Dân chơi vơi sau họng xả thải của Sonadezi Long Thành

SGTT.VN - Như báo Sài Gòn Tiếp Thị đã thông tin, dựa trên kết quả xác định thiệt hại vì ô nhiễm bởi Sonadezi Long Thành gây ra do viện Môi trường và tài nguyên (đại học Quốc gia TP.HCM) thực hiện, hiện nay Đồng Nai đang tiến hành xác minh thiệt hại, bồi thường cho dân. Tuy nhiên, chỉ mới ở bước đầu thực hiện việc này nhưng hàng trăm người dân bị thiệt hại tại Tam An, huyện Long Thành đã phẫn nộ! Theo phản ánh của họ, rất nhiều thiệt hại trong thực tế nhưng không hề được công nhận.

Với diễn tiến hiện nay, người dân Tam An đang đứng ở cô độc phía sau họng xả của Sonadezi Long Thành.

Theo viện Môi trường và tài nguyên, để chạy mô hình tính toán, cần có đầu vào chính xác. Kết quả đầu ra phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố đầu vào, là đặc tính nguồn thải của Sonadezi. Theo đó, đầu vào mà viện đã được chuyển giao là toàn bộ số liệu đã được cơ quan chức năng các cấp thanh tra, kiểm tra giám sát hàng năm, và của thời điểm bắt quả tang Sonadezi xả thải (do C49 thực hiện ngày 4.8.2011). Nhưng nếu lật lại lịch sử Sonadezi Long Thành từng gây ô nhiễm trên rạch Bà Chèo, dư luận có quyền đặt ra câu hỏi: cơ quan chức năng – những nơi đang cung cấp “đầu vào” cho việc xác định thiệt hại và cả cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương – thời gian qua đã làm tròn trách nhiệm của mình?

Ông Huỳnh Ngọc Trai, hội Nông dân xã Tam An, cho biết suốt từ năm 2006, khi Sonadezi bắt đầu xả thải, bất cứ khi nào dân kêu hội cũng có mặt, chứng kiến nước thải đen bẩn công ty này xả ra môi trường. “Cứ lợi dụng trời mưa, hoặc nước sông cạn vào buổi tối là họ lén xả”, ông Trai nhớ lại. Những lần như vậy, các bên chứng kiến đều lập biên bản. Nhiều mẫu nước ô nhiễm những thời điểm này cũng được gửi lên cơ quan chức năng cấp trên, nhưng theo ông Trai, “chưa bao giờ người dân nhận được kết luận từ mẫu nước thải này (?)”. Chỉ khi dân kêu quá, chính quyền địa phương kêu quá bằng đủ mọi cách: từ văn bản đến có ý kiến gay gắt tại các buổi họp hội đồng nhân dân, tiếp xúc cử tri... thì cơ quan chức năng, cụ thể là sở Tài nguyên và môi trường huyện, tỉnh mới xuống kiểm tra (vào những lúc khác với thời điểm dân bắt quả tang). Tuy nhiên, kết quả những lần kiểm tra này lại một lần nữa khiến dân chưng hửng, ngao ngán: “Lần nào họ cũng trả lời chỉ tiêu các chất không vượt chỉ tiêu, hoặc vượt chỉ tiêu rất thấp” (?)

Cơ quan chức năng đã ở đâu trước rất nhiều bức xúc, thiệt hại hàng loạt của dân, mà nặng nhất là thời điểm năm 2008 – 2009? Thông tin báo đài cũng từng phản ánh nhiều vào những thời điểm này, không lẽ cơ quan chức năng cũng không biết, đến nỗi dữ liệu nguồn thải Sonadezi đầu vào trao cho viện Môi trường và tài nguyên chỉ là các kết quả thanh kiểm tra định kỳ? (cụ thể là điều kiện xả thải trong quý 3 năm 2008, 2009…)?

Với 141 trường hợp thiệt hại bị loại ra khỏi vùng ô nhiễm khiến dân phẫn nộ, bà Nguyễn Thị Thu Hà, phó chủ tịch hội Nông dân huyện Long Thành, thành viên ban chỉ đạo xác minh thiệt hại, cũng đã thừa nhận rằng: “Đúng là thực tế có rất nhiều trường hợp bị thiệt hại nhưng vẫn bị loại”. Theo bà Hà, “Chúng tôi đã báo cáo, và đề xuất cần tìm biện pháp để những hộ dân này được hỗ trợ, chứ không phải bồi thường”.

Là một tổ chức đại diện cho người dân, biết dân bị oan sai; trong quá khứ cũng đã từng “kêu la” cùng dân bị thiệt hại tới nhiều cấp chính quyền, nhưng cách giải quyết vấn đề một cách thụ động hiện nay của hội Nông dân tỉnh, huyện, khiến nhiều người bức xúc. Nhiều câu hỏi được đặt ra: phải chăng hội Nông dân chưa làm hết trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ, đòi quyền lợi, công bằng chính đáng cho người dân; Hội Nông dân đang bảo vệ cho ai, trong khi với trách nhiệm, quyền hạn của mình, hội hoàn toàn có thể chủ động đề nghị các tổ chức pháp lý, cơ quan chức năng tư vấn, cung cấp tài liệu, chứng cứ bảo vệ dân?

bài và ảnh: Lê Quỳnh