Ý kiến đấu tranh thẳng thắn phải được bảo vệ

SGTT.VN - Bên lề Đại hội Đảng XI, báo Sài Gòn Tiếp Thị đã trao đổi với tổng Thanh tra Chính phủ Trần Văn Truyền (đoàn đại biểu Đảng bộ tỉnh Thái Bình) về những vấn đề đại biểu này quan tâm xung quanh việc đổi mới toàn diện, đặc biệt là đổi mới chính trị, mà Văn kiện Đại hội đề ra.

Tham dự Đại hội, xem ra ông có rất nhiều tâm tư?

Nhiều chứ! Mừng với những thành tựu khá toàn diện của đất nước, của Đảng nhưng cũng rất lo vì những vấn đề phát triển sắp tới, nhất là những yếu kém của chúng ta. Có những yếu kém chậm khắc phục, ví dụ như nạn tham nhũng, lãng phí vẫn còn nghiêm trọng, chưa ngăn chặn đẩy lùi được hoặc nội bộ Đảng xuất hiện tình trạng chạy chức, chạy bằng cấp, coi thường kỷ cương, coi thường nguyên tắc, làm giảm sức mạnh của Đảng hay nguy cơ xuất hiện “tự diễn biến hoà bình” trong nội bộ Đảng, nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng bị vi phạm, làm giảm đoàn kết, thống nhất...

Theo ông, vấn đề cần giải quyết cụ thể nhất là gì?

Sắp tới, cái cốt lõi nhất là Đảng phải nỗ lực củng cố công tác tập trung dân chủ và Nhà nước phải tăng cường kỷ luật kỷ cương. Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa có nhiều yếu tố, nhưng quan trọng nhất là mở rộng và phát huy dân chủ và có những thiết chế tốt để đảm bảo quyền làm chủ của dân, quyền làm chủ trong hoạt động của các cấp, các ngành. Mở rộng ra nghĩa là phạm vi giao quyền, giao trách nhiệm cho cấp dưới phải tiếp tục làm mạnh hơn, quyết liệt hơn để xác lập trách nhiệm của mọi cấp, mọi ngành. Thứ hai, phải tăng cường kỷ luật kỷ cương, tức là tăng cường pháp chế xã hội, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra giám sát để làm sao việc chấp hành phải nghiêm, mọi hành vi vi phạm đều được phát hiện kịp thời và được xử lý đúng mức.

Để phát huy dân chủ thật sự, nhiều ý kiến cho rằng phải phát huy dân chủ trước hết trong Đảng rồi mới đến ngoài xã hội. Vừa qua, báo cáo của Ban chấp hành Trung ương khoá X nhìn nhận rằng chưa có chất vấn trong Đảng như hoạt động chất vấn của Quốc hội. Ông nghĩ sao về vấn đề này?

Hoạt động chất vấn được thể hiện dưới nhiều hình thức. Những phát biểu tại diễn đàn của Ban chấp hành Trung ương, kiến nghị để Ban chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị giải trình… cũng là một hình thức chất vấn. Đúng là việc chất vấn trong Đảng chưa được mạnh mẽ như mong muốn và tôi nghĩ, để việc chất vấn trở nên bình thường trong Đảng, rất nên có một cơ chế về hoạt động này. Chẳng hạn như chất vấn thì bao lâu phải trả lời, ai phải trả lời… Đối với Quốc hội, những vấn đề được chất vấn thường liên quan đến chính sách, còn chất vấn trong Ban chấp hành Trung ương hay Bộ Chính trị, cấp uỷ thì thường đề cập đến trách nhiệm trong điều hành và gắn trực tiếp với tổ chức, cá nhân cụ thể nên sự e ngại còn rất nhiều. Vì vậy, phải làm sao để những ý kiến thẳng thắn, dám đấu tranh phải được bảo vệ, được ủng hộ.

Theo ông, hoạt động chất vấn trong Đảng có nên được thực hiện theo chuyên đề, định kỳ?

