Thủ tướng Anh: “Máy cắt” chi tiêu ngân sách

SGTT.VN - Sau 10 tuần nhậm chức, thủ tướng Anh David Cameron nổi lên như một trong những vị thủ tướng năng động, mạnh mẽ. Về một số phương diện, ông Cameron được ví ngang hàng với cựu thủ tướng Anh Margaret Thatcher, người được mệnh danh là “bà đầm thép”, lãnh đạo đảng Bảo thủ trong thập niên 80.

Thủ tướng Anh David Cameron (trái) ăn bánh mì kẹp xúc xích với Thị trưởng New York Michael Bloomberg, trong chuyến công du Mỹ hôm 21.7. Ảnh: Reuters

Mở rộng quyền lực chính phủ

Quyết liệt cắt giảm chi tiêu công, ưu tiên giáo dục và phúc lợi xã hội là những nét tiêu biểu nhất trong các hoạt động hiện nay của ông David Cameron. Cùng với liên minh cầm quyền giữa đảng Bảo Thủ và đảng Tự Do, ông Cameron đang nỗ lực phá vỡ cấu trúc chính phủ đồ sộ ở Anh tồn tại từ Chiến tranh Thế giới II đến nay. Cấu trúc này đã bền vững bất chấp những nỗ lực lớn nhất trước đây của bà Thatcher.

Ở tuổi 43, ông Cameron là thủ tướng trẻ nhất của Anh trong gần 200 năm qua, và ông dường như cũng tự lấy làm ngạc nhiên về điều này. Khi bàn thảo thành lập liên minh cầm quyền, ông và lãnh đạo đảng Dân chủ tự do Nick Clegg đã soạn thảo một kế hoạch cấp tiến để tái cấu trúc con đường lãnh đạo đất nước. Họ đảo ngược mạnh mẽ tiến trình mà chính phủ thuộc đảng Lao động tạo ra trong 13 năm dưới quyền ông Tony Blair và Gordon Brown. Đó là tiến trình mở rộng quyền lực của nhà nước ở một mức độ chưa từng có ngoài thời chiến, biến nước Anh thành một trong những nước phát triển có mức thuế nặng nề nhất và được quản lý chặt nhất, trong đó chính phủ nắm quyền chi phối khoảng 50% lực lượng lao động và phân nửa nền kinh tế quốc dân.

Chiến dịch khổ hạnh

Ông Cameron và các đồng minh lập ra một tiến trình kinh tế cực kỳ “khổ hạnh”, một đường lối hoàn toàn tương phản với những chính sách của Tổng thống Mỹ Barack Obama, vốn chọn hướng trì hoãn việc cắt giảm ngân sách – một xu hướng đang lan rộng khắp châu Âu. Trong tháng 6.2010, ông Obama đã viết thư cho ông Cameron và những lãnh đạo khác cảnh báo rằng sự cắt giảm quá sớm chi tiêu của chính phủ có thể đẩy thế giới vào một cuộc suy thoái nghiêm trọng gấp đôi cuộc khủng hoảng kinh tế vừa qua. Nhưng trong cuộc phỏng vấn mới đây với đài phát thanh NPR trước khi đến Nhà Trắng, ông Cameron bày tỏ quan điểm của mình một cách rất tế nhị rằng: “Mỗi nước đều phải giải quyết vấn đề thâm hụt ngân sách của mình, nhưng thời điểm để thực hiện điều đó thì khác nhau”.

Điểm nổi bật trong chương trình của liên minh cầm quyền là kế hoạch trong vòng 5 năm giảm phân nửa thâm hụt ngân sách hàng năm vốn đang ở mức 235 triệu USD bằng cách cắt giảm chi tiêu trong hầu hết các bộ của chính phủ. Tất cả cơ quan chính phủ được yêu cầu lập kế hoạch cắt giảm 40% chi phí hoặc hơn để bù đắp cho các lĩnh vực cần chi tiêu nhiều như quân sự và để bảo đảm kế hoạch phúc lợi 290 triệu USD hàng năm.

Cơ quan Dịch vụ Y tế Quốc gia, mặc dù phản đối cắt giảm chi tiêu, đã phải sa thải hàng ngàn lao động. Kế hoạch của liên minh này là trao thực quyền – và 70% ngân sách y tế, cho các bác sĩ đa khoa, những người lần đầu tiên trong lịch sử 60 năm của tổ chức này được quyết định loại điều trị nào và ai sẽ cung cấp việc điều trị đó cho người dân.

Thủ tướng Anh David Cameron. Ảnh: Reuters

Trong nổ lực xóa bỏ những kém cỏi trong ngành giáo dục và học hành ở châu Âu, liên minh cầm quyền giúp các bậc cha mẹ được hưởng những quyền rộng lớn hơn để thành lập những học viện, những trường độc lập nhưng được tài trợ. Trong các trường này, giáo viên và nhân viên được giải thoát khỏi sự giám sát nghẹt thở của các hội đồng địa phương và các cơ quan giáo dục trung ương. Chi phí hỗ trợ pháp lý thuộc loại tốn kém nhất thế giới sẽ bị cắt giảm, nhất là về phí luật sư và phí dịch vụ cho những trường hợp như ly hôn.

Đài BBC, nơi đang hưởng 5,3 tỉ USD từ việc thu phí truyền hình, đang đối mặt với những cắt giảm sâu rộng vì liên minh đang xem xét giảm mức phí hiện nay là 220 USD/năm. Qua đó, hàng ngàn nhân viên chính phủ có thể sẽ mất việc làm và những người được giữ lại có thể phải chịu cảnh lương không được cải thiện trong hai năm và các khoản cắt giảm mạnh về lương hưu.

Theo giới quan sát quốc tế, cho đến nay, kế hoạch đổi mới mà liên minh của ông Cameron và phó thủ tướng Clegg vẫn còn nhiều thách thức phải vượt qua. Họ sẽ phải trải qua nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, “vật lộn” với phe chống đối. bao gồm cả những người hoài nghi trong nội bộ đảng, cũng như các công đoàn “khó bảo” mới, và một bộ máy quan liêu đang ra sức kháng cự. Trong khi đó, đảng Lao Động đang bị suy yếu và chia rẽ sau thất bại trong cuộc bầu cử vừa qua thề sẽ hoạt động để liên minh mới của 2 đảng Bảo Thủ và Tự Do chỉ là chính phủ 1 nhiệm kỳ và sẽ thất bại trong cuộc tổng tuyển cử năm 2015

Trúc Thịnh (New York Times)