Tiến sĩ Vũ Thị Phương Anh:

“Đã đến lúc trao quyền tự chủ trong tuyển sinh cho trường đại học”

SGTT.VN - Cả hai đợt kỳ thi tuyển sinh đại học năm 2010 đã kết thúc để lại rất nhiều băn khoăn cho thí sinh và phụ huynh. Đặc biệt là băn khoăn trước việc năm nay đề thi khối A khó một cách bất thường.

Thí sinh dự thi Đại học tại trường KHXH & NV Tp.HCM năm 2010. Ảnh: TTXVN

Tiến sĩ Vũ Thị Phương Anh - giám đốc trung tâm Khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo, Đại học Quốc gia TP.HCM, đã phân tích về hiện tượng này. Từ đây có thể đặt ra vấn đề: liệu bộ Giáo dục – đào tạo có nên tiếp tục ôm lấy việc tổ chức kỳ thi tuyển sinh quy mô và nhiều tốn kém này hay là giao quyền tự chủ trong tuyển sinh về cho các trường?

Không thể may áo đẹp cho tất cả mọi người

Theo đánh giá của các nhà giáo, đề thi tuyển sinh khối A năm nay là rất khó. Đề thi khó thì có vấn đề gì thưa bà?

TS Vũ Thị Phương Anh: Nhìn tổng quát, tổng chỉ tiêu tuyển vào các trường đã được định sẵn, nên đề thi dễ hay khó không ảnh hưởng gì đến quyền lợi của thí sinh, những thí sinh làm bài tốt nhất sẽ được tuyển. Chỉ có điều, đề thi năm nay khó hơn hẳn những năm trước khiến nhiều thí sinh và phụ huynh cảm thấy không an tâm. Tôi cảm thấy thú vị và tò mò là tại sao đề năm nay lại khó một cách đột ngột như thế!

Tôi có cảm giác chủ trương về công tác thi cử của bộ Giáo dục và đào tạo chưa thực sự ổn định. Mọi sửa chữa đều theo dư luận. Khi bị kêu “đề quá dễ” thì sẽ làm cho “khó hơn”. Theo tôi, đề khó bất thường như thế là không nên. Tình huống này không xảy ra với những tổ chức làm đề thi chuyên nghiệp.

Liệu một đề thi khó như thế đem áp dụng chung cho hàng trăm trường đại học trong cả nước thì có đáp ứng được yêu cầu của các trường không?

Theo nguyên tắc, khi ra đề cho số đông thì không được quá khó hoặc quá dễ. Vì, quá khó thì sẽ không chọn được ai, còn quá dễ, tất cả cùng làm bài được, thì thi không có ý nghĩa gì. Nếu đề trắc nghiệm mà lại quá khó sẽ đẩy thí sinh đến chỗ phải làm “cầu may”, yếu tố may rủi sẽ tăng lên rất nhiều.

Đem một đề thi toán khó, như để tuyển thí sinh vào học toán chuyên ngành, áp dụng cho hàng trăm trường đại học khác nhau thì là không cần thiết. Nó cũng giống như chúng ta may áo cho tất cả mọi người chỉ theo một số đo thì không thể có chiếc áo đẹp cho từng người!

Ở bình diện chung, giả sử điểm thi năm nay xấu, thay vì cần 15/30 cho ba môn thi như mong đợi thì thực tế chỉ đạt 10/30 để có được tỷ lệ đậu như mọi năm, không biết bộ sẽ ứng xử ra sao? Tôi nghĩ mọi sự lý giải đưa ra đều không làm cho dư luận hoàn toàn hài lòng. Nó chứng tỏ kỳ thi tuyển sinh “ba chung” là chưa ổn, tốn kém mà dường như không có nhiều tác dụng, lại đẩy cả nước vào tình trạng lều chõng. Tôi nghĩ, kỳ thi “ba chung” cần cáo chung và bộ nên có quyết định sớm về việc này để các trường và thí sinh chuẩn bị.

Theo các nhà giáo, trong đề thi trắc nghiệm hai môn lý, hóa có nhiều câu phải tính toán quá dài, không tương ứng với thời gian làm bài. Đề thi trắc nghiệm mà mức độ tính toán quá chi ly phức tạp thì liệu có hợp lý thưa bà?