Đảng đã khẳng định đổi mới phương thức lãnh đạo, trong đó xác định trách nhiệm của các tổ chức dưới sự lãnh đạo của Đảng, xác định những hình thức, phương thức thể hiện sự lãnh đạo của Đảng bao gồm cả việc xác định một số vấn đề thuộc nguyên tắc trong lề lối làm việc để làm sao tập trung lớn nhất là tập trung dân chủ. Dân chủ thực sự là mọi vấn đề phải được bàn bạc, thảo luận một cách thoải mái, đầy đủ, tự do, không bị gò hay rào đón, thủ thế. Còn tập trung là khi đã bàn rồi, thống nhất rồi, thành nghị quyết rồi thì nhất định không có ý kiến khác hay nghĩ khác, làm khác. Từ đây mới ra chuyện chất vấn, lấy từ cái chung trước, hiệu quả tới đâu, trách nhiệm của ai, sau đó mới đi vào từng vấn đề để thảo luận, chất vấn. Tôi nghĩ có thể xem đây là trách nhiệm, nghĩa vụ của mỗi uỷ viên Trung ương Đảng, mỗi cấp uỷ mới có thể làm cho hoạt động chất vấn sôi nổi, tích cực hơn. Tôi không quan tâm chất vấn nhiều hay ít vì chất vấn nhiều mà không giải quyết được vấn đề cốt lõi sẽ làm rối rắm thêm. Nhưng khi sinh hoạt thực sự thoải mái, nội bộ có trách nhiệm, tin tưởng lẫn nhau thì sẽ giải quyết được nhiều vấn đề.

Là người làm công tác thanh tra, ông nghĩ gì khi phần lớn các khiếu nại, tố cáo thời gian qua đều liên quan nhiều đến quyền sử dụng đất đai? Theo ông, chúng ta có nên xem xét, thay đổi việc xác định quyền sở hữu đất đai hoặc cách thức quản lý trong lĩnh vực này?

Trong Cương lĩnh (bổ sung, sửa đổi năm 2011) của Đảng lần này cũng có đặt vấn đề chúng ta phát triển đất nước nhanh, bền vững theo hướng công nghiệp hiện đại, công hữu hoá các công cụ sản xuất chủ yếu, trong đó, theo tôi hiểu, là có đất đai. Thực tế hiện nay chúng ta đang áp dụng giao quyền sử dụng cho người sử dụng đất rất nhiều, mỗi người sử dụng có sáu – bảy quyền chứ không còn năm quyền như trước đây. Xét cho cùng, họ chỉ có quyền duy nhất là không có quyền tự định đoạt những thứ liên quan đến đất đai. Giờ phải giải quyết sao cho hài hoà. Nhà nước là chủ sở hữu chính và định đoạt việc sử dụng đất đai là quyền của Nhà nước, nhưng Nhà nước cũng phải có nguyên tắc như thế nào? Thứ hai, đã trao quyền đó cho nhân dân rồi thì những quyền ấy phải được đảm bảo trên thực tế. Còn một ý nữa hết sức hệ trọng có liên quan đến những nội dung trên là có nên coi đất đai này là hàng hoá, đồng thời cũng là thị trường không. Nếu chúng ta coi những việc này đều phải áp dụng theo kinh tế thị trường thì phải tính toán lại giá trị đất đai trong thu hồi, sử dụng như thế nào để hài hoà được lợi ích của Nhà nước và người sử dụng, rồi Văn kiện Đại hội đưa vấn đề theo nguyên tắc nào, sửa như thế nào v.v. Nói chung, đây là vấn đề sẽ phải có những thay đổi, tuy nhiên, do tầm quan trọng của nó, Đảng sẽ còn phải tiếp tục nghiên cứu, xem xét.

