Mùa khô năm 2011: lại khổ với nhà đèn

SGTT.VN - Chỉ còn ba tháng nữa, hết năm 2010 nhưng theo như thông báo của tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), nhiều hộ dân, các doanh nghiệp một số tỉnh, thành phố vẫn còn phải khổ do thiếu điện, cho dù mức độ thiếu hụt, cắt điện không còn căng thẳng như các tháng đầu năm.

Nguyên nhân có thể xảy ra thiếu điện mấy tháng cuối năm do hầu hết các nhà máy điện mới dự kiến vào vận hành đầu năm 2010 đều chậm trên sáu tháng làm thiếu nguồn cân đối cho hệ thống điện.

Một số nhà máy, chủ yếu là nhiệt điện than mới đưa vào vận hành cuối năm trước và đầu năm này như nhiệt điện Cẩm Phả, Hải Phòng, Quảng Ninh 1, Sơn Động lại vận hành không ổn định, liên tục xảy ra sự cố nên sản lượng phát ra hạn chế. Theo EVN thì khả năng phát điện của các nhà máy thuỷ điện ở miền Trung và miền Nam chưa được cải thiện do tình hình thuỷ văn tiếp tục diễn biến bất lợi, cộng thêm tình hình vận hành không ổn định của các nhà máy nhiệt điện than miền Bắc dẫn đến hệ thống điện quốc gia bị thiếu hụt về công suất phát vào một số ngày cuối tháng dẫn đến phải cắt điện trong các giờ cao điểm, ở một số nơi. Hơn nữa, việc nhiều nhà máy điện đã vắt sức, vận hành liên tục từ đầu năm phải ngừng để bảo dưỡng, sửa chữa có thể khiến nguồn cung điện trong một số thời điểm càng bị thiếu hụt.

Nhưng điều đáng lo ngại, ngay từ thời điểm này là sang năm 2011, tình hình cung ứng điện có được cải thiện so với cơn khủng hoảng về thiếu điện đầu mùa khô năm nay? Theo tính toán của cục Điều tiết điện lực, bộ Công thương, năm sau, có một số nguồn điện đáng kể sẽ được bổ sung cho hệ thống như: thuỷ điện Đồng Nai 3 (công suất 180MW), tổ máy số 1, nhà máy thuỷ điện Sơn La (400MW), nhiệt điện Cẩm Phả 2 (300MW), thuỷ điện An Khê – Kanak (173MW), thuỷ điện Sông Tranh 2 (160MW)… nâng tổng công suất đặt các nguồn điện cả hệ thống (hiện khoảng 15.500MW) lên mức khoảng 20.000MW. Tuy nhiên, theo đánh giá của một số chuyên gia ngành điện, giả thiết đạt đến tổng công suất như vậy (nhưng thường thì chưa năm nào các nhà máy vào vận hành đều đúng tiến độ, thường chậm ít nhất sáu tháng – PV), việc cung ứng điện có nhiều khả năng vẫn rất căng thẳng. Cơ sở của nhận định này là hệ thống điện vẫn phụ thuộc quá cao vào thuỷ điện (hiện chiếm tỷ lệ phát 41%). Nhìn vào danh sách các nhà máy mới dự kiến đi vào vận hành cũng chủ yếu là thuỷ điện. Nên trong các tháng mùa khô, trong bối cảnh có sự biến đổi về khí hậu, thường xuyên thiếu nước thì khả năng các nhà máy thuỷ điện không vận hành được đúng công suất thiết kế như đã xảy ra trong các năm trước, cao điểm như năm 2010 là rất cao.

Ngoài ra, có thể thấy, sản xuất, kinh doanh trong nước vẫn đang trong xu hướng phục hồi, nhu cầu sử dụng điện sinh hoạt cũng ngày càng cao nên cho dù, tốc độ tăng trưởng sản lượng điện năm sau dù được bộ Công thương, EVN dự báo là 15 – 17% nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu. Tình trạng sự cố, hỏng hóc thường xuyên ở nhiều nhà máy trong khi các nhà máy mới liên tục chậm tiến độ sẽ càng làm tình hình thêm khó khăn.

Do đó, nếu không có sự đôn đốc, chỉ đạo quyết liệt đưa các nhà máy điện mới đầu tư vào đúng tiến độ, có cơ chế, chính sách hợp lý huy động đầu tư của nhà đầu tư tư nhân, nước ngoài để phát triển nguồn điện mới; điều hoà hợp lý, nhịp nhàng các nhà máy điện (sửa chữa, bảo dưỡng đúng lúc), tăng cường mua thêm điện từ nước ngoài… thì khả năng khát điện trong năm 2011 như năm 2010 là khó tránh khỏi.

Được biết, bộ Công thương đang đề nghị các bộ, ngành khác như bộ Kế hoạch và đầu tư, bộ Tài chính, bộ Tư pháp, EVN… đóng góp ý kiến để khẩn trương hoàn thiện đề án cơ chế giá điện theo cơ chế thị trường để trình Thủ tướng Chính phủ thông qua. Cơ chế này có thể sẽ cho phép tự động điều chỉnh (tăng) giá điện bình quân theo quý để thu hồi các chi phí phát sinh (về giá điện) của quý trước. Việc này để EVN và nhiều nhà đầu tư vào nguồn điện bù đắp, có lãi trong sản xuất điện – coi như một giải pháp để phát triển nguồn điện, đảm bảo cung ứng đủ điện trong nhiều năm tới. Nhưng vừa qua, đã có nhiều chuyên gia cho rằng, đồng ý phải tăng giá điện nhưng mức tăng nếu quá mạnh sẽ gây sốc cho nền kinh tế và nên tăng theo mức độ vừa phải, chia làm nhiều giai đoạn. Và cần phải đẩy mạnh cổ phần hoá các nhà máy điện lớn của EVN để rút vốn đầu tư, có nguồn gốc từ ngân sách cho các công trình mới.

Mạnh Quân