Có hai vấn đề. Các thầy cô giáo khi giải đề bắt buộc phải tìm ra đáp án chính xác, nên sẽ mất nhiều thời gian. Còn đối với thí sinh, nếu thấy quá khó thì có thể bỏ, sẽ không mất nhiều thời gian. Nhưng cũng có thí sinh đánh cầu may lại đúng. Vì thế, những câu quá khó như thế trở thành những câu gây nhiễu, đúng nguyên tắc cần phải loại bỏ. Nguyên tắc của đề thi trắc nghiệm là phải ra những số tròn, có thể tính nhẩm được, không được rối rắm.

Cả nước chỉ là một trường đại học

Bộ có cần phải định “điểm sàn” như hiện nay?

Nếu đề thi dành cho một trường thì cần đặt ra điểm sàn để tuyển được những thí sinh tốt nhất. Còn đặt điểm sàn chung cho cả nước thì không nên. Làm sao có thể có một điểm sàn chung cho cả trăm trường đại học khác nhau. Đặt điểm sàn chung cho cả nước, bộ đang ứng xử như một trường đại học của cả nước.

Có thể bộ cho rằng, phải đạt chừng này điểm mới được vào đại học. Quan điểm này đúng, nhưng phải làm nó qua kỳ thi tốt nghiệp, và trong những năm qua bộ đã có những cải thiện trong việc này. Còn trong kỳ thi tuyển sinh thì các trường khác nhau có những đặc thù khác nhau. Bộ nên trả quyền tổ chức thi tuyển về cho các trường và không nên làm thay.

Bộ Giáo dục – đào tạo đã mất nhiều thời gian, công sức và tiền bạc để nghiên cứu kỳ thi “2 trong 1” (tổ chức một kỳ thi để lấy kết quả xét tốt nghiệp lẫn tuyển sinh vào đại học). Tuy nhiên, mức độ của đề thi tốt nghiệp THPT vừa qua và kỳ thi tuyển sinh đại học mới đây là quá cách biệt. Theo tiến sĩ, liệu kỳ thi “2 trong 1” có trở thành hiện thực?

Câu hỏi này cần có sự trả lời chính thức từ Bộ. Nhưng cá nhân tôi thấy, nếu đề thi có sự khác biệt quá lớn như thế tức là chúng có các mục tiêu khác nhau, nên không thể nhập chung!

Nên bỏ thi “ba chung”

Theo tiến sĩ, kỳ thi “ba chung” (đề chung, thi chung đợt, lấy kết quả để xét tuyển chung) có nên tồn tại?

Chủ trương kỳ thi “2 trong 1” chưa thành hiện thực và thi “ba chung” được nghiên cứu, thử nghiệm nhiều năm nay, tốn khá nhiều tiền và công sức, và cũng cho ta một số kinh nghiệm quý báu trong việc xây dựng đề thi và tổ chức những kỳ thi lớn. Các kết quả thu được trong những năm vừa qua đã đủ để khẳng định rằng chủ trương thi “ba chung” đã hoàn tất vai trò lịch sử của nó. Bộ cũng nên hài lòng với những gì đã làm được trong thời gian qua, đó là đã có được bộ đề trắc nghiệm cho thi phổ thông và hoàn chỉnh kỳ thi này.

Dư luận đã phê phán nội dung chương trình ở bậc phổ thông là “quá nặng nề và hàn lâm”. Gần đây, Bộ đã thừa nhận điều này nên đã giảm tải bằng nhiều cách như: cho ra đời bộ chuẩn kiến thức ở bậc phổ thông, đồng thời khẳng định nội dung của đề thi trong các kỳ thi là “cơ bản, trong sách giáo khoa”. Tuy nhiên, ông Nguyễn Duy Hiếu - trưởng bộ môn toán trường THPT chuyên Lê Hồng Phong - lại cho rằng: “Nếu thí sinh chỉ học trong sách giáo khoa thì khó làm được hết, phải học thêm, tìm hiểu thêm những kiểu bài toán khó, nâng cao, trong chương trình không có những bài toán khó đến thế…”. Tiến sĩ thấy gì trong chuyện này?

Giáo dục của ta đang có không phải là một, mà một chùm những chính sách chưa đúng. Giải quyết một chỗ này mà không giải quyết chỗ khác, sẽ không giải quyết được gì. Một đề thi toán để tuyển nhân tài toán học không thể đem áp dụng cho tuyển sinh đại học trong toàn quốc. Cho nên cuối cùng vẫn là vấn đề tự chủ cho các trường trong tuyển sinh.

Đề thi khó như năm nay vô tình còn khuyến khích học sinh học thêm và luyện thi.

 Xin cảm ơn tiến sĩ!

Hiền Nguyễn (thực hiện)