Kết nối thiên nhiên

Bướm lá khô, kẻ nguỵ trang giữa rừng

SGTT.VN - Kho tàng thiên nhiên hoang dã luôn làm chúng ta phải đi từ những ngạc nhiên này đến những thán phục khác. Loài bướm lá khô Kallima inachus là một ví dụ điển hình.

Ở khoảng cách 2m, mấy ai nhận ra chúng.

Trải qua hàng triệu năm, loài bướm này đã hoàn thiện khả năng nguỵ trang của mình. Khi chúng đậu khép cánh lại, mặt dưới cánh giống hệt một chiếc lá khô, với phần đuôi cánh sau kéo dài như cuống lá, một đường màu nâu kéo dài đến chóp cánh trước tạo thành hình gân lá. Khi gặp động chúng bay lên rất cao, nhanh và sâu vào các bụi rậm, do cánh của chúng rất giống với một chiếc lá khô nên rất khó quan sát. Mặt trên cánh trước có một mảng màu cam ở giữa, chóp cánh có màu đen với một chấm trắng nhỏ, phần còn lại của cánh trước và cánh sau có màu xanh lam rất rõ. Sát mép trên cánh sau có nền nâu vàng với những vảy xanh lam li ti rải rác. Phần giữa cánh về phía mép ngoài của cả cánh trước và cánh sau có một đường mảnh màu đen, lượn sóng. Hầu hết phía trên đỉnh cánh trước của bướm cái đều kéo dài và nhô ra. Mặt trên của cánh những chàng bướm đực có màu xanh tím hoặc xanh nhạt phụ thuộc vào từng mùa, và màu sắc của mặt cánh ngoài lại vô cùng sặc sỡ nhằm giúp những chàng bướm đực gây chú ý với bạn tình của mình – nhất là trong mùa giao phối.

Chiếc lá biết bay này sẽ rất hữu ích khi tìm kiếm thức ăn và lẩn tránh kẻ thù trong tự nhiên, nơi đầy ắp những nguy hiểm rình rập, cái chết kề cận. Ở khoảng cách 2m, liệu bạn có thể nhận ra loài bướm này giữa một đám lá khô dày đặc? Bạn đã bao giờ nhìn thấy loài bướm kỳ lạ này trong tự nhiên chưa? Ngay cả những nhà nghiên cứu về bướm cũng rất hiếm có cơ hội chiêm ngưỡng vẻ đẹp, sự diệu kỳ mà thiên nhiên ban tặng cho loài bướm quý hiếm này ở Việt Nam.

Nếu mặt dưới cánh dùng nguỵ trang, mặt trên cánh bướm đực có sặc sỡ thì mới “đắt đào”.

Loài này chỉ sống trong các khu rừng thường xanh có nhiều cây to, chưa bị tàn phá và thường gặp những cá thể đơn lẻ trong các bụi cây cau dừa Calamus sp. rậm rạp thuộc họ cau (Arecaceae), đôi khi chúng cũng bị hấp dẫn bởi một số loài quả thối thuộc giống Ficus. Thức ăn của sâu non được ghi nhận là trên một số cây song, mây Calamus thuộc họ cau (Arecaceae). Loài này sống ở độ cao dưới 1.200m, phân bố ở Nam Trung Quốc, Thái Lan, Lào, Việt Nam. Ở nước ta, loài bướm này xuất hiện nhiều vào tháng 6, 7 ở rừng nguyên sinh và thứ sinh liền kề với rừng nguyên sinh ở những khu rừng đất thấp, ở vườn quốc gia Cúc Phương, vườn quốc gia Ba Vì, Tam Đảo.

Là một trong những loài bướm nổi tiếng nhất ở Việt Nam về đặc tính nguỵ trang, lẩn trốn kẻ thù của chúng, loài này là một ví dụ rất tốt cho học sinh, sinh viên khi học sinh vật. Chúng có giá trị cao trong phân loại học, đa dạng sinh học và chỉ thị môi trường tự nhiên. Cần có biện pháp tốt để bảo vệ nơi cư trú của chúng, giúp chúng có điều kiện sinh tồn và phát triển, và đó là trách nhiệm không của riêng cá nhân nào.

bài và ảnh: Phùng Mỹ Trung