Quốc hội thảo luận dự án đường sắt cao tốc Hà Nội – TP.HCM

Siêu dự án hướng tới đối tượng nào?

SGTT - Trước phiên thảo luận về dự án đường sắt cao tốc Hà Nội – TP.HCM hôm qua (8.6) tại hội trường Quốc hội, rất nhiều chuyên gia về kinh tế, xây dựng, giao thông trong và ngoài nước đã có những bài viết, ý kiến trên báo chí bày tỏ quan điểm về dự án này.

Dường như, những ý kiến, những phân tích, lập luận của nhiều chuyên gia ấy đã cung cấp thông tin, có những ảnh hưởng nhất định đến quan điểm, thái độ của nhiều vị đại biểu Quốc hội, khiến cho cuộc tranh luận về dự án này tại nghị trường hôm qua rất sôi nổi.

Những ý kiến thảo luận về dự án đường sắt cao tốc đã chia làm hai nhóm quan điểm khá rõ ràng và dù ủng hộ hay không ủng hộ về chủ trương thực hiện dự án, các đại biểu Quốc hội đã có những lập luận khá sắc sảo, bảo vệ quan điểm của mình đưa ra.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Đào (Hà Nội) nói, trên quan điểm vì lợi ích quốc gia, không đứng vì bất cứ lợi ích cá nhân, lợi ích của nhóm nào, thì lợi ích của việc đầu tư đường sắt cao tốc là “quá rõ ràng”. “Đường sắt của ta hiện nay giống như của châu Âu thế kỷ 19, nó đã quá lạc hậu. Chúng ta đầu tư đường sắt cao tốc là đầu tư cho phát triển, cho tương lai, để con cháu chúng ta hưởng lợi chứ không thể coi như bị mất đi”, ông nói. Nhiều đại biểu Quốc hội khác băn khoăn về vốn, phải đi vay, để lại gánh nặng nợ nần quá lớn là đúng, nhưng theo ông Đào, nếu cứ bảo khó khăn rồi để gác lại đến các khoá Quốc hội XIV, hay XV… thì sẽ không biết bao giờ thực hiện được. Trước mắt, nên làm hai đoạn TP.HCM – Nha Trang, Hà Nội – Vinh, kết hợp vốn đầu tư tư nhân, nhà nước. Nhưng nếu thông qua, Quốc hội phải có chương trình giám sát chặt chẽ để việc triển khai dự án nhanh, không rườm rà, tốn phí.

Đại biểu Nguyễn Bá Thanh, bí thư Thành uỷ Đà Nẵng cho rằng, việc đầu tư đường sắt cao tốc sẽ có chuyện thu hồi vốn chậm nhưng dự án này có sức “kích hoạt, thúc đẩy phát triển kinh tế”. Theo ông Thanh, dự án có vốn đầu tư lớn nhưng không làm cùng một lúc mà triển khai thành nhiều đoạn, thi công trong nhiều năm thì cũng không thành vấn đề lớn và những nước, tổ chức cho vay họ cũng tính khả năng trả nợ của Việt Nam mới cho vay. Ông nói: “Nếu chúng ta không làm, để chậm lại, hệ thống giao thông đường sắt lạc hậu, gây ách tắc, cản trở phát triển… thì chúng ta cũng có lỗi với thế hệ sau... Sáng ăn cơm Sài Gòn, chiều ăn cơm Hà Nội thì có gì đâu mà lãng mạn, nó nằm trong tầm tay của chúng ta”.

Nhưng những ý kiến có quan điểm trái ngược – không tán thành xây dựng đường sắt cao tốc như đề nghị của Chính phủ cũng được dựa trên những lập luận có cơ sở. Đại biểu Nguyễn Minh Thuyết (Lạng Sơn) khẳng định, việc Chính phủ bác bỏ mọi giải pháp khác về phát triển giao thông như đường bộ, đường thuỷ… để rồi chỉ chọn phương án đường sắt cao tốc là sự đánh tráo khái niệm bởi đường sắt và đường sắt cao tốc là hai khái niệm khác nhau. Cũng theo ông Thuyết, quá trình xây dựng, thẩm định, thẩm tra dự án không đảm bảo khách quan. “Khi lập dự án thì là liên doanh tư vấn Việt Nam – Nhật Bản, đến khâu tư vấn lại là liên doanh Nhật Bản – Việt Nam. Rồi chúng ta chờ xem, nếu Quốc hội thông qua chủ trương thì xem ai trúng thầu, xem có khách quan không”, ông nói.

Đại biểu Lê Đình Khanh (Hải Dương) nêu ý kiến, chỉ khi nào thu nhập bình quân đầu người của nước ta đạt 3.000 USD trở lên mới nên làm đường sắt cao tốc Bắc Nam. “Nước ta còn nghèo, nhiều công trình phát triển kinh tế – xã hội còn cần phải có vốn đầu tư để giải quyết các vấn đề bức xúc như nông nghiệp, nông thôn, tình trạng ách tắc giao thông ở Hà Nội, TP.HCM, các công trình điện lực… Do đó, chỉ nên tập trung nâng cấp tuyến đường sắt cũ, đầu tư tuyến đường đôi sẽ phù hợp hơn trong vài chục năm tới, tránh tình trạng xe container còn phải chạy trên đường bộ hiện nay”, ông nói.

Quan điểm của đại biểu Lê Thị Dung (An Giang) cũng vậy: “Chẳng có nước nào như Việt Nam ta, số đông người dân vẫn chọn đi ôtô từ Hà Nội đến Cà Mau vì đa số còn nghèo. Ở nhiều vùng, dân còn phải đi đò, đu dây qua sông… Trong khi ta còn nhiều công trình cấp bách hơn, nhiều công trình còn dở dang vì thiếu vốn, trong khi những nhu cầu đi lại thiết yếu của số đông người dân ta chưa đáp ứng được, việc lựa chọn đường sắt cao tốc chỉ phục vụ được số ít đối tượng hành khách là không hợp lý”.

Đại biểu Phạm Quốc Anh (Đồng Nai) cho biết, ông đã tham khảo ý kiến của nhiều chuyên gia ngành giao thông và tất cả đã đi đến quan điểm chung là dự án đường sắt cao tốc không khả thi, chưa chuẩn bị tốt và chưa đến lúc để làm. Theo ông, các số liệu trong báo cáo dự án không chính xác, thậm chí bị thổi phồng. “Đường sắt cao tốc chỉ chuyên chở người sẽ không đảm bảo khả năng cạnh tranh với các phương tiện khác, đặc biệt là hàng không”, ông Anh khẳng định.

Đại biểu Lê Việt Trường (An Giang), trong câu nói cuối cùng tại phiên thảo luận đã nói lên tâm trạng của nhiều đại biểu quốc hội: “(Dự án) rằng hay thì thật là hay. Xem ra bấm nút kỳ này, rất lo!”

Mạnh Quân