Một năm chín tháng và một lời răn đe

Từ đầu năm 2007, báo Sài Gòn Tiếp Thị nêu trường hợp ông Nguyễn Văn Lang ở đường Nguyễn Huy Tự, phường Đa Kao, quận 1, TP.HCM đã gửi đơn khắp nơi yêu cầu bồi thường thiệt hại mỗi tháng hai mươi triệu đồng do phải ngừng kinh doanh quán ăn kể từ khi “lô cốt” giếng S27 mọc lên trước quán ăn của ông đầu năm 2005. Nhưng chỉ là tiếng kêu vô vọng, vì, theo ông Trần Quang Phượng, giám đốc sở Giao thông vận tải, trả lời tại buổi sơ kết công tác đào đường, do lâu nay luật chưa có quy định, khi làm công trình công ích gây thất thu cho người dân trong kinh doanh thì phải bồi thường…

Đến ngày 14.6.2007, thông tư 60 của bộ Tài chính ban hành, theo đội trưởng đội tư vấn thuế Nguyễn Thanh Lâm, quy định rõ về trường hợp ảnh hưởng kinh doanh giảm sút do “lô cốt” gây nên. Báo Thanh Niên online dẫn lời ông Lâm: ở chi cục thuế quận 1, với những hộ kinh doanh bị vướng “lô cốt” phải đóng cửa nghỉ, thì được miễn thuế, còn hoạt động cầm chừng, cơ quan thuế sẽ lập danh sách giảm thuế theo quy định chung.

Luật chung, nhưng cả TP.HCM chỉ có quận 1 áp dụng. Phải đợi đến ngày 18.3 vừa qua, tại hội nghị tổng kết công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông TP.HCM năm 2008, có lệnh của chủ tịch UBND thành phố Lê Hoàng Quân: “Việc miễn giảm thuế cho các hộ kinh doanh bị ảnh hưởng do các công trình thi công gây ra đã được UBND thành phố chỉ đạo ngành thuế và UBND các quận, huyện thực hiện”, thì thông tư 60 mới có thể đi vào… cuộc sống trên địa bàn thành phố. Tức là mất một năm, chín tháng.

Với một thành phố lớn nhất nước có đầy đủ mọi phương tiện thông tin để những chính sách được tải đến công dân rất kịp thời, nhưng một thông tư 60 bảo vệ quyền lợi của người dân, phải mất đến một năm chín tháng, và một cú hích răn đe thì hệ thống hành chính công mới khởi động, chính sách mới có hiệu lực triệt để. Quả là một điều khó ngờ.

Nếu chưa có lệnh của chủ tịch thành phố, và lời răn đe cán bộ thuế nào không thực hiện “sẽ kỷ luật thậm chí xem xét cách chức cán bộ liên quan” thì vẫn còn những nhân viên bộ phận tư vấn thuế như ông Nguyễn Tấn Phát ở quận Tân Phú trả lời thẳng với người dân do phóng viên báo Thanh Niên vào vai: “Không có chuyện miễn giảm thuế, chỉ khi nào Chính phủ có văn bản, mới áp dụng được”.

Và cũng chỉ sau ngày 18.3, ông Trần Ngọc Tâm, phó cục trưởng cục Thuế thành phố mới khẳng định: Thực hiện chủ trương của UBND thành phố, ngày 19.3 cục Thuế đã có văn bản chỉ đạo đến các chi cục thuế rà soát thực tế các tuyến đường các hộ kinh doanh bị vướng “lô cốt”, xem xét lại tình hình kinh doanh để điều chỉnh mức thuế phù hợp. Đó là vận hành theo răn đe, chứ không phải áp dụng chính sách đã có như cơ quan thuế quận 1 đã hành xử.

Sự thiệt hại diễn ra từ rất lâu, năm 2005, như trường hợp ông Lang buộc lòng phải đóng cửa quán, nhưng luật không có hồi tố.

Theo ông Tâm, thời gian điều chỉnh thuế bắt đầu từ tháng 1.2009, và căn cứ vào thời gian cụ thể công trình thi công. Đối với hộ có đầy đủ hoá đơn chứng từ, thì căn cứ vào đó mà tính thuế. Còn đối với hộ thuế khoán, cán bộ thuế phối hợp với tư vấn thuế của phường xã xác định doanh thu thực tế trong quá trình bị ảnh hưởng bởi “lô cốt”, rồi so với doanh thu khoán trừ ra tính thuế giảm đi. Hộ kinh doanh cũng nên chủ động phản ánh với chi cục Thuế, kê khai doanh thu của mình hiện nay tăng giảm so với doanh thu ban đầu để tính mức thuế mới.

H.Sương