X.Thu (thực hiện)

Đại biểu Phạm Phương Thảo, chủ tịch HĐND TP.HCM Cần phải khuyến khích, phải có những quy định cụ thể về vấn đề chất vấn trong Đảng để tăng tính dân chủ. Quốc hội, HĐND các cấp người ta làm việc này thường xuyên thấy không có vấn đề gì, cũng không có ai ngại ngùng. Việc chất vấn có quy định trong Đảng rồi nhưng chưa có quy định cụ thể, kế hoạch triển khai cụ thể. Theo tôi, những quy định cụ thể đó không phải là khó lắm, chúng ta nên mạnh dạn đưa vào chương trình nghị sự các kỳ họp, các cuộc sinh hoạt của các cấp uỷ Đảng, của Ban chấp hành Trung ương Đảng. Nếu chúng ta đưa vào chương trình nghị sự đàng hoàng thì những vấn đề trong Đảng sẽ được mọi người mạnh dạn nói ra. Tôi cho rằng không phải do thiếu dũng khí đấu tranh mà vì chúng ta chưa tạo điều kiện thuận lợi, chưa khuyến khích để việc chất vấn trong Đảng diễn ra thường xuyên. Tăng tính đối thoại trong Đảng sẽ thúc đẩy được dân chủ trong Đảng. Khi đảng viên dám nói ra những thắc mắc, những đòi hỏi hay những ý kiến của cá nhân mình với cấp uỷ Đảng, tôi nghĩ sẽ có tác dụng thúc đẩy để cấp uỷ thực hiện nhiệm vụ tốt hơn, có trách nhiệm hơn. Việc tăng tính đối thoại thông qua chất vấn trong Đảng sẽ làm tăng trách nhiệm của cả người được chất vấn lẫn người chất vấn. Có thể sẽ có tâm lý e ngại lúc ban đầu nhưng dần dần rồi sẽ trở thành quy chế làm việc bình thường, tích cực. Tôi tin như vậy. Đại biểu Ksor Phước (Gia Lai), chủ tịch hội đồng Dân tộc Quốc hội Từ Đại hội Đảng lần thứ X chúng ta đã có chủ trương tăng cường hoạt động chất vấn trong Đảng và một số nơi đã làm rồi. Khoá XI, Đảng cần tiếp tục làm mạnh hơn, nhiều hơn hoạt động này. Thông thường, trước khi vào sinh hoạt, bao giờ Ban chấp hành Trung ương Đảng cũng gửi văn bản đề nghị các uỷ viên Trung ương Đảng chuẩn bị các vấn đề cần chất vấn để chất vấn nhưng khi ra sinh hoạt, nếu các uỷ viên Trung ương Đảng hay tỉnh uỷ viên cấp tỉnh không chất vấn thì đâu có ép được! Tôi cho rằng lãnh đạo các cấp trong nội bộ Đảng có tạo điều kiện cho đảng viên, thành viên trong cấp uỷ của mình được chất vấn nhưng thực hiện quyền đó cách nào thì tuỳ thuộc vào mỗi đảng viên. Sắp tới đây chúng ta sẽ phải thay đổi điều này. Đại biểu Phạm Thị Thanh Trà, phó chủ tịch UBND tỉnh Yên Bái Một số cấp uỷ, nhất là cấp uỷ cơ sở và kể cả cấp uỷ ở cấp huyện hay cao hơn có những nơi rất ngại đối thoại. Có thể là họ e ngại, không muốn để người khác thấy những tồn tại, yếu kém của mình. Để xoá đi tâm lý e ngại này, điều quan trọng nhất vẫn là phải giải phóng tư tưởng, mà trước hết mỗi đảng viên phải có ý thức Đảng rất rõ để dám tự phê bình, chịu trách nhiệm, đồng thời lắng nghe những ý kiến tham gia, đóng góp và phải tự nhận thấy những khuyết điểm của mình, dám chịu trách nhiệm trước những việc làm chưa đúng với yêu cầu của Đảng. Nếu công tác giám sát trong Đảng được quan tâm, đẩy mạnh, đó là điều kiện rất tốt để mỗi đảng viên tự chỉnh đốn mình. Và khi mỗi đảng viên đều tốt thì chúng ta sẽ có một tổ chức Đảng tốt tiến tới một hệ thống Đảng từ Trung ương đến địa phương đủ mạnh để đảm đương nhiệm vụ trước toàn Đảng, toàn dân tộc. Trung Dũng – Thảo Nguyễn (ghi)