc Hải

>>> Người tài

>>> “Hễ người giỏi là chúng tôi mời gọi”

>>> Trọng dụng nhân tài: quyết làm và biết